Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2025/413 K.2025/513

Taraflar arasında görülen davada Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 09/10/2024 tarih ve 2024/84 E. - 2024/383 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili ve davalı arasında 23/12/2011 tarihinde, ...

Konut-Ticaret Kompleksi Projesi inşaatı için proje hizmetleri sözleşmesi imzalandığını, inşa edilecek AVM-ofis kompleksi için müvekkilinden tasarım projesi çizilmesinin istendiğini, müvekkili tarafından sözleşmenin 3. maddesinde tanımlanan aşamalara göre proje/tasarım hizmetlerinin yapıldığını, inşa edilen binanın özgün ve estetik değeri haiz güzel sanat eseri niteliğinde bulunduğunu, daha sonra davalı tarafça 12/04/2016 tarihinde ... isimli bir mimara çizdirilen projenin belediyeye sunularak onaylatılmaya çalışıldığını, belediyenin ... isimli kişiye hazırlatılan projeyi, hem proje müellifinin yani müvekkilinin imzasını taşımadığı,

hem de emsal azaltımını yerine getirmediği gerekçesiyle reddini müteakip, davalı tarafından 19/08/2016 tarihinde tadilat projesinin çizimi için müvekkiline vekaletname verildiğini, müvekkiline sözleşme kapsamı dışında ayrıca vekaletname verilerek tadilat projesi hazırlatıldığını, tadilat projesine karşılık müvekkiline ödenmesi gereken alacağının ise ödenmediğini ileri sürerek, alacağın tespitine ve davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine,

HMK 107. madde gereğince bu alacağa karşılık alacak miktarı belirli hale geldikten sonra artırma hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00-TL'nin işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının iddiasının, taraflar arasında görülen Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/38 Esas sayılı dosyası ile yargılama konusu olup, anılan dosyanın derdest bulunduğunu, bu dosya ile birleştirilmesini talep ettiklerini, davacı tarafın usul ve yasaya uygun bir proje hazırlamak ve mevzuata uygunsuzluk varsa bilabedel revizyon ile bunu gidermekle mükellef olduğunu, davacıya mevzuata uygun olarak bir proje hazırlaması için ücret ödendiğini, davacı tarafça mevzuata uygun proje hazırlanmadığı için projenin iptal edildiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, taraflar arasındaki sözleşmenin 3. maddesinde "Değişiklik talepleri varsa bunlar iş başlangıcında yapılacak, ruhsat onaylı uygulama projelerinde değişiklik yapılması durumunda ek bedel ödenecektir.

Bu durum taraflar arasında proje ile ilgili öncesinde kararlaştırılmış sonradan yapılması gereken zorunlu değişiklikleri kapsamaz." hükmünün, 5. maddesinde ise "Revizyon olarak yönetmeliklerin öngördüğü değişiklikler tasarımcı tarafından yapılacaktır.

İşverenin istekleri doğrultusunda hazırlanan ve işveren onayı alınan mimari avan projelere, uygulama ve detay projelerinde alınmış ruhsatlar sonrası değişiklik istenirse ya da yenisi talep edilirse ek bedel ödenecektir." hükmünün yer aldığı.

17/6/1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ile 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 13 üncü ve 39 uncu maddesi ile 02/06/2005 tarihli, 25833 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Mimarlar Odası Serbest Mimarlık Hizmetlerini Uygulama, Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanan ve 28/12/2011 tarih 42/31 no.lu MYK toplantısında görüşülerek kabul edilen TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Hizmetleri Şartnamesi ve En Az Bedel Tarifesi’nin 13. maddesine göre bu Şartnamenin mimarlık hizmetleri sözleşmesinin doğal eki olup,

sözleşmeyi imzalamakla taraflar bu şartname hükümlerini aynen kabul etmiş sayılacağı; anılan şartnamenin 12. madde 6. bendinde tadilat projelerinde hizmet bedelinin nasıl hesaplanacağının belirtildiği, 12. madde 6/c bendinde.

"Tadilat; uygulama sürecinde İşveren/İşsahibinin değişen istekleri dışında uygulama sorunları nedeniyle zorunlu olarak yapılıyorsa zorunlu tadilat olarak değerlendirilir ve ayrıca bedel hesaplanmaz." hükmünün yer aldığı; somut olayda iş bu davanın konusunu oluşturan ve 25/08/2016 tarihinde Çankaya Belediyesi'ne ibraz edildiği anlaşılan revize mimarlık projesinin, Yenimahalle Belediye Başkanlığı'ndan alınmış olan 5414/19.02.2014 tarihli imar durumu üzerine sehven emsal alanının yanlış belirtilenmesi nedeniyle yapı ruhsatı ve 21.05.2014 tarihli mimari projenin Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından iptal edilmesi üzerine hasıl olduğu,

yeni yapı ruhsatı alınabilmesi için mimari projenin emsal hesabına uygun olacak şekilde yeniden hazırlanarak ya da revize edilerek ilgili idare onayına sunulmasının zorunlu olduğu, bu revizyonun Çankaya Belediye Başkanlığının tesis etmiş olduğu idari işlemin zorunlu bir sonucu olduğu, nitekim dosya içinde mevcut Ankara 30.Noterliği'nin 30/11/2016 tarih 15257 numaralı Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü Mimari Proje Bürosuna hitaben düzenlenen bildirimde, davacının.

"44049 ada 3 parselde emsal değişikliklerinin ve diğer zorunlu tadilatların yapıldığı imzalı, kaşeli, başlık ve gerekli diğer bilgilerin olduğu müellif olarak ... (... Mimarlık Dekorasyon Taah. ve Tic. Ltd.

Şti.) tarafından hazırlanan 25/08/2016 tarihli mimari tadilat projesi ekte tekrar sunulmuştur." şeklinde beyanının bulunduğu, bu beyanın şirket yetkilisi tarafından imza altına alındığı, söz konusu beyana göre de; iş bu davaya konu revize mimari projenin 44049 ada 3 parselde yapılan emsal değişikliklerden kaynaklandığı ve bu durumun zorunlu tadilat yapılmasını gerektirdiğinin davacı yanca da kabul edildiği,

dolayısıyla, iş bu davaya konu revize mimari projenin hazırlanmasının, davalının herhangi bir zorlamaya tabi olmayan istek ve iradesi dışında, yukarıda izah edilen gerekçelerle idarenin tesis ettiği işlemden kaynaklı zorunluluğunun bulunduğu, gerek taraflar arasında akdedilen sözleşme şartlarının objektif yorumu, gerekse bu sözleşmenin eki mahiyetinde bulunan TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Hizmetleri Şartnamesi ve En Az Bedel Tarifesi’nin 12.maddesinin 6/c bendine göre;

uygulama sürecinde iş sahibi davalının değişen istekleri dışında uygulama sorunları nedeniyle zorunlu olarak iş bu davaya konu revize mimarlık projesinin davacı tarafından hazırlandığı, dolayısıyla bu projenin zorunlu tadilat kapsamında değerlendirildiği ve bu iş için davalıdan ek ücret talep etme hakkının bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, taraflar arasında kurulan sözleşme hükümlerinin esas alınması gerektiğini, sözleşmenin 3. maddesine göre yapı ruhsatı sonrası yapılan tüm değişikliklerin ek ücrete tabi olduğunu, müvekkilinin hazırladığı projede bir hesap veya proje hatası yapmadığını, müvekkilinin Belediye tarafından yaratılan yeni durumdan dolayı bedelsiz tadilat projesi hazırlama zorunluluğu bulunmadığını, değiştirilen imar durumunda toplam inşaat alanının küçültülmesi gerekirken işverenin inşaat alanını büyülttüğünü,

somut uyuşmazlıkta TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Hizmetleri Şartnamesi ve En Az Bedel Tarifesi’nin 12.4.c ve 16.2.a maddelerinin dikkate alınması gerektiğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, revize mimari proje bedeli alacağı istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, taraflar arasında imzalanan proje hizmet sözleşmesi uyarınca davacı tarafından davalı şirkete inşaat projesi hazırlandığı, proje için yapı ruhsatı da alındığı,

ancak bu ruhsatın iptal edilmesi üzerine bu kez revize mimari projenin hazırlanmasının gerektiği, davacı tarafça davalının inşaat alanını büyültmesi nedeniyle yapı ruhsatının iptal edildiği ileri sürülmüş ise de, Yenimahalle Belediye Başkanlığından alınmış olan imar durumu üzerinde sehven emsal alanının yanlış belirlenmesi nedeniyle yapı ruhsatı ve 21.05.2014 mimari projenin Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından iptal edildiğinin anlaşıldığı,

Ankara 10. İdare Mahkemesinin 2017/431 E.-2018/1662 K. sayılı ilamında da davacının hazırladığı projeye ait yapı henüz ortaya çıkmadan tadilat projesinin gündeme geldiğinin, bu nedenle tadilatın teknik ve idari açıdan bir zorunluluktan kaynaklandığının belirtildiği.

Yönetmelik hükmü gereği mimarlık hizmetleri sözleşmesinin doğal eki olan TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Hizmetleri Şartnamesi ve En Az Bedel Tarifesi’nin 12. maddesinin 6/c bendine göre, tadilat uygulama sürecinde işveren veya iş sahibinin değişen istekleri dışında uygulama sorunları nedeniyle zorunlu olarak yapılıyorsa zorunlu tadilat olarak değerlendirileceği ve ayrıca bedel hesaplanmayacağı; somut uyuşmazlıkta da, dosyaya sunulan ve yukarıda açıklanan delillerle tadilatın davalı şirketin değişen istekleri dışında bir zorunluluktan kaynaklandığının kanıtlandığı,

buna göre, davacının hazırladığı revize proje için ayrıca ücret talep edemeyeceği anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 31/03/2025

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.