Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/1053 K.2025/1517

Zayi belgesi verilmesine ilişkin hasımsız çekişmesiz yargı işinin yapılan yargılaması sonunda, ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik verilen karara karşı, talep eden tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden dilekçesinde özetle; Bankanın, ... Şubesinde 30/04/2024 tarihinde Ankara genelindeki yoğun yağış nedeni ile sel baskını yaşanması ile saklamakla yükümlü olduğu evrakların ziyaa uğradığını beyan ederek TTK 82 madde çerçevesinde zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, dosya kapsamından davacı şirketin zayi belgesi verilmesini istediği defter ve kayıtların neler olduğu hususunu dava dilekçesinde açıklamadığı, davacı tarafın hangi evraklar ve defterin zayi olduğunu net olarak tespit ettikten sonra dava açması gerektiği, bu aşamada davacının davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle; " Davanın hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 114/1.h, 115/2. Maddeleri uyarınca usulden reddine," ilişkin karar verilmiş, karara karşı talep eden tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden istinaf dilekçesinde özetle; su baskını nedeniyle bireysel ve ticari yüzlerce evrakın zarar gördüğünü, bunun binlerce belgeye tekabül ettiğini, bu nedenle müşteri bazında listelenerek eklenmesinin mümkün olmadığını, bilirkişiye verilecek yerinde inceleme yetkisi ile tespit mümkün iken hukuki yarar nedeniyle davanın reddinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, TTK 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Anılan TTK'nun 82/7. maddesinde zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda talep eden banka, 30/04/2024 tarihinde meydana gelen aşırı yağışa bağlı su basması sonucu banka şubesinde saklanan müşterilere ait her türlü evrağın kullanılamaz hale geldiğini iddia ederek zayi belgesi verilmesi talebiyle işbu davayı açmış olup mahkemece, ziyaa uğrayan belgelerin neler olduğu tespit edilmeden talepte bulunulduğu gerekçesiyle hukuki yarar yokluğu nedeniyle talebin reddine ilişkin karar verilmiş ise de, somut uyuşmazlıkta su baskını olayının meydana geldiği ve banka şubesinde bulunan müşterilere ilişkin evrakın etkilendiği dosyaya sunulan fotoğraflar kapsamından anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca mahkemece, talep eden banka vekiline, su baskını nedeniyle ziyaa uğradığı belirtilen evrakların neler olduğunu tespit ederek somutlaştırmak ve mahkemeye bildirmek üzere süre verilmesi suretiyle hasıl olacak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere hukuki yarar bulunmadığından bahisle davanın reddine yönelik karar verilmesi doğru olmamıştır.

Tüm bu nedenlerle, talep edenin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden gönderilmesi için dosyanın karar veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.