Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2021/1420 K.2024/141

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, davalı şirket ile aralarında ikinci el araç alım satım konusunda 30/12/2015 tarihli sözleşme düzenlendiğini, davalı tarafın yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davalı tarafa 30/12/2015 tarihli sözleşmenin geçerlik koşulu olarak sözleşmenin 6. maddesinde 73 aracın teslim şeklinin tespit edildiği,

davalı tarafa gayrimenkul ipoteği verilerek nakit ödemenin öngörülen sürede yapıldığını, 11 adet bononun verildiğini, davalı tarafın araçlarını zamanında teslim etmediğini, 04/05/2016 tarihinde davalının temerrüde düştüğünü, 29/03/2017 tarihinde zor kullanmak suretiyle yeni bir sözleşme ve senetler imzalatıldığını, 30/12/2015 tarihli sözleşme ile 600.000,00TL nakit ve 200.000,00TL ipotek bedelinin ödenmiş olmasına rağmen araçların teslim edilmediğini, davalı tarafa verilen senetlerin protesto ettirildiğini,

taraf olduğu 30/12/2015 tarihli birinci sözleşmenin geçerliliği ile 29/03/2017 tarihli sözleşmenin iptali ve 30/12/2015 tarihli sözleşme müspet zarar ve nakit 600.000,00 TL değer kaybının ödenmesini, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 04/05/2016 tarihli temerrüt gününden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte zararlarının karşılanmasını belirterek şimdilik 1.000,00 TL için dava açmıştır.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili, davacı ile müvekkili arasında ilk olarak 30/12/2015 tarihinde ikinci el araç satış sözleşmesinin imzalandığı, müvekkilinin listede adı geçen 73 adet aracı 2.131.315,00 TL ödenmesi şartıyla teslim edileceğinin kararlaştırıldığının davacının peşinat ödemesinden sonra kalan kısmı için ilk taksiti 15/03/2016 tarihinde başlamak ve bu takip tarihini takip eden 10 ay boyunca her ay aynı tarihte ödenmek üzere 171.000,00 TL bedelin 10 adet, 221.315,00 TL bedelin de 1 adet olmak üzere 11 senet verdiğini, sözleşmenin 6.maddesinde araçların ne zaman teslim edileceğinin belirtildiği,

davacının bu sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine davacının temsil ettiği adi şirket ile müvekkili şirket arasında 29/03/2017 tarihinde yine tarafların mutabık kaldıkları protokol imzaladıklarını, bu dava ile iptalini talep ettiği bu protokolün konusunun davacı tarafından müvekkiline 550.000,00 TL ödenmesi halinde 25 adet minibüsün devredilmesi olduğunu, 29/03/2017 tarihli protokolü imzalayan tarafın alıcı olarak ... kaşesi olduğunu, ...'ın protokole taraf olmadığını, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını,

kararlaştırılan senetler teslim alınır alınmaz protokol konusu 25 aracın davacıya devrinin gerçekleştirildiğini, ödemelerin yapılması sırasında protokolün geçersizliğinin iddia edilmesini kabul etmediklerini açıklayarak davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece, davacının işletme defteri tuttuğu bu defterlerde ödeme kayıtlarının yer almadığı, alış-satış ve giderlerle ilgili kasaya giriş-çıkışları bankaya yatırılan paralar ve bankadan yapılan ödemelere ilişkin herhangi bir kayıt işlenmediği, ayrıca dosyaya davacı tarafça nakit ve banka hareketleri borçlanmak üzere verilen senetleri takip ettiği herhangi bir belge sunulmadığı, sözleşme gereği yapılması gereken 200.000,00 TL ödemenin yapılıp yapılmadığı konusunda bir bilgi olmadığı, teslim edilecek olan araçlarla ilgili düzenlenen senetlerin hiçbirisinin ödenmediği, ... adına tutulan hesaplarda iade işlemi yapılarak düşüldüğü sözleşme gereği.

30/12/2015 tarihinde ödenmesi gereken 200.000,00TL'nin 20/10/2016 tarihinde ödenmesi, yine sözleşme gereği düzenlenen 1.931.315,00 TL tutarlı 11 adet senedin hiçbirinin ödenmemiş olması nedeniyle davacı tarafın edimlerini zamanında ve tam olarak yerine getirmediği, davalı ...

Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş., sözleşmenin imzalandığı ve ipotek tesis işlemlerinin tamamlandığı tarihte 24 adet aracın teslimini yapması gerekirken 5 adet aracı teslim ettiği, davacıya fatura düzenlendiği, ödemenin Ekim 2016 da yapıldığı, sözleşmenin teminatı olan gayrimenkul ipoteğinin hangi tarihte verildiğine dair somut belge sunulmadığı, Mart 2016 tarihinden itibaren ödenmesi gereken senetlerin de ödenmemiş olması durumunda; davalının edimini yerine getirmemesinin haklı nedenlere dayandığı; davacı ve davalı tarafın 29/03/2017 tarihinde 2. el araç satışı kapsamında bir protokol imzaladığı,

protokolde davalı şirketin davacıya 550.000,00 TL tutarında 25 adet araç satışını gerçekleştirmesi ve karşılığında 4 adet senet almasına yönelik olup, protokolde bahsi geçen araçların 29/03/2017 tarihinde davacı ...'a faturaları ile birlikte teslim edildiği ancak senetlerin diğer senetler gibi ödenmediği, ödenmeyen senetler ile henüz vadesi gelmeyen senetlerin icra takibine konu edildiği, davacı tarafça yasal yollara icra takibinin durdurulması için başvurulduğu, davalı ticari defter kayıt ve belgelere göre;

ilk sözleşme öncesinden başlamak üzere ve satışı yapılmak üzere ...-... adına 74 aracın satışına aracı olmak üzere satış işlemleri gerçekleştirildiği, davacı tarafa hizmet bedeli ödemelerinde bulunduğu, davalı tarafından davacıya 29/03/2017 tarihinde teslim edilen 2. El araçları teslim aldığı, 11 adedini sattığı, işletme defterinde kayıtlı olduğu, 2017 yılında satışı yapılan 12. aracın da ilk sözleşme içinde yer alan araçlardan olup, davacı tarafın ilk sözleşmede ve ikinci olarak yapılan protokolde belirtilen senet ödemelerinin hiçbirisini yapmadığı,

taraflarca imzalandığı çekişmesiz olan 29/03/2017 tarihli protokolün karşılıklı edim yükleyen sözleşme niteliğinde olduğu, protokolde takibe konu bonoların açıkça belirtildiği, protokolün karşılıklı edimler içermesi nedeniyle yerine getirilip getirilmediği, dolayısıyla takibe konu bono bedellerinin tahsilinin gerekip gerekmediği incelenmiş, teslim edilecek araçlarla ilgili düzenlenen senetlerin hiçbirisinin ödenmediği, davacının ilk sözleşmede olduğu gibi protokolde de belirtilen senet ödemelerini yapmadığı anlaşılmakla;

araç teslimi yapılmadığı ileri sürülerek 30/12/2015 tarihli 1. Sözleşmenin geçerliliği ve 29/03/2017 tarihli sözleşmenin iptali ile müspet zarar alacağının tahsili taleplerine ilişkin DAVANIN REDDİNE karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili tarafından; İddialarını tekrarlayarak davanın kabulü gerektiği bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Dava konusu alacağın değerlendirilmesi uyuşmazlık konusudur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Taraflar ... ile ... Paz. Ve Tic. A.Ş. Arasında 30/12/2015 tarihinde imzalanan sözleşmenin incelenmesinde;

Madde 2 konu "İş bu sözleşmenin konusu ... Müşterileri tarafından ...'dan satın alınan araç bedellerinden mahsup edilmek üzere, ...'ya bırakılan ve sözleşmeye ekli listede adı geçen 73 adet aracın toplam 2.131.315,00 TL bedelle alıcıya satış ve teslimine ilişkindir.";

Madde 4; tarafların hak ve yükümlülükleri;1- Bu sözleşmeye konu araçların toplam satış bedeli 2.131.315 TL olup 41 adet araç için KDV hariç 1.030.391,33TL bedelli fatura kesilecektir.

2- Satış Bedelinin 200.000,00 TL'si peşin ve nakten bu sözleşmenin imzalandığı tarihte alıcı tarafından ...’ya ödenecektir. Peşinatın ödenmesi ve ipotek verilmesi sözleşmenin geçerlilik şartı olup sözleşme imzalanmasına rağmen peşinat ödenmemiş ise ve/veya ipotek tesis edilmemiş ise sözleşme yürürlüğe girmeyecek ve geçersiz olacaktır.

3- Satış Bedelinin peşinden sonra kalan kısmı; ilk taksit 15.03.2016 tarihinde başlamak ve takip eden on ay boyunca her ay aynı tarihte ödenmek üzere 11 taksitte ve 171.000,00TL'lik 10 adet, 221.315,00 TL'lik 1 adet olmak üzere toplam 11 senet karşılığında ödenecektir. Senet dökümü;

30.12.2015 tanzim tarihleri, vadeleri 15.03.2016,15.04.2016 olmak üzere sırayla 15.12.2017 tarihi 171.000,00TL miktarlı senetler ile 15.01.2017 vadeli 221.315,0 TL miktarlı senet olduğu;

4- Alıcı bu sözleşmenin teminatı olarak kendi adına kayıtlı ... parseldeki 4 numaralı bağımsız bölüm kaydı üzerine 200 bin TL bedelli 18. 01. 2017 tarihinde ipotek verecektir.

5- Satış bedeli peşinatı ödenmeden senetler tanzim edilmeden ve ipotek tesis edilmeden araçların teslimatına başlanmayacaktır.

6. Maddede araç teslimatına ilişkin hükümde düzenlenmiştir.

10. Satış bedelinin kısmi ve /veya tamamen ödenmemesi durumunda ... dilerse hiçbir ihtar ve ihbara gerek kalmaksızın tek taraflı olarak sözleşmeyi feshedebilir bu halde fesih tarihine kadar teslim edilmiş ve bedeli ödenmemiş araç bedelleri alacağı nedeniyle ...'a dilerse ipoteği paraya çevirebilir dilerse senet bedellerinin tahsili amacıyla yasal takibe geçebilir… " denildiği görülmektedir.

Alıcı ...-... ve ... A.Ş. arasında 29/03/2017 tarihinde imzalanan Protokol incelendiğinde; 25 adet aracın ruhsat bilgisini içeren ekten oluşan protokol hükümlerinde, madde 2 konusu;"İş bu protokolün konusu ...'nın alıcıya 25 adet araç devir ve teslim etmesi karşılığında alıcının ...'ya toplam 550.000,00 TL değerinde ödeme yapmasıdır. Protokolde konu 25 araç KDV dahil 550.000,00 TL bedelle alıcıya devredilecektir. İş bu protokolün taraflarca kabul edilip, karşılıklı olarak imzalanması ile birlikte yine taraflarca daha önce imzalanmış olan 30/12/2015 tarihli protokol daha önce üstlenilmiş olup da aşağıda belirtilen yükümlülükler dışında karşılıklı olarak feshedilmiş sayılacaktır.

Lakin 30/12/2015 tarihli protokol uyarınca ... tarafından alıcıya devredilmiş araçların alıcının uhdesinde kalmaya ve alıcı tarafından ...'ya ödenmiş olan 200.000,00 TL ve ... tarafından ... adına ...'ya ödenmiş olan 400.000,00 TL de ...'nın uhdesinde kalmaya devam edecektir. Taraflar bu hususlara ilişkin olarak birbirlerini karşılıklı olarak iş bu protokolün ifası ile birlikte ibraz etmiş sayılacaklardır.

Madde 4 ile tarafların hak ve yükümlülükleri düzenlenmiş; "...Alıcı, 550.000 TL'yi iş bu protokolün imza anında aşağıda belirtilen şekilde hazırlanacak 4 ayrı senet ile Karsaya ödemeyi veya kabul ve taahhüt eder.

Alıcı tarafından söz konusu senetler düzenlendikten ve karsaya teslim edildikten sonra ...'a alıcıya iş bu protokolde belirtilen araçların devrini 3 iş günü içerisinde yapmayı beyan kabul ve taahhüt eder araçların devrini müteakip de ...'a kiracısı olduğu ... parsel adresinde bulunan depoyu 3 iş günü içerisinde alıcıya devredeceğine alıcı da devralacağını taraflar kiraya veren ile alıcı arasında yeni bir kira sözleşmesi akdedilmesini sağlayacaklarını kabul ve taahhüt eder.

Alıcı 550.000,00 TL'lik ödemeler için içerisinde kefilde barındıracak senetleri iş bu protokolün imza tarihinde ...'ya teslim edecektir. Senet dökümü; 29.03.2017 tanzim tarihli sırayla 15.09.2017 vadeli 100.000 TL tutarlı senet; 15.10.2017 vadeli, 15.11. 2017 vadeli ve 15.12.2017 vadeli 150.000 TL' şer tutarlı 4 senet..

....iş bu protokolün imzalanması ve alıcının ödeme ve senetleri teslimi konusundaki taahhütlerini yerine getirmesi ile birlikte, ... 30/12/2015 tarihli protokol uyarınca almış olduğu toplam 1.931.315,00 TL tutarındaki senetleri alacıya iade edecektir. Alıcı yukarıda yazılı bulunan senetlerde herhangi birinin kısmen yada tamamen vadesinde ödenmemesi halinde hiçbir hükme ihtar ve ihbara gerek kalmaksızın tüm senet borçları bakımından muacceliyet kesbedeceği, ... tarafından tüm senet borç miktarının yine hiç bir ihtar ve ihbara gerek kalmaksızın kendisinden talep ve tahsil edilebileceğini beyan kabul ve taahhüt eder." şeklinde düzenlendiği anlaşılmıştır.

04.05.2016 tarihli ihtarnamenin incelenmesinde; ... tarafından ...'a Otomotiv Şirketine taraflar arasında düzenlenen 30.12.2015 tarihli sözleşme uyarınca kimi aksama ve eksiklerin ikmaline yönelik ihtar konulu ihtarname düzenlendiği görülmüştür.

Davacı taraf 29.03.2017 tarihli protokolün baskı ile imzalatıldığını ileri sürmüşse de;

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2017/ 141252 soruşturma nolu, 2018/ 38134 karar nolu kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda; müşteki ... şüpheliler ... olduğu suç tarihinin 29.03.2017 olup müşteki ... şüphelilerin çalıştıkları ve üst düzey yönetici oldukları ... ve ...'a Otomotiv gibi ikinci el araç alım satımı yapmak üzere 30.12.2015 tarihinde sözleşme imzaladıklarını şüphelilerin temsil ettikleri şirketin edimlerini yerine getirmediğini daha önce düzenlenen senetleri iade etmediklerini kendisine tehdit ve şantajda bulunduklarını son olarak suç tarihi olan 29.03.2017 tarihinde bir araya geldiklerine Anafartalar Polis Karakolunda görevli

polis memurlarını da yanlarına alarak kendisini cebir tehdit korku ve şiddet uygulayarak zorla senet imzalattıklarına her ne kadar şüphelilere 550.000,00 TL borcu varsa da borcun vadesinin henüz gelmediğini kendisinin yapmış olduğu sözleşmelerden bir tanesinin edimini yerine getirdiğini diğerlerinin yerine getiremediğini belirterek hiç duyusunda bulunmuş; savcılık gerekçesinde taraflar arasında hukuki uyuşmazlık bulunduğu, müştekinin şüphelilere olan borçlarını ödemediği, bu konuda icra takibi yapıldığı,

bu sırada suç tarihinde şüphelilerin kendilerine ait araç deposunda araç sayım ve kontrolü yaptıkları ve müşteki ile aralarında bulunan hukuki anlaşmazlıklar kapsamında geçmişte düzenledikleri protokolü yeniledikleri sabit ise de tüm bu hususların olay sırasında şüphelilerin şikayetçiyi tehdit ettiği ya da zorla belge imzalattığı yönünde dava açmaya yeterli inandırıcı delil elde edilemediğinden kovuşturmaya yer olmadığına dair 28.03.2018 tarihinde karar verildiği, 05.06.2018 tarihinde de itirazın mahkemece kesin olarak reddedildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece alınan bilirkişi raporunda davacının, protokol kapsamında davalı tarafından 29.03.2017 tarihinde kendisine teslim edilen 2. el araçları teslim aldığı ve içlerinden 11 adedini de sattığı hususunu İşletme Defterine işlediğinin görüldüğü, 2017 yılında satışı yapılan 12. aracın ilk sözleşme içinde yer alan araçlardan biri olduğu, bu itibarla, davacının ilk sözleşmede olduğu gibi ikinci olarak yapılan protokolde de edimini yerine getirmediği, senet ödemelerinin hiçbirini yapmadığı, buna rağmen ilk sözleşme gereği araç teslimi yapılmadığı ileri sürerek gelir kaybına uğradığını ileri sürmesinin, gerçeği yansıtmadığı,

davalı taraf defter kayıtlarının incelenmesinde, ilk sözleşme öncesinden başlamak üzere satışı yapılmak üzere ... - ... adına 74 adet araç satışına aracı olmak üzere satış işlemleri gerçekleştirdiği, bu işlemler karşılığında davacı tarafa hizmet bedeli olarak ödemelerde bulunduğu, Ankara 24. İcra Müdürlüğüne ait 2017 / 20286 Esas sayılı takip dosyası ile davalı ...

A.Ş’nin, davacı ... aleyhine 30.10.2017 tarihi ile dava açma tarihi arası 1.079.369,31TL bakiye için 149.603,54 TL avans faizi hesaplanmıştır.

Ankara 24. İcra Müdürlüğü'nün 2017/ 20286 esas sayılı dosyasının incelenmesinde; ... Anonim Şirketi tarafından ... ve ... aleyhine 30.10.2017 tarihinde 29.03.2016 tanzim tarihli 15.09.2017 vadeli 100.000,00 TL tutarlı senet; aynı tanzim tarihli 15.10.2017 vadeli 15.11.2017 vadeli, 15.12.2017 vadeli 150.000'er TL tutarlı kalmıyor senetlerine dayalı olarak toplam 551.828,13TL için icra takibi başlattığı; Takibe konu senetlerini incelenmesinde malen kaydıyla lehdar ..., keşideci ... ve kefil ... gösterilerek düzenlendiği görülmüştür.

Buna göre Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına ve özellikle davacı tarafın taraflar arasındaki gerek 30.12.2015 tarihli sözleşme, gerekse 29.03.2017 tarihli protokol gereğince ödeme ile ilgili edimlerini yerine getirmediği, edimini ifa etmeden karşı edimin ifasını isteyememesine,

29.03.2017 tarihli protokolün imzalanmasında iradesinin sakatlandığını kanıtlayamamasına ve ilk sözleşme gereği araç teslimi yapılmadığından gelir kaybına uğradığını ileri süremeyecek olmasına göre ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1.b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."