Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2021/721 K.2021/1601

Taraflar arasındaki zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait................ fabrikasında ana yangın hidrat borusunun patlaması sebebiyle tüm arşiv kayıtlarının bulunduğu bodrum katına su bastığını, su baskını sonucu yasal yükümlülükler çerçevesinde saklanması ve ibraz edilmesi gereken ticari evrakların zayi olduğunu belirterek su baskınına maruz kalan "................................................" adresinde bulunan ........................... fabrikasında tespit yapılarak müvekkiline ait evrakların zayi olduğuna ilişkin belge verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporu ile zayi belgesi verilebilecek evrakların tespit edildiği, davanın yasada öngörülen hak düşürücü süre içerisinde açıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik inceleme dayalı olarak karar verildiğini, bilirkişi raporunda belirtilen personel departmanına ait evraklarda ücret bordroları, izin kağıtları, görev formları, fazla mesai formları ile personel özlük dosyalarının, satış, gelir, alış, gider faturaları, kasa tahsil tediye evrakları, ithalat faturaları, ithalat beyannameleri ile ihtaracat faturaları, ihtaracak gümrük beyannameleri için de zayi belgesi verilmesi talep edildiğini, bu husus belirtilerek bilirkişiden ek rapor alınmasının istendiğini,

mahkemece bu talepleri hakkında bir karar verilmeden sadece irsaliyeler ve ticari defterler yönünden zayi belgesi verildiğini, kullanılamaz durumda olduğu tespit edilen bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde sunulan evraklara ilişkin zayi taleplerinin karşılanmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Anılan TTK'nun 82/7. maddesinde zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Davacı yan dava dilekçesinde fabrikada meydana gelen su baskını sonucu zayi olan belgeleri tek tek göstermemiş ise de dilekçenin altında arşivde bulunan ve su baskını sonucu zayi olan evrakların listesinin ekte olduğunu belirterek davacı şirket idari ve mali işler müdürü tarafından tutulan bila tarihli belge listesini sunmuştur.

6100 sayılı HMK'nun 297/2. maddesi "Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir." düzenlemesini içermektedir. Anılan hüküm kamu düzenine ilişkin olup, re'sen gözetilmesi gerekir.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle davanın kabulüne, davacı şirketin 2010, 2011, 2012 ve 2013 yılı ticari defterleri ile yılları, başlangıç ve bitiş sıra numaraları yazılı irsaliyelere ilişkin zayi belgesi verilmesine hükmedilmiş ise de, dava dilekçesi ekinde zayi olduğu belirtilen diğer ticari evraklara ilişkin davacı yana talebi açıklattırılmadığı gibi bu ticari evraklara ilişkin olumlu veya olumsuz herhangi bir hüküm kurulmamıştır. Bu durum ise HMK'nun 297/2. maddesine aykırılık teşkil etmektedir.

Hal böyle olunca, mahkemece yapılması gereken iş dava dilekçesinde açıkça yazılı değil ise de, zayi olduğu belirtilen belgelerin yer aldığı dava dilekçesi ekindeki listede gözetilmek suretiyle davacı yana fabrikada meydana gelen su baskını nedeniyle zayi belgesi verilmesini talep ettiği ticari evrakların hangileri olduğu açıklattırılmak suretiyle taleplerin tümü hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmesinden ibarettir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararında isabet görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve taktiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.