Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/1245 K.2023/1194

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden talep dilekçesinde özetle; .... AŞ.'nin genel müdürü, yönetim kurulu başkanı olarak yenilenebilir enerji, tarım, hayvancılık, yatırım danışmanlık hizmetleri konusunda faaliyet gösteren firmanın yetkilisi olduğunu, ...'dan alacaklı bulunduğu 26/12/2014 tarihli 35.000,00 TL bedelli para makbuzunu şirket adresinden taşınması nedeni ile kaybettiğini, zayi olduğunu belirterek fotokopisi sunulan para makbuzunun zayi olduğunu ilişkin zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, para makbuzunda dava dışı ...'ın talep edenden 35.000,00 TL nakit para borç aldığı beyanının yer aldığı, TTK'nun 82. maddesi kapsamında tacir tarafından saklanılması gerekli defter ve belgelerin zayi olması halinde zayi belgesi verilebileceği, dava konusu makbuzun işbu belgelerden olmadığı, talep edenin iddia ettiği alacağın delil mahiyetinde bir belge olduğu, kıymetli evraklar vasfına da sahip olmadığı, TTK'nun 82. maddesi uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için zayi edilen belgenin maddede sayılan ya da benzeri nedenlerle ve tacire kusur atfı mümkün olmayan bir sebeple kaybolması gerektiği, talep dilekçesinde kayıp nedeni olarak şirket adresinden taşınma gösterildiği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden istinaf dilekçesinde özetle; ...'dan alacağı olan para makbuzunun ticari bir ilişkiye dayanmadığını, aralarındaki dost, arkadaşlıktan kaynaklanan ilişki sonucu verilen borca karşılık tanzim edilen para makbuzu olduğunu, kendisinin anonim şirketin genel müdürü, yönetim kurulu başkanı olarak yenilenebilir enerji, tarım, hayvancılık, yatırım danışmanlık hizmetleri konusunda faaliyet gösteren firmanın yetkilisi olduğunu, davalıdan alacağı olan para makbuzunun ticari bir ilişkiye dayanmadığını, taşınması nedeniyle para makbuzunu kaybettiğini,

yasal süresi içerisinde fotokopisi sunulan para makbuzu karşılığında 35.000,00 TL'lik makbuzun kaybolduğunu, zayi olduğu gerekçesi ile tarafına zayi belgesi verilmesi için mahkemeye başvurma zorunluluğu oluştuğunu, ...'dan alacaklı bulunduğu para makbuzu ile alacağının ödenmesi için borçluya ihtarname gönderdiğini, ...'ın kendi eli ürünü imzası ile almış olduğu 35.000,00 TL'lik borç karşılığında tanzim edilen para makbuzunda ki imzaya itiraz ettiği,

yerime sahte imza atarak sahte imzalı para makbuzu düzenlediği iddiasıyla başlatılan soruşturma dosyasına delil olarak konulmak üzere zayi etmiş olduğu para makbuzunun yeniden düzenlenerek tarafına iade edilmesi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, talebin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep; kaybedilen para makbuzuna ilişkin zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması gerekir.

Somut olayda, talep eden talep dilekçesinde ve aşamalarda zayi belgesini verilmesini talep ettiği para makbuzunun ticari bir ilişkiye dayanmadığını, makbuzda adı geçen ile aralarındaki arkadaşlıktan kaynaklanan ilişki sonucu verilen borca karşılık tanzim edildiğini ileri sürmüştür. Açıklanan bu durum karşısında davacının tacir sıfatı bulunmadığı gibi, zayi belgesi verilmesi talep edilen para makbuzu da TTK'nun 82/7. Maddesinde yer alan ticari belge vasfında değildir.

Hal böyle olunca, mahkemece talep konusu para makbuzunun TTK'nun 82. Maddesinde yer alan belgelerden olmadığı, ticari belge vasfına sahip bulunmadığı gözetilerek talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden talep edenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.