Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/483 K.2024/672

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin talebin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin şirket merkez alanı yeterli olmadığından ... Özel Sağlık ... Ltd.

Şti ile ticari defterlerine ve evraklarına ilişkin saklama sözleşmesi imzaladığını, ... tıbbi cihazlara ait tüm ticari defterlerin, tüm ticari belge ve evrakları, tüm beyanname ve tahakkukları, tüm şirket personeline ait belge ve evrakları anılan şirketçe adresinde saklamak ve korumakla yükümlü olduğunu, şirketin yıl sonu değerlendirmesini yapmak üzere şirket bağımsız denetçisinin saklama şirketine belgelerin hazır bulundurulması için 23/12/2022 tarihinde mail atıldığını, bunun üzerine ... şirketinin 14/11/2022 tarihinde depo alanlarında yangın çıktığını,

saklama sözleşmesi kapsamındaki tüm ticari defterler ve evrakların zayi olduğunu mail olarak bildirdiğini belirterek şirkete ait yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterine, SGK ve vergi dairelerine verilmesi üzere sınırı ile 2012-2022 yılları arasında ki alış irsaliyelerine, satış irsaliyelerine, alış faturalarına, satış faturalarına, ihracat dosyalarına, ithalat dosyalarına, tahsilat makbuzlarına, tediye makbuzlarına, gider pusulalarına, onaylı BA mutabakat evraklarına, onaylı BS mutabakat evraklarına, onaylı cari mutabakat evraklarına, çek koçanlarına, kdv ve kdv 2 beyanname ve tahakkuklarına,

muhtasar beyanname ve tahakkuklarına, geçici vergi beyanname ve tahakkuklarına, gelir vergisi beyanname ve tahakkuklarına, sözleşme damga vergisi beyanname ve tahakkukları

na, SGK tahakkuklarına, SGK hizmet listelerine, SGK denetim raporlarına, personel sağlık raporları ve SGK vizite onayına, tüm işçilerin sgk özlük dosyalarına, tüm işçilerin SGK işe giriş bildirgelerine, tüm işçilerin SGK işten çıkış bildirgelerine, tüm onaylı yıllık izin formlarına, tüm işçilerin imzalı süreli/süresiz iş sözleşmeleri ve eklerine, tüm imzalı ücret pusulalarına, 2018 - 2022 yılları için şirket yevmiye defterinde kayıtlı mali evraklara ilişkin zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, zayi belgesi verilebilmesi için süresi içerisinde talepte bulunulması gerektiği, talep edenin şirket merkezinin alanı yeterli olmadığından 21/06/2014 tarihinde ... Özel Sağlık Hiz. Tıbbi Mal. San ve Tic. Ltd.

Şti. ile ticari defterlerinin saklanması sözleşmesi imzaladığı, talep edenin şirketin yıl sonu değerlendirmesini yapmak üzere ... şirketine ilgili belgelerin hazır bulundurulması için 23/12/2022 tarihinde mail attığı, bunun üzerine ... şirketinin 14/11/2022 tarihinde depo alanlarında yangın çıktığını ve tüm ticari defterlerin zayi olduğunu mail olarak bildirdiği, ... şirketinin talep edene defterlerin yangın sonucu zayi olduğunu 23/12/2022 tarihinde mail atarak bildirdiği,

talep edenin davaya konu defterlerin yangında zayi olduğunu aynı tarihte öğrendiği varsayılması gerektiği, bu nedenle defterin ziyaıya uğradığı 23/12/2022 tarihinden bu yana 15 günden daha fazla süre geçtiği gerekçesiyle hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; talep dilekçesindeki iddialarını tekrar ederek defterin ziyaını öğrenildiği 23/12/2022 tarihinden itibaren başlayan 15 günlük sürenin son günü 07/01/2023 tarihi olup cumartesine isabet ettiğini, tatili takip eden ilk iş günü olan 09/01/2023 gününün pazartesi olup, söz konusu davanın açılış tarihi 09/01/2023 tarihi olduğundan hak düşürücü sürenin geçirilmesi sebebiyle davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

Talep eden ile ... ... Ltd. Şti. arasında 21/06/2014 tarihinde ... Tıbbi Cihazlara ait tüm ticari defterler, tüm ticari belge ve evraklar, tüm beyanname ve tahakkuklar, şirket personellerine ait belge ve evrakların saklanmasını konu alan 21/06/2014-21/06/2024 tarihleri arasında geçerli olmak üzere saklama sözleşmesi akdedilmiştir.

Talep eden muhasebecisi tarafından talep dışı ... ... Ltd. Şti'ne gönderilen 23/12/2022 tarihli mail ile ... Tıbbi Cihazların VUK uyarınca yıl sonu işlemlerine yönelik olarak yeniden değerleme çalışması yapabilmek için 2022 ve yıllara ait tüm defter ve belgelerin 29/12/2022 mesai bitimine kadar hazır bulundurulması talep edilmiştir.

... ... Ltd. Şti. Tarafından talep eden muhasebecisine verilen 23/12/2022 tarihli cevabi mailde, şirketin depo alanında 14/11/2022 tarihinde yangın çıktığı, evrakların yandığı, saklama sözleşmesindeki yükümlülüklerin üzülerek yerine getirilemediği bildirilmiştir.

Talep eden saklama sözleşmesi uyarınca ... ... Ltd. Şti.'ne teslim edilen ve talep dilekçesinde yer alan şirkete ait ticari defter ve kayıtların anılan şirketin deposunda çıkan yangın nedeniyle zayi olduğunu iddia etmiştir.

6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir. Anılan madde yayımı tarihi olan 05/07/2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Talep eden zayi belgesi verilmesine konu ettiği ticari defter ve kayıtlarının zayi olduğunu, saklama şirketinin cevabi mail tarihi olan 23/12/2022 tarihinde öğrenmiştir. Anılan tarihte ve dava tarihinde TTK'nun 82/7. maddesinde yer alan ziyaın öğrenildiği tarihten itibaren başlayan 15 günlük hak düşürücü süre 30 güne çıkarılmış durumdadır.

Bu durumda işbu davada uygulanması gereken hak düşürücü süre dava tarihi olan 09/01/2023 tarihinde yürürlükte bulunan 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle değişik TTK'nun 82/7. Maddesi uyarınca 30 gün olup, davacının ziyaı öğrendiği 23/12/2022 tarihi ile dava tarihi olan 09/01/2023 tarihi arasında 30 günlük hak düşürücü süre dolmamıştır.

Kabul şekline göre de, 15 günlük hak düşürücü süre mahkemece esas alınmışsa da, ziyaın öğrenildiği 23/12/2022 tarihinden itibaren başlayan 15 günlük hak düşürücü sürenin son günü hafta sonu tatiline isabet ettiğinden son gün tatili takip eden ilk iş günü olan 09/01/2023 tarihidir.

Hal böyle olunca, mahkemece işbu davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı gözetilerek işin esasına girilip, deliller toplanarak sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi kararında isabet görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.