Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/695 K.2025/1367

Taraflar arasındaki alacak istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne yönelik verilen hükme karşı davalı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı; tarafından ihale edilen Ankara Mamak 2. Etap 1312 Adet Konut, Otopark Binaları ve Etimesgut Yapracık 1 Adet 2.500 Kişilik Cami, 5 Adet Büfe ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İkmal İnşaatı İşi yüklenicisi ... Alt Yapı ve Üst Yapı İnş. A. Ş. & ... Gayri Menkul Yat. İnş. ... Ltd. Şti. İş Ortaklığı'nın girişim ortağı ... Gayri Menkul Yat. İnş. ... Ltd. Şti. tarafından, lehine ... Bankası ... ...

Şubesi tarafından düzenlenen ve süre sonu 05/08/2019 olan, 521.000-TL tutarlı kesin teminat mektubu verildiğini, işin devamı sırasında anılan teminat mektubunun süresinin 05/08/2020 tarihine kadar uzatılması, süresi içinde uzatılmaması halinde ise teminat mektubu bedelinin hesaplarına aktarılmasını teminen banka şubesine 19/07/2019 tarihli yazının yazıldığını, taraflarına süre uzatımı/tazmin talepleriyle ilgili olarak herhangi bir yazının intikal etmemesi nedeniyle 05/08/2019 tarihinde teminat mektubu aslının ilk yazılarına tazmin talebi şerhi düşülerek ...

Bankası ... şubesince teslim alındığını, 07/08/2019 tarihinde tebliğ edilen ... ... Şubesi'nin 05/08/2019 tarihli yazısında, “.. vade uzatımı talebine muvafakatının olmaması nedeniyle vade uzatımı uygun görülmemiştir...” denilmek suretiyle taleplerinin reddedildiğini, ...

Bankasına 05/08/2019 tarihinde teslim edilen 19/07/2019 tarihli yazılarının banka tarafından, “Tazmin talebi doğrultusunda mektubun (teminat mektubunun) aslını teslim aldım” şerhi düşülerek teslim alındığından vade uzatımı talebinin değil tazmin talebinin esas alınması gerektiğini, yanlış değerlendirme yapılarak taleplerinin reddedildiğini, işbu değerlendirmenin yanlış olması nedeniyle 09/08/2019 tarihli yazı ile yeniden tazmin talebi iletilmesine rağmen 15/08/2019 tarihli yazı ile banka tarafından taleplerinin yerine getirilemeyeceğinin bildirildiğini, 05/08/2019 tarihine kadar geçerli bir tazmin talebinde bulunulmadığından,

tazmin taleplerinin de yerine getirilmediğinin bildirilmiş olmasının iş bu yazışmalardan da anlaşılacağı üzere geçerli olmadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla adına ... Bankası ... ... Şubesince düzenlenen ve süre sonu 05/08/2019 tarihi olan 521.000-TL tutarındaki kesin teminat mektup bedelinin tazmin talep tarihi olan 05/08/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı; açılan davayı kabul etmediklerini,davacının 19/07/2019 tarihli yazısıyla ilettiği talebinin "vadeyi uzat ya da tazmin et" şeklinde bir talep olduğunu, dava dışı lehtar tarafından gönderilen yazı ile dava konusu teminat mektubunun süresinin uzatılmasına muvafakatinin olmadığının bildirildiğini, bu nedenle mektubun süresini uzatmadığını ve davacıya 05/08/2019 tarihli yazı ile vade uzatım talebinin uygun görülmediğinin bildirildiğini, yazılı tazmin talebinde mutlaka lehtarın teminat mektubu ile garanti edilen yükümlülüğünü yerine getirmediğinin muhatap tarafından belirtilen tazmininin istenmesi gerektiğini,

"uzat veya tazmin et" şeklindeki terditli taleplerin usulüne uygun bir tazmin talebi olmadığını, geçerli bir tazmin talebi olmadığından tazmin yükümlülüğünün doğmadığını, mektubun süresinin 05/08/2019 tarihinde dolduğunu ve süresi içinde geçerli bir tazmin talebinde bulunulmadığından bankanın sorumluluğunun da kalmadığını, davacının tazmin talebinin "uzat ya da öde" şeklinde olması nedeniyle geçersiz olduğunu, 09/08/2019 tarihli tazmin talebinin de süresi geçtikten sonra yapıldığı dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; dosya kapsamında toplanan delillere göre talebin salt uzat veya öde tabiri içermediği, somut olayda, davacı tarafından bankaya gönderilen 19/07/2019 tarihli yazıda talep uzat veya tazmin et şeklinde olmadığı gibi böyle sayılsa bile lehtarın teminat mektubundaki yazılı yükümlülüğünün henüz yerine getirilmediği ifadesi belirtilmiş olmakla tazmin talebinin süresinde yapılan geçerli bir talep olduğu gerekçesiyle; " davanın alacak miktarı için kabulü ile, 521.000,00 TL'nin 05/08/2019 tarihinden 14/10/2022 dava tarihine kadar yasal faizi, dava tarihinden itibaren 521.000,00 TL'nin avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine" ilişkin karar verilmiş, karara karşı davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı istinaf dilekçesinde özetle; somut olayda süresinde ve geçerli bir tazmin talebi bulunmadığını, davacı tarafından bankaya iletilen 19/07/2019 tarihli yazının " vadeyi uzat yada tazmin et" şeklinde bir talep olduğunu, emsal kararların da bu yönde olduğunu, davalı bankanın ödeme yükümlülüğü doğmadığını, 09/08/2019 tarihli talebin ise teminat mektubu süresinden sonra olmakla değerlendirilmediğini, bu nedenlerle davanın reddi gerektiğini, kararın hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; davacı ile dava dışı iş ortaklığı arasında düzenlenen eser sözleşmesi kapsamında iş ortaklığının girişim ortağı ... ... Ltd. Şti.'nin talebi ile bu şirket lehine ve davacı adına, davalı banka tarafından düzenlenen 521.000-TL tutarlı kesin teminat mektup bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Davacı yan, dava dışı şirkete ihale edilen eser sözleşmesi kapsamında verilen teminat mektubunun süresinin uzatılması veya nakde çevrilmesi talep edildiği halde davalının edimini ifa etmediğini, teminat mektuplarını tazmin etmediğini iddia etmiş, davalı yan ise, dava konusu teminat mektubuna ilişkin terditli şekilde yapılan uzat ya da tazmin et talebinin geçerli bir talep olmadığını savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonunda yukarıda özetlenen gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında, davalı tarafından davacı lehine, dava dışı yüklenici şirketin taahhütlerini teminen dava konusu süreli teminat mektubu düzenlendiği, teminat mektubu süresi içerisinde davacı tarafından davalıdan işin henüz tamamlanmadığı gerekçesiyle teminat mektubunun süresinin uzatılması veya bedellerinin tazmin edilmesinin talep edildiği, davalının davacı talebinin geçerli tazmin talebi niteliğinde olmadığı gerekçesiyle teminat mektup bedelini ödemediği, teminat mektubunun süresinin sona erdiği hususlarında herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık, davacı tarafından davalı banka şubesine 19/07/2019 tarihinde gönderilen yazıdaki talebin geçerli bir tazmin talebi olup olmadığı, davacının tazmin talebinin yerinde olup olmadığı hususlarında toplanmaktadır.

Somut dosya kapsamında toplanan delillerden; davacı ile dava dışı ... Alt Yapı ve Üst Yapı İnş. A. Ş. & ... Gayri Menkul Yat. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığı arasında düzenlenen Ankara Mamak 2. Etap 1312 Adet Konut, Otopark Binaları ve Etimesgut Yapracık 1 Adet 2.500 Kişilik Cami, 5 Adet Büfe ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İkmal İnşaatı İşi ile ilgili olarak işin yüklenicisi dava dışı şirket lehine, davacı idare adına, T.C. ... Bankası ... ... Şubesi tarafından 24/01/2017 tarih, 521.000,00 TL bedelli 05/08/2019 tarihine kadar geçerli teminat mektubu düzenlendiği,

