Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2021/1492 K.2023/1611

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili ile davalı ve dava dışı ... Ltd.Şti.'nin oluşturduğu ... İş Ortaklığı arasında jeneratör kiralama sözleşmesi gereğince, taraflar arasında yazılı bir sözleşme yapılmamış olduğu halde davalı yanca müvekkiline ait jeneratörlerin kira bedelinin ödenmediğini, bu sebeple verilen jeneratörlerin iadesinin istenildiğini, iade edilmemesi üzerine kira bedeli ve jeneratörlerin bedelinin tahsili amacı ile girişilen icra takibine davalının itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline, %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; katıldığı oturumda akdi ilişkiyi inkar ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

Mahkemece. Ankara 30.İcra Müdürlüğü'nün 2020/9409 Esas sayılı dosyası ile takibin dayanağının jeneratör kira bedeli ve jeneratör bedeli olarak belirlendiği, kira yönünden yapılan talebin tefrik edilerek mahkememizin 2021/147 Esas sayılı dosyasına kaydedildiği ve Sulh Hukuk Mahkemesi'ne görevsizlik kararı verildiği, bu haliyle mevcut davanın konusunun sadece jeneratör bedeline yönelik olduğu,

davacı vekiline 13.04.2021 tarihli celsenin 3 nolu ara kararı gereğince davalı ya da davalının oluşturduğu iş ortaklığı ile yapılmış jeneratör kiralama sözleşmesinin ve varsa jeneratörün davalı ya da davalının oluşturduğu iş ortaklığına teslim belgesinin istenildiği, davacı tarafından dosyaya iki sözleşmenin sunulduğu, birincisinin İş Makineleri Kiralama Sözleşmesi başlıklı 05/11/2020 tarihli sözleşme olduğu, söz konusu sözleşmede kiracının ... kiraya verenin ... ve konusunu 3 adet iş makinesinin oluşturduğu, söz konusu kira sözleşmesinde davalının taraf olmadığı,

ikincisinin İş Makinesi (Silindir) Kiralama Sözleşmesi başlıklı sözleşme olduğu, söz konusu sözleşmede kiraya verenin ..., kiracının ...

İş Ortaklığı olduğu, konusunun silindir kiralamasına yönelik olduğu, mevcut sözleşmede davanın adi ortaklığın taraf olduğuna ilişkin bir kaydın bulunmadığı, yine söz konusu sözleşmede jeneratör kiralamasının yapıldığına ilişkin bir kaydın bulunmadığı görülmüş olup tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacı her ne kadar davalı aleyhine jeneratör bedeli talepli mevcut davayı açmış ise de davalının jeneratörü kiralama ilişkisini kabul etmemesi, davacı tarafından davalı ya da davalının ortağı bulunduğu iş ortaklığı ile yapılmış bir jeneratör kiralama sözleşmesinin dosyaya sunulmaması,

davacı tarafından jeneratörün davalı ya da davalının ortağı olduğu iş ortaