Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/1630 K.2026/521

Taraflar arasındaki menfi tespit istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Ankara Valiliği ... Tedarik Bölge Başkanlığı Saymanlık Müdürlüğü’nün 41539178/ 285 sayılı 12/03/2015 tarihli yazısı ve ... ... Tedarik Bölge Başkanlığı Saymanlık Müdürlüğü’nün 45116720/ 121 sayılı 11/02/2015 tarihli tazmine ilişkin yazı gereğince, dava dışı ... İnş. Taah. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti. lehine verilen ve müvekkili Bankanın külli halefi konumunda olduğu ... A.Ş.’den ... Başkanlığı’na hitaben.

01/09/1999 tarih, Erzurum Mareşal Çakmak Hastanesi Tamamlama işine teminat olmak üzere 1.111,67 TL bedelli teminat mektubunun, ... A.Ş.’den ... Başkanlığı’na hitaben. 02/11/1999 tarih, Erzurum Mareşal Çakmak Hastanesi Tamamlama işine teminat olmak üzere 11.540,00 TL bedelli teminat mektubunun, ... A.Ş.’den ... Başkanlığı’na hitaben.

24/03/2000 tarih, Erzurum Mareşal Çakmak Hastanesi Tamamlama işine teminat olmak üzere 29.621,00 TL bedelli teminat mektubunun, bedellerini toplam 42.272,65 TL'nin davalı İdarece tazmininin talep edilmekte olduğunu, ... A.Ş.’den M.S.B. Ankara İç Tedarik Bölge Başkanlığı’na hitaben.

17/02/1999 tarih, Erzurum Mareşal Çakmak Hastanesi Tamamlama işine teminat olmak üzere 104.949,00 TL bedelli teminat mektubunun tazmininin talep edilmekte olduğunu, teminat mektuplarının düzenlenme tarihinin 1999 ve 2000 yılı olduğunu, tazmine konu Teminat Mektuplarının zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı nedeniyle geçerliliğini yitirmiş teminat mektuplarının tazminin istenmesinin kanuna açıkça aykırı olduğunu bildirerek, Ankara Valiliği ...

Tedarik Bölge Başkanlığı Saymanlık Müdürlüğü’nün 41539178/ 285 sayılı 12/03/2015 tarihli yazısı ve ... ... Tedarik Bölge Başkanlığı Saymanlık Müdürlüğü’nün 45116720/ 121 sayılı 11/02/2015 tarihli tazmine ilişkin yazı gereğince davalı idarelere borçlu olmadığının tespiti ile koşulları oluşmuşsa davacı bankaya teminat mektuplarının iadesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının sorumluluğunun devam etmekte olduğunu, teminat mektuplarında zamanaşımının sözkonusu olmadığını bildirerek, hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, sözkonusu teminat mektuplarının davalı idarece tazmin edilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... ile ...'ne usulüne uygun dava dilekçesi tebliğine karşın davalıların cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; dava konusu teminat mektuplarının davalı idare tarafından paraya çevrilmemesi ve üçüncü kişilere devrinin engellenmesi hususunda tedbir konulduğu, sonrasında açılan davada Erzurum 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2003/337 esas sayılı dosyasında tedbirin kaldırılmasına ilişkin bir karar verildiğine ilişkin bir belge sunulmadığı, teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin ihtiyati tedbir kararı ile durdurulduğu,

teminat mektuplarının iadesinin şartlarının oluşup oluşmadığının Erzurum 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmekte olan davanın kesinleşmesinden sonra karar verilebileceği, mektupların nakde çevrilmesinin engellenmesi yönünde idare hakkında verilmiş olan mahkeme kararının zaman aşımını durduracağı değerlendirildiğinden zaman aşımı oluşmadığından açılan davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; teminat mektuplarının zaman aşımına uğradığını, mahkeme kararına esas alınmış olan kesinleşmeyen davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı tespit ve değerlendirmeler içerdiğini, bu nedenle ilk derece mahkemesince yanılgılı değerlendirme neticesinde sorumluluğunun devam ettiği kanaatine varılarak yargılama sonucunda da hatalı olarak davanın reddine ve aleyhe vekalet ücretine hükmedilmesi yönünde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu bildirerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; menfi tespit davasıdır.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Somut olayda davacı yanca, ... ... Tedarik Bölge Başkanlığı Saymanlık Müdürlüğü’nün 41539178/ 285 sayılı 12/03/2015 tarihli yazısı ve ... ... Tedarik Bölge Başkanlığı Saymanlık Müdürlüğü’nün 45116720/ 121 sayılı 11/02/2015 tarihli tazmine ilişkin yazısı gereğince ... ve ... aleyhine davacı bankanın teminat mektupları sorumluluğunun zamanaşımına uğraması nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile koşulları oluşmuşsa teminat mektuplarının davacı bankaya iadesine karar verilmesini talep ve dava edildiği, davalı yanca davanın reddinin savunulduğu, mahkemece yukarıda yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verildiği görülmüştür.

Dava konusu teminat mektuplarının, ... A.Ş. Erzurum Şubesinden ... Başkanlığı’na hitaben. 01/09/1999 tarih, Erzurum Mareşal Çakmak Hastanesi Tamamlama işine teminat olmak üzere 1.111,67 TL bedelli teminat mektubu, ... A.Ş.Erzurum Şubesinden ... Başkanlığı’na hitaben. 02/11/1999 tarih, Erzurum Mareşal Çakmak Hastanesi Tamamlama işine teminat olmak üzere 11.540,00 TL bedelli teminat mektubu, ... A.Ş. Çetin Emeç Bulvarı Şubesinden ... Başkanlığı’na hitaben.

24/03/2000 tarih, Erzurum Mareşal Çakmak Hastanesi Tamamlama işine teminat olmak üzere 29.621,00 TL bedelli teminat mektubu, ... A.Ş. Köroğlu Caddesi Şubesinden M.S.B. Ankara İç Tedarik Bölge Başkanlığı’na hitaben. 17/02/1999 tarih, Erzurum Mareşal Çakmak Hastanesi Tamamlama işine teminat olmak üzere 104.949,00 TL bedelli teminat mektubu olduğu uyuşmazlık konusu değildir.

Yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporunda özetle; Erzurum 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/402 E. 2022/320 K. Sayılı 25/10/2022 tarihli kararı kararı ve bu dosyada teminat mektuplarının nakde çevrilmesi işlemlerinin ihtiyati tedbir kararı ile durdurulduğu hususları dikkate alındığında; kararın henüz kesinleşmedigi ve 19/03/2001 tarihinde başlayan zamanaşımı süresinin kesildiginin kabulü halinde, davada zamanaşımın gerçekleşmedigi yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.

İstinaf aşamasında davacı yan 14/08/2024 tarihli beyan dilekçesinde; ''Dava konusu ... İnş. Taah. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti. lehine verilen ... Şubesi tarafından düzenlenen 01/09/1999 Tarih 100336 numaralı 1.111,67 TL, 02/11/1999 tarih, 92487 numaralı 11.540,00 TL ve 17/02/1999 tarih 46728 numaralı 104.949,00 TL ve ... İnş. Taah. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti. lehine verilen ...

A.Ş Çetinemeç Bulvarı Şubesi tarafından düzenlenen 24/03/2000 tarih A-044672 numaralı 29.621,00 TL bedelli tazmini talep edilen teminat mektup asılları, davalı ...- Sağlık Bakanlığı bilgisi dahilinde iade edilerek, Bankamıza yazılan yazıda iade sürecinin tamamlanmış olması nedeniyle iade ediliğinin bildirildiği görülmüş ve Bankamızın ilgili birimi tarafından mektupların risk çıkışları yapılarak ilgili idareye bildirilmiştir.'' şeklinde beyanda bulunarak davanın konusuz kaldığını bildirmiştir.

Hal böyle olunca , dava konusu teminat mektupları davacı bankaya iade edilmek ve davacı bankaca mektupların risk çıkışları yapılarak ilgili idareye bildirilmekle , dava istinaf aşamasında konusuz kaldığından , ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak esas talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

HMK'nun 331/1. maddesi uyarınca davanın konusuz kalması halinde davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderleri hüküm altına alınacak olup, mahkemece yargılamaya devam edilerek davanın açıldığı tarih itibariyle hangi tarafın haksız olduğu tespit edilip, o tarafın yargılama giderlerine ve vekalet ücretine mahkum edilmesi gerektiği, HGK'nin 2005/125-187 Esas , 2005/240 sayılı kararı ve Yargıtayın yerleşmiş içtihatlarının bu yönde olduğu tartışmasızdır.

Dava konusu somut olayda , dava konusu teminat mektuplarının süresiz teminat mektupları olup, zaman aşımı süresinin teminat mektuplarının tazmin koşulları doğduktan sonra sonra 10 yıl olduğu, dava dışı teminat mektupları lehtarı şirketin Sağlık Bakanlığı aleyhine açtığı , davamıza konu teminat mektuplarının iadesi istemli davanın reddine ilişkin kararın da Yargıtay 6 Hukuk Dairesi'nin 2023/350 E, 2023/1261 K sayılı ilamı ile onanarak 29/03/2023 tarihinde kesinleştiği dikkate alındığında , dava konusu teminat mektuplarının zaman aşımı nedeniyle geçerliliğini yitirmiş olduğu gerekçeleriyle davacı bankanın davalı idareye karşı sorumlu olmadığına yönelik dava açmakta haklı olmadığı kabul edilmiştir.

Hal böyle olunca, istinaf yargılaması aşamasında dava konusu teminat mektuplarının davacı bankaya iade edilmesi sonucu davanın konusuz kaldığı, dava tarihi itibarıyla davacının işbu davayı açmakta haklı bulunmadığı, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılması gerektiğine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -