Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2021/1001 K.2024/186

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkilinin internet servis sağlayıcılığı işi için davalıyla cihaz alım sözleşmesi imzalandığını, davalı tarafından teslim edilen malların bedelinin ödendiğini, fatura bedeli ödenen mallardan ... marka model cihazın 1 adedinin halen teslim edilmediğini, kurulacak olan sistemin bu iki cihazın birlikte entegre edilmesiyle çalışabileceğini, diğer cihazlar-lisanslar ve hizmetler bu cihazlara kurulum yapılmak suretiyle, entegre olarak kullanıldığını ancak bir adedi teslim edilmediği için satışı yapılan diğer cihazların kullanımının söz konusu olmadığını, davalı ile 09.05.2017 tarihli protokolle,

... cihazın 1 adedinin teslim edilmediğinin kabul edildiği ve protokolün 2. Maddesinde belirtilen ve fazla alınan 140.000,00TL'yi iade etmeyi de kabul ettiğini, bu 140.000,00TL içinde davaya konu edilmeyen ve kurulacak sistemin parçası olmayan ... 85.000,00TL bedelli cihaz ve dava konusu olan ...

55.000,00TL bedelli cihazın da bulunduğunu, buna göre ayrıca ... ürünü nedeniyle fazla alınan 28.000,00TL, hizmet verilmediği halde işçilik ve hizmet için alınan ... ile ilgili 42.000,00TL'nin iadesini kabul edildiğini, 6) Bu duruma göre sözleşmeler ve ödemeler, ödemelerin yapıldığı tarihteki dolar kuruna göre gerçekleştirildiğinden protokol gereği, dava konusu cihaz olan ... için fazla ve fahiş alınan bedel 55.000,00TL iade ile ödendiğini, 237.967,07TL'lik 01.04.2015 tarihli fatura bedelinden bu miktarın indirilmesi sonucu toplam iadesi gereken alacak ve tazminatın 384.899,78TL olduğunu, davalıya sözleşmenin,

eksik ve ayıplı ifa nedeniyle sonlandırıldığı ve iade isteğini içerir ihtarname gönderildiğini, belirtilen ürünlerden santral seti ve telefon ürünlerinin davalıya iadesinin daha önce gerçekleştirildiğini, ancak bunların fatura bedelinin iade edilmediğini, daha önce eksik verilen ... cihazın 1 adedi ise her hangi bir şekilde kurulup çalıştırılması mümkün olmadığı için iade edileceğini ihtara rağmen teslim alınmadığını, belirterek sözleşmenin haklı nedenle feshi nedeniyle iadesi gereken ve tazminat miktar toplamı 384.899,78TL'nin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; davacı tarafın dava dilekçesinde teslim edilmediği iddia edilen cihazlara ilişkin 01.04.2015 tarihli 600212 nolu fatura içeriğine bakıldığında söz konusu faturada birçok cihazın mevcut olduğunu, fatura içeriğine davacı tarafça herhangi bir itiraz ileri sürülmediğini, faturaya ait diğer cihazların teslimi yönünde herhangi bir ihtilaf olmamasına nazaran sadece ... İSİMLİ 2 adet cihazdan tek 1 cihazın teslim edilmediği iddiasının ispata muhtaç ve hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, malın tesliminden ve sözleşmenin imzalanmasından 2 yıldan fazla bir süre geçtikten sonra müvekkiline zorla ve hile ile söz konusu protokolün imzalatılmaya çalışıldığını, bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; yapılan ön inceleme duruşmasından çok sonra 13/03/2018 tarihli dilekçe ile bir kısım faturalar 10/11/2015 tarihli sözleşme fotokopisi ile 09/05/2017 tarihli iade ödeme belgesi başlıklı belge fotokopisi sunulduğu, davalı vekilince karşı çıkılıp muvafakat edilmediği, dava dilekçesinde bildirilen ticari defterlere dayanabileceği, bu kapsamda taraf ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi ile sonuca ulaşıldığı, taraf defterlerinde davalının davacıya borçlu gözükmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; çok açık bir biçimde 09.05.2017 tarihli protokolde davaya konu sistemin temeli olan 1 adet cihazın teslim edilmediği, davalı şirket tarafından kabul edildiğini, iadesi gereken miktar ve tazminat 384.899,78 TL olduğunu, ticari defter kayıtları incelenerek sonuca ulaşılamayacağını, belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; taraflar arasındaki cihazların satımı ve kurulumu işinden dolayı davalının edimlerini yerine getirip getirmediği, eksik ve ayıplı yerine getirilip getirilmediği, ayıp ihbar sürelerine uyulup uyulmadığı, davacı açısından sözleşmenin haklı nedenler fesih koşullarının oluşup oluşmadığı, bu kapsamda davacı alacağı varsa miktarının ne olduğu hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; taraflar arasında yapılan cihazların satım ve kurulu işinden dolayı eksik ve ayıplı ifa nedeniyle sözleşmenin feshi ile bedel iadesine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Kural olarak, yasal süresi içinde dayanılıp sunulmayan deliller, yasal süresi geçtikten sonra sunulamazlar; sunulmuş olsalar bile dikkate alınamazlar. Bu kuralın tek istisnası, dayanılıp sunulan delillin, o davaya konu borcu sona erdiren bir nitelik taşıması; örneğin, davaya konu borcun ödenmiş olduğunu gösteren bordro, makbuz, ibraname gibi bir belge olmasıdır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (Mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 188.) 114. maddesinde, “Hâkimin re’sen nazarı dikkate alması kanunen iktiza eden hususlar” deyimi ile dava şartlarının kastedildiği ve bu nedenle dava şartlarının mahkemece kendiliğinden gözetileceği hususu öğretide de kabul edilmektedir. (Prof. Dr. Baki Kuru. Hukuk Muhakemeleri Usulü, 2001 Bası, Cilt 2, s.1343, Prof. Dr. Saim Üstündağ. Medeni Yargılama Hukuku Cilt 1-II-İst. 1997 s.28 ve 871).

