Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/980 K.2024/1471

Taraflar arasındaki itirazın iptali istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 22/04/2016 tarihli "İş Deneyim Belgesi Kullandırma & Şirket Ortaklığı & Sorumsuzluk Karma Sözleşmesi" başlıklı sözleşmeye göre davacının kendisine ait iş deneyim belgelerinin davalı tarafından yapım işleri ihalelerinde kullanılmasının ve şirket hisselerinin %51'lik kısmının davacıya devredilmesinin kararlaştırıldığını, bu sözleşmeye göre davacının 15/06/2016 tarihinde ödenmesi gereken 260.000,00 TL alacağının ödenmediğini, bu alacağın tahsili için Ankara 11. İcra Dairesi Müdürlüğü'nün 2021/8358 Esas nolu dosyasında başlatılan icra takibine davalının haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptaline, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taraflar arasındaki sözleşmenin gereklerini yerine getirmediğini, sözleşmenin esaslı maddelerine aykırı davrandığını ve davanın haksız olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacının 22/04/2016 tarihli "İş Deneyim Belgesi Kullandırma & Şirket Ortaklığı & Sorumsuzluk Karma Sözleşmesi" başlıklı sözleşmeye dayanan alacağının tahsili talebi ile davalı hakkında başlattığı ilamsız icra takibine karşı davalı tarafından yapılan itirazın iptalini talep etmesi, davacının ve davalının gerçek kişi olması, Uyap'tan alınan GİB kayıtlarına göre davacı ...

Seğmenler Vergi Dairesine kayıtlı iken davalı ...'ın ise Harput Vergi Dairesine potansiyel mükellef olarak kayıtlı olması, uyuşmazlık konusu 22/04/2016 tarihli "İş Deneyim Belgesi Kullandırma & Şirket Ortaklığı & Sorumsuzluk Karma Sözleşmesi" başlıklı sözleşmenin 1. maddesinde ...'ın bu protokolde şirket, ...'nin ise mühendis olarak anılacağı belirtilmekle birlikte gerçek kişi olan davacı ile davalının bu sözleşme ile bir şirket oluşturma iradelerinin bulunmaması, sözleşmenin 2. maddesinde sözleşmenin amacının davacıya ait deneyim belgelerinin davalı tarafından yapım işleri ihalelerinde kullanılması olduğunun belirtilmesi,

Ankara Ticaret Sicili Müdürlüğünün 06/04/2022 tarihli cevabi yazısı ile davalının ortağı ve yetkilisi olduğu şirketlerin dava konusu uyuşmazlık ile ilgilerinin bulunmaması, uyuşmazlık konusu sözleşmenin konusunun Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi ile ilgili 202. ve 203. maddeleri ile ilgili olmaması,

potansiyel vergi mükellefiyeti kaydı olan davalının ticari işletmesi bulunmadığından davanın nisbi ticari dava da olmaması ve davanın konusunun Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinde yer alan mutlak ticari davalardan olmaması bir bütün olarak değerlendirildiğinde davanın mahkememiz görevsiz olduğundan dava şartı noksanlığı nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; görevsizlik kararı verilen 21/11/2023 tarihli celsede taraflarınca.

"Taraflar arasında görülen başka bir davada verilen karar kesinleştiği, bu dosyanın dava dilekçemizde delil olarak bildirilmediği" hususunun bildirildiğini, ve "dava dilekçesini ıslah etmek üzere tarafımıza süre verilmesi" talep edildiğini, buna rağmen ilk derece mahkemesince ıslah bildirimlerinin yok sayılarak görevsizlik kararı verildiğini, bu durumun usule ve yasaya aykırı olduğunu, taraflarınca dava dilekçelerinin ıslah edileceğinin bildirilmesi üzerine,

ilk derece mahkemesince yapılması gereken işlemin taraflarına bu hususta bir haftalık kesin süre verilmesi iken, ıslah bildirimlerinin reddine dahi karar verilmeden, adeta yok sayılarak tahkikata son verilmesi ve görevsizlik kararı verilmesi usule ve yasaya aykırı olduğunu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; davacının 22/04/2016 tarihli "İş Deneyim Belgesi Kullandırma & Şirket Ortaklığı & Sorumsuzluk Karma Sözleşmesi" başlıklı sözleşme nedeniyle davalıdan alacaklı olduğu iddiasıyla başlattığı takibe davalı tarafça yapılan itirazın iptali davasıdır.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek yapılan incelemede;

Dosya kapsamında yer alan Ankara 11. İcra Dairesi'nin 2021/8358 esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı tarafça davalı aleyhine, 22/04/2016 tarihli sözleşmenin 8/a-2 maddesi gereğince ödenmesi gereken bakiye alacağın tahsili amacıyla, 260.000,00 TL asıl alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi yapıldığı, ödeme emrinin borçluya 27/07/2021 tarihinde usulüne uygun tebliğ edildiği, dosyamız davalısının 27/07/2021 tarihinde asıl borca ve ferilerine itirazı üzerine icra takibinin durdurulmasına karar verildiği görülmüştür.

Dava dilekçesi ekinde sunulan 22/04/2016 tarihli "İş Deneyim Belgesi Kullandırma & Şirket Ortaklığı & Sorumsuzluk Karma Sözleşmesi" başlıklı sözleşme incelendiğinde; sözleşmenin şirket olarak ..., danışman olarak mühendis ... tarafından imzalandığı, sözleşmenin 1. maddesinde ...'ın bu protokolde şirket, ...'nin ise mühendis olarak anılacağı, 2. maddesinde sözleşmenin amacının mühendise ait deneyim belgelerinin şirket tarafından yapım işleri ihalelerinde kullanılması şartları ve esasları belirlemek olduğunun hüküm altına alındığı görülmüştür.

Dosya kapsamındaki duruşma zabıtları incelendiğinde davacı vekilinin 21/11/2023 tarihli celsede " Taraflar arasında görülen başka bir davada verilen karar kesinleşti, biz bu dosyayı dava dilekçemizde delil olarak bildirmemiştik, dava dilekçesini ıslah etmek üzere tarafımıza süre verilmesini talep ederiz dedi." şeklinde beyanda bulunduğu, mahkemece davacının dava dilekçesini ıslah etmek üzere süre talebiyle ilgili olumlu veya olumsuz bir karar verilmeksizin yukarıda ayrıntısı ile izah edildiği üzere davanın usulden reddine karar verildiği görülmüştür.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun hukuki dinlenilme hakkına dair 27 nci maddesi, Anayasanın 36 ıncı maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesidir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27 nci maddesinde yer bulan “Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir.

Mahkeme, iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Anayasanın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ıncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir.

Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir.

Hukukî dinlenilme hakkı, sadece belli bir yargılama için ya da yargılamanın belli bir aşaması için geçerli olan bir ilke değil, tüm yargılamalar için ve yargılamanın her aşamasında uyulması gereken bir ilkedir. Bu çerçevede gerek çekişmeli ve çekişmesiz yargı işlerinde gerekse bu yargılamalarla bağlantılı geçici hukukî korumalarda, icra takiplerinde, tahkim yargılamasında, hatta hukukî uyuşmazlıklarla ilgili yargılama dışında ortaya çıkan çözüm yollarında, her bir yargılama, çözüm yolu ve uyuşmazlığın niteliğiyle bağlantılı şekilde hukukî dinlenilme hakkına uygun davranılmalıdır.

6100 sayılı HMK'nun 176 maddesi uyarınca; taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir .Davanın tamamen ıslahı halinde HMK'nun 180 maddesi uyarınca, davasını tamamen ıslah ettiğini bildiren taraf, bu bildirimden itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi vermek zorunda olup, davanın kısmen ıslahı halinde ise aynı Yasa'nın 181 maddesi uyarınca , kısmen ıslaha başvuran tarafa, ıslah ettiği usul işlemini yapması için bir haftalık süre verilir.

Bu bağlamda somut olay ve davacının istinaf itirazları değerlendirildiğinde; davacı vekilince 21/11/2021 tarihli celsede dava dilekçesini ıslah etmek üzere tarafına süre verilmesinin talep edildiği, mahkemece davacı vekilinin talebiyle ilgili olumlu veya olumsuz herhangi bir karar verilmeksizin, yargılamaya devamla davanın usulden reddine karar verildiği görülmüştür.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermesi gerekirken, davacı vekilinin dava dilekçesini ıslah için süre talep etmesine rağmen, HMK'nun 180-181 maddeleri uyarınca davacı vekiline bir hafta süre verilmeksizin yargılama devam edilerek hüküm kurulmuş olmasının,

davacının Anayasanın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ıncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukukî dinlenilme yani tarafın hâkime meramını anlatma hakkının elinden alınması sonucunu doğurduğu ve bu bağlamda davacı vekiline talebi uyarınca dava dilekçesini ıslah etmesi üzere süre verilmesi gerekirken davacının iddia hakkını kısıtlanmak suretiyle verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmakla, ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine geri çevrilmesi gerekir.

Tüm bu nedenlerle, ilk derece mahkemesinin davanın usulden reddine yönündeki kararında isabet görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.