Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/1350 K.2023/1393

Taraflar arasındaki itirazın iptali istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile muris ...arasında genel kredi sözleşmesi imzalandığını, kredi borcunun ödenmediğini, murisin vefatından sonra mirasçıların da kredi borcunu ödemediğini, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine davalıların haksız olarak itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline, %20 oranında icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen kredi sözleşmesi çerçevesinde sigorta sözleşmesi yapılması gereğinin yerine getirilmediğini, kredi sözleşmesinin ticari kredi olmadığını, muacceliyet şartının gerçekleşmediğini, kredi sözleşmesinde bahsi geçen teminat ile kefalet sözleşmesi bakımından eksikliklerin söz konusu olduğunu, talep edilen faiz oranının kabul edilemeyeceğini bildirerek davanın reddini, %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, icra takip tarihinden önce vefat ettiği anlaşılan ölü kişi ...aleyhine takip yapılamayacağı, davalı mirasçılar aleyhine usulüne uygun bir şekilde başlatılmış icra takibinin de bulunmadığı gerekçesiyle usulüne uygun icra takibi bulunmadığından davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalıların murisi olan ...'nin müvekkiline olan borcu sebebiyle UYAP üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığını, UYAP sisteminden icra takibi başlatılırken borçlunun ölü kaydı var ise zaten takip başlatılmasına izin vermediğini, borçlunun ölü kaydı takip tarihinde olmadığı için icra takibi başlatılabildiğini, UYAP sistemi tarafından uyarı verilmediği müddetçe taraflarınca kişinin yaşayıp yaşamadığının tespit edilemediğini, takip başlatıldıktan sonra ...'nin vefat ettiğinin öğrenildiğini, davalılar tarafından müvekkiline sunulan veraset ilamı icra müdürlüğüne sunulmak suretiyle,

davalıların borçlunun mirasçıları olarak takibe eklenmesi, davalılar adına ödeme emri düzenlenmesi ve buna göre tebligat yapılmasının talep edildiğini, ödeme emri düzenlenmesinin icra müdürlüklerinin görevi olduğunu, icra dosyalarında taraflarınca yapılabilecek işlemlerin talep göndermekle sınırlandırıldığını, usule uygun olarak taraflarınca davalıların dosyaya borçlu olarak eklenmesinin talep edildiğini, dolayısıyla tüm işlemlerin usule uygun olarak yapıldığını, icra müdürlüğüne gönderilen talep neticesinde, icra müdürlüğünce mirasçı olan davalıların takibe dahil edilerek usule uygun olarak ödeme emrinin davalılara tebliğe çıkarıldığını,

tebligat yapıldığını, davalılarca söz konusu takibe, borca ve ferilerine itiraz edildiğini, davalıların bu konuda usuli bir itirazlarının da bulunmadığını, davalıların murisinin müvekkiline borcu olduğunun sabit bulunduğunu, davalılarca reddi miras da yapılmadığından söz konusu borçtan tüm ferileri ile sorumlu olduklarını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın kısmen iptali istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nun 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Ankara 29. İcra Müdürlüğünün 2022/10359 sayılı takip dosyası sureti, genel kredi sözleşmesi sureti, ...'nin veraset ilamı dosya içerisinde yer almaktadır.

Dava konusu Ankara 29. İcra Müdürlüğünün 2022/10359 sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı tarafından muris ...aleyhine 14/06/2022 tarihinde toplam 45.874,26 TL alacağın tahsili talebi ile icra takibi başlatıldığı, borçlunun ölü olduğunun anlaşılması üzerine veraset ilamı eklenerek alacaklı banka tarafından mirasçısı olan davalıların dosyaya borçlu olarak eklenip, ödeme emrinin tebliğe çıkarılmasını talep ettiği, ödeme emrinin 23/09/2022 tarihinde davalı borçlulara tebliğ edildiği, davalı borçluların 7 günlük itiraz süresi içerisinde davalı borçlu ...

28/09/2022 tarihinde icra müdürlüğünün yetkisine, borca, fer'ilerine ve faize itiraz ettiği, ... 27/09/2022 tarihinde takibe konu borca itiraz ettiği, işbu itirazın iptali davasının İİK'nun 67. maddesi uyarınca, itiraz dilekçesinin alacaklı/vekiline tebliğ tarihinden itibaren başlayacak olan 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı dosya içeriğiyle sabittir.

Anılan icra takip dayanağı genel kredi sözleşmesinin davacı ile muris ...arasında akdedildiği, 27/04/2020 tarihli sözleşmenin 60.000,00 TL limitli olduğu görülmüştür.

Veraset ilamından muris ...'nin takip tarihinden önce 10/06/2022 tarihinde vefat ettiği, mirasçılarının ... ve ... olduğu anlaşılmıştır.

Davacı yan muris ile arasında genel kredi sözleşmesi imzalandığını, kredi borcunun ödememesi üzerine hesabın kat edildiğini, alacağın tahsili için icra takibi başlatıldığını, murisin vefat ettiğinin takip tarihinden sonra anlaşılması üzerine mirasçısı olan davalılara ödeme emri gönderildiğini, mirasçı olan davalıların icra takibine haksız olarak itiraz ettiğini iddia etmiştir. Davalı yan ise muacceliyet şartının gerçekleşmediğini, taraflar arasında ticari kredi sözleşmesi bulunmadığını, sigorta sözleşmesi yapılması gereğinin yerine getirilmediğini savunmuştur. Mahkemece, takip tarihinden önce murisin vefat ettiği, ölü kişi aleyhine takip yapılamayacağı, mirasçılar aleyhine usulüne uygun başlatılan icra takibi bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin istinaf itirazları incelendiğinde; yukarıda açıklandığı üzere davalılar murisi, işbu dava konusu icra takip tarihi olan 14/06/2022 tarihinden önce 10/06/2022 tarihinde vefat etmiştir. Davacı tarafından ise takip tarihinde ölü olan muris takip talebinde borçlu gösterilmek suretiyle icra takibi başlatılmıştır.

Murise çıkarılan ödeme emrinin bila tebliğ olması üzerine bu kez davacı banka vekili tarafından borçlunun vefat ettiği bildirilerek mirasçıların dosyaya borçlu olarak eklenmesi, ödeme emrinin tebliğe çıkarılması talep edilmiştir.

Anılan talep üzerine bu kez, icra müdürlüğünce davalı mirasçılar icra dosyasına borçlu olarak eklenmek suretiyle ödeme emri tebliğe çıkarılmış, davalı mirasçıların yasal süre içerisinde ödeme emrine itiraz etmeleri üzerine işbu itirazın iptali davası açılmıştır.

Burada tartışılması gereken husus, ölü kişi aleyhine icra takibi yapılıp yapılamayacağı, HMK'nun 124. maddesinin icra takip dosyası yönünden uygulanıp uygulanamayacağı, itirazın iptali davasının koşulu olan usulüne uygun başlatılmış icra takibinin bulunması koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediğidir.

6100 Sayılı HMK'nun 124. maddesi; "(1) Bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür. (2)Bu konuda kanunlarda yer alan özel hükümler saklıdır. (3) Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. (4)Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder." hükmünü içermektedir.

Takip talebinde borçlu olarak gösterilen kişinin takip tarihinden önce öldüğü takip devam ederken anlaşılabilir ve bu yanlışlığın düzeltilmesi ihtiyacı doğabilir. Bu halde HMK'nun 124/3. maddesinde düzenlenen iradi taraf değişikliği söz konusu olur.

1086 sayılı HUMK'nun da iradi taraf değişikliği hakkında açık bir hüküm bulunmadığından 04/05/1978 tarihli ve 4/5 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına göre ölü kişi hakkında takip yapılamayacağı ve açılan takibin mirasçılara yöneltilemeyeceği kabul edilmekteydi.

HMK'nun 124/3. maddesine göre, borçlu aleyhine başlatılan takipte borçlunun takip tarihinden önce öldüğünün anlaşılması halinde, takibin ölü kişi aleyhine başlatılması hususunun maddi hatadan kaynaklandığı veya taraf değişikliği talebinin dürüstlük kuralına aykırı olmadığı belirlendiği takdirde takibin mirasçılara yöneltilmesi mümkündür (Emsal Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 08/02/2016 tarih 2015/20744 Esas 2016/1969 Karar sayılı ilamı).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2013/14-612 Esas 2013/1297 Karar sayılı kararında "... davacı kendisinden beklenen tüm çaba, özen ve önlemlere rağmen davalının sağ olup olmadığını tespit edememiş ise, ya da tespit edememe durumu bir yanılgıya dayanıyor ve bu durum açıkça dürüstlük kuralına aykırılık arz etmiyorsa, bu dava ilişkisinde, daha sonra da kendilerine karşı dava açılması muhtemel olan mirasçılara, yani gerçek taraflara karşı davaya devam edilmesi mümkün olmalıdır." açıklamasına yer verilmiştir.

Hal böyle olunca, mahkemece takip tarihinde yürürlükte bulunan HMK'nun 124/3. maddesine göre, borçlu muris aleyhine başlatılan takipte borçlu murisin takip tarihinden önce öldüğünün anlaşılması halinde, takibin ölü kişi aleyhine başlatılması hususunun maddi hatadan kaynaklandığı veya davacının icra takibindeki taraf değişikliği talebinin dürüstlük kuralına aykırı olmadığı, davacı alacaklının talebi üzerine icra müdürlüğünce borçlu murisin mirasçısı olan davalıların icra dosyasına borçlu olarak kaydedildikleri, davalılara ödeme emrinin tebliğ edildiği,

HMK'nun 124/3. maddesi de gözetilerek usulüne uygun icra takibi başlatılmasına ilişkin itirazın iptali dava şartının gerçekleştiği gözetilerek işin esasına girilip, taraf delilleri toplanmak suretiyle sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın usulden reddi yönündeki kararında isabet görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.