Davanın hukuksal niteliği ve somut olayın özelliği gereği davalı dava konusu borcu sona erdiren nitelikte bir belge vermişse, bu belge üzerinde gerekli inceleme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekir.

Diğer bir anlatımla yargılama aşamasında, borcu itfa eden belge değerlendirilmeye alınmalıdır. Borcu sona erdiren bir belgenin varlığı karşısında iddianın genişletilmesi yasağından söz edilemeyeceğinin (HMK 140, mülga HUMK. Md. 202) kabulü zorunludur(HGK Kararı: 27.02.2012 gün ve 2012/9-842 E, 2013/291 K).

Davacı vekili; santral otomasyonu kurulumu için elektronik mal alımı nedeniyle eksik cihaz teslimi nedeniyle sistemin çalıştırılamayacak olması nedeniyle sözleşmenin feshi ve ödenen bedelin iadesini talep ederek dava dilekçesinde taraflar arasında düzenlenen 09/05/2017 tarihli ‘’ İade, ödeme belgesi’’ başlıklı belgeden bahisle davalının eksik mal teslimini kabul ettiğini belirterek delillerin ibrazı için verilen kesin süreden sonra dava dilekçesinde dayanılan belgenin sureti ibraz edilmiş, 06/06/2018 tarihli oturumda davalı vekilince anılan belgenin sunulmasına muvafakat verilmemiş ise de belgenin doğruluğu konusunda bir itirazda bulunmadığını ancak usulen sunulması gereken sürede sunulmaması nedeniyle karşı konulmuştur.

Davalı vekilince : 06/07/2020 tarihli bilirkişi raporuna karşı beyanında ise ; davaya konu 09/05/2017 tarihli ödeme belgesine karşı suç duyurusunda bulunulduğunu, davalı şirketin yetkili temsilcisi tarafından tehditle imza atıldığı, zorla ve baskı ile alındığı savunmasında bulunmuştur.

Bu durumda, davalının yargılama sırasındaki iade ve ödeme başlıklı belgeye karşı beyanları da gözetilerek, belgenin geçerliliği ve davalının belgeye karşı beyanlarının netleştirilmesi gerekmektedir.

Mahkemece, 09/05/2017 tarihli belgenin sıhhati konusunda gerekli inceleme yapılmadığından ödeme, iade başlıklı belgenin niteliği tartılışmadan taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümlenmesi mümkün olmadığından, belgenin değerlendirmesi yapılmalıdır.

Anılan belgenin ibraname ve ödeme borcu sona erdiren sebeplerden olması sebebiyle yargılamanın her aşamasında dikkate alınacağından, mahkemece davalı vekiline İade ve ödeme başlıklı belgeye karşı diyeceği sorulup, hazırlık Eskişehir Cumhuriyet Savcılığındaki hazırlık soruşturması aşamasındaki beyanlarda gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.

Borcu sona erdiren sebepler yargılamanın her aşamasında ileri sürülebileceğine göre mahkemece ödeme belgesi üzerinde durulup sonucu dairesinde bir karar verilmesi gerekir.

Hal böyle olunca; mahkemece, tarafların iddia ve savunması üzerinde yeterince durulup inceleme ve araştırma yapılarak varılacak uygun sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, davacının istinaf itirazlarının kabulü ile HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."