Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/73 K.2025/930

Taraflar arasındaki istirdat istemine ilişkin davanın yapılan yargılaması sonunda, ilamda yazılı gerekçelerle davanın reddine yönelik verilen karara karşı, davacı tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı.

Dava dışı ... adına kayıtlı ... plakalı araç için trafik sigorta poliçesi düzenlediklerini, bu aracın 14/06/2017 tarihinde karıştığı kaza sonucu vefat eden ... mirasçılarına, sigorta tahkim heyeti başvuruları üzerine davalı ... için 243.023,07-TL, davalı ... için 35.850,37-TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 4.682,80-TL ile 24.882,72-TL vekalet ücreti ödenmesine karar verilerek bu alacağın Ankara 20.İcra Müdürlüğü 2018/5120 Esas sayılı takibine konu edilmesi üzerine,

09/05/2018 tarihinde icra dosyasına toplam 364.713,56-TL ödeme yaptıklarını, itiraz hakem heyetine yaptıkları başvuru üzerine bu kez ... için 170.116,15-TL , davalı ... için 25.086,26-TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 3.277,97-TL yargılama gideri takdir edildiğini,

sigortalı sürücünün alkollü olması nedeni ile tüketici mahkemesinde ... aleyhine açtıkları rücu davasının kısmen kabulü ile 259.043,40-TL'nin tahsiline karar verilerek fazladan yaptıkları ödemenin sigortalıdan rücu edilmeyeceğinin hüküm altına alındığını belirterek bu nedenlerle icra dosyası kapsamında davalılara fazladan yapılan ve rücu davasında sigortalıdan iadesine karar verilen miktar dışında kalan fazla ödeme tutarı 100.099,54-TL nin davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; Davacı tarafından, icra dosyasına 19/05/2018 tarihinde ödeme yapılmış olup İİK nun 72/5-6 maddelerine göre icra baskısı altında yapılan ödemenin ödeme tarihinden itibaren 1 ( bir) yıllık süre içerisinde iadesi ( istirdadı) için dava açılması gerekmekte olup bu süre, hak düşürücü süre niteliğinde olduğundan mahkemeler tarafından kendiliğinden dikkate alınması gerektiği, davanın, 19/05/2018 ödeme tarihinden sonra bir yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra 03/10/2021 tarihinde açıldığı gerekçesiyle; " davanın reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı istinaf dilekçesinde özetle; davanın, istirdat davası olmayıp sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak davası olduğunu, mahkemenin tespiti ve gerekçesinin hatalı olduğunu, takdir edilen vekalet ücretinin hatalı olduğunu, maddi tazminat davasının tam reddi durumunda maktu 9.200-TL vekalet ücreti takdiri gerektiğini ileri sürmüştür.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; hakem kararları kapsamında icraen fazla ödendiği anlaşılan sigorta tazminat tutarının davalılardan istirdadı istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Davacı sigorta; dava dışı sürücü ... adına kayıtlı sigortalı ... plakalı aracın, 14/06/2017 tarihinde karıştığı tek taraflı kaza sonucunda vefat eden ... mirasçılarına, sigorta tahkim heyetine başvurmaları üzerine takdir edilen toplam 364.713,56-TL destekten yoksun kalma tazminatını icra marifetiyle ödediğini, ancak bu süreçte itiraz hakem heyeti kararıyla ödemesi gereken toplam tazminatın 259.043,40-TL olduğunun tespit edilerek davalı mirasçılara toplam 100.099,54-TL fazla ödeme yaptığının anlaşıldığını ileri sürerek fazla yaptığı bu ödemenin sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak davalılardan tahsili gerektiğini ileri sürerek eldeki davayı açmış, Mahkemece; davanın yazılı gerekçe ile hak düşürücü süre geçtiğinden bahisle reddine dair karar verilmiştir.

Mahkemece, dosya kapsamı üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, hesap bilirkişisinin 29/09/2022 tarihli raporu kapsamında; davacı tarafça fazla ödenen tutarın 105.670,16-TL olarak tespit edildiğinin, taleple bağlılık ilkesi sebebiyle 100.099,54 TL talep edilebileceği yönünde görüş bildirildiği anlaşılmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı sigorta tarafından, davalılara fazladan ödendiği ileri sürülen tazminat tutarının sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca davalılardan geri istenip istenemeyeceği, somut uyuşmazlıkta İİK'nın 72/5-6 maddesi hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağı, hak düşürücü süre bulunup bulunmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmaktadır.

Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 27/03/2018 tarihli 2018/15336

sayılı kararında; ... ... için 243.023,07-TL ve ... ... için 35.830,37-TL destekten yoksun kalma tazminatının,

19/09/2017 tarihinden işleyecek yasal faizi ile, 200-TL ve 3.932,80-TL başvuru ücreti ve

500-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.682,80-TL yargılama giderinin, ... ...

yönünden AAÜT uyarınca 20.531,38-TL vekalet ücretinin, ...

... yönünden AAÜT uyarınca 4.291,34-TL vekalet ücretinin

... Sigorta şirketinden tahsiline ilişkin karar verildiği,

Uyuşmazlık İtiraz Hakem Heyetinin 21/07/2018 tarihli 2018/İHK-

5858 sayılı kararında ise; %30 kusur indirimi yapılarak ... ... için 170.116,15-TL ve ... ... için 25.081,26-TL destekten yoksun kalma

tazminatının, 4.182,80-TL başvuru ücreti ve 500-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam

4.682,80-TL yargılama giderinin, kabul/ret oranına göre 3.227,97-TL'lik kısmının, ... ...

yönünden AAÜT uyarınca 16.156,97-TL vekalet ücretinin, ...

... yönünden AAÜT uyarınca 3.009,75-TL vekalet ücretinin

... Sigorta şirketinden tahsiline, 1.653,20-TL itiraz başvuru ücretinin

495,96-TL’sinin başvuru sahibinden tahsiline ilişkin karar verildiği, buna göre ödenecek toplam tutarın 259.043,40-TL olarak kesin şekilde belirlendiği anlaşılmıştır.

Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/5120 sayılı dosyanın incelenmesinde; Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda sözü edilen 2018.e.1111, 2018/15336 sayılı 27/03/2018 tarihli kararının davalılar tarafından icraya konulması üzerine, davacı sigorta

şirketinin, 14/06/2017 tarihli kaza sebebiyle Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/5120 sayılı dosyasına 09/05/2018 tarihinde 364.713,56-TL ödeme yaptığı, bu ödeme sonrası karara bağlanan yukarıda belirtilen itiraz hakem heyetinin 21/07/2018 tarihli kararıyla ise, kaza nedeniyle ödenmesi gereken toplam tutarın 259.043,40-TL olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Ankara 6.Tüketici Mahkemesi'nin 2019/320 esas sayılı

dosyasının incelenmesinde; davacı ... Sigorta Şirketi tarafından, sözü edilen hakem kararları sonrası davalı sigortalısı ... aleyhine rücuen alacak istemli dava açıldığı, davacı sigorta

şirketinin 14/06/2017 tarihli kaza sebebiyle Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 2018/1111 sayılı dosyasında verilen karar doğrultusunda Ankara 20. İcra Müdürlüğü 2018/5120 sayılı dosyasına yaptığı 364.713,56-TL tutarlı tazminat ödemesini, şirkete ZMSS poliçesi ile sigortalı bulunan aracın alkollü olduğu tespit edilen şoförü davalı ...’dan, ödeme tarihinden işleyecek faiziyle birlikte talep ettiği,

Ankara 6. Tüketici Mahkemesi'nin yapılan yargılama sonunda 17/03/2021 tarihinde, davanın kısmen kabulü ile 259.043,40-TL alacağın ödeme tarihi olan 09/05/2018 tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalıdan

alınarak davacıya ödenmesine, fazla ödenen tutarın ise sigortalıdan talep edilemeyeceğine ilişkin karar verdiği görülmüş, bunun üzerine elde ki davanın, davacı sigorta tarafından, 03/10/2021 tarihinde açılarak bu kez fazladan yapılan ödeme tutarı olarak belirlenen 100.099,54-TL'nin, bu ödemeyi icra yoluyla alan davalılardan talep edildiği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller, yukarıda incelenen hakem heyetleri kararları ile tüketici mahkemesi kararı, davacı sigorta tarafından, icra dosyasına 19/05/2018 tarihinde icra tehdidi altında ödeme yapılmış olduğu uyuşmazlık konusu olmayıp bu durumun İİK'nın 72/5-6 maddeleri kapsamında kalarak davacının, iş bu davada ki talebinin " istirdat davası niteliğinde" olduğunun kabulünün gerekmesi, hal böyle olunca icra baskısı altında yapılan ödemenin ödeme tarihinden itibaren 1 ( bir) yıllık süre içerisinde iadesi ( istirdadı) için dava açılmasının gerekmesi,

bu sürenin hak düşürücü süre niteliğinde olması ve mahkemece re'sen değerlendirilmesi gerektiği yönündeki mahkeme kabulünde bir isabetsizlik bulunmaması, takip dosyasına 19/05/2018 tarihinde davacı sigorta tarafından ödeme yapılması ve yukarıda sözü edilen tüketici mahkemesinde sigortalı aleyhine açılan davanın da hak düşürücü süreyi keser nitelikte bulunmaması dikkate alındığında; elde ki davanın bir yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra 03/10/2021 tarihinde açıldığı tespit edilerek mahkemece, davanın hak düşürücü süre yönünden reddine ilişkin karar verilmesinin isabetli olması,

hak düşürücü süre nedeniyle verilen kararın işin esasına ilişkin olması dikkate alındığında davalı lehine takdir edilen nispi vekalet ücretinde bir isabetsizlik bulunmaması ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan- Üye - Üye Zabıt Katibi-