Davacı tarafından, ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne sunulan 19/07/2019 tarihli yazı ile mektubun süre sonunun 05/08/2019 tarihi olup yüklenici firma tarafından taahhüt konusu işe ait yükümlülüklerinin henüz tamamlanmaması nedeniyle 05/08/2019 tarihinde süresi bitecek olan kesin teminat mektubunun, 4735 sayılı kanuna istinaden firma ile akdedilen sözleşmenin 26.maddesi "süresi biten teminat mektubunun süresinin uzatılmaması halinde protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminatlar veya ek kesin teminatlar gelir kaydedilir." hükmü gereği, süresinin 05/08/2020 tarihine kadar uzatılması, süresi içinde uzatılmaması halinde belirtilen mektup bedelinin davacı idarenin ... şubesi nezdindeki hesabına aktarılması isteğinde bulunulduğu,

Yazı üzerinde tazmin talebi doğrultusunda mektubun (teminat mektubunun) aslının teslim alındığının yazılarak altının imzalanıp 05/08/2019 tarihinin belirtildiği,

Davalı banka ... Şubesinin 05/08/2019 tarihli yazı cevabında, teminat mektubu lehtarı ... Gayrimenkul ... Ltd. Şti.'nin 18/07/2019 tarihli dilekçesinde, mektubun vade uzatımı talebine muvafakatin olmaması nedeniyle vade uzatımının uygun görülmediğinin belirtildiği,

Davacı tarafça ... Bankası A.Ş. ... Şubesine 09/08/2019 tarihinde yazılan yazı ile daha önceki yazı ve banka şubesinin cevabi yazısı da ilgi tutularak yeniden tazmin talebinin tekrarlandığı,

Davalı banka şubesi tarafından verilen 15/08/2019 tarihli cevabi yazı ile teminat mektubunun vadesinin 05/08/2019 tarihinde dolduğu ve bu tarihe kadar geçerli bir tazmin talebi olmaması nedeniyle tazmin talebinin yerine getirilemediğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.

Teminat mektubu vermekle bankaların mücerret bir borç altına girmeyip belirli bir yükümlülüğün yerine getirilmesini garanti etmeleri nedeniyle, yazılı tazmin talebinde mutlaka, lehtarın teminat mektubu ile garanti edilen yükümlülüğünü yerine getirmediğinin belirtilmesi gerekmektedir. Teminat mektubunun vadesinin uzatılması, aksi takdirde mektubun tazmini (extend or pay) şeklindeki talep, teminat mektubunun niteliği ile bağdaşmaz.

Teminat mektubunun süresinin uzatılması veya tazmin edilmesi talebinde riskin doğup doğmadığı anlaşılamamaktadır.

Davalı bankanın teminat mektuplarında vadeyi uzatmaması halinde mektubu tazmin edeceği yönünde bir taahhüdü de bulunmamaktadır (Emsal Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 13/12/2011 tarih, 2010/130 Esas, 2011/16894 Karar - 05/11/2014 tarih, 2014/7115 Esas, 2014/16916 Karar - 13/08/2018 tarih, 2016/9355 Esas, 2018/1915 Karar ve en son Dairemiz 2022/609 Esas, 2024/417 Karar sayılı ilamının onanmasına ilişkin olan 03/02/2025 tarihli, 2024/2169 Esas, 2025/417 Karar sayılı ilamları).

Hal böyle olunca somut olayda, davacının dava konusu teminat mektubunun süresi dolmadan davalıya gönderdiği talepte teminat mektubu süresinin 05/08/2020 tarihine kadar uzatılması veya tazmin edilmesini talep ettiği, talepte teminat mektubunda belirtilen riskin doğup doğmadığının anlaşılamadığı, talebin, teminat mektubunun niteliği ile bağdaşmadığı, davacının, davalı bankadan teminat mektuplarının geçerlilik süresi içerisinde (En son uzatma ile 05/08/2019 tarihine kadar) usulüne uygun bir tazmin talebi bulunmadığı, bu durumda mahkemece, davalının tazmin yükümlülüğünün doğmadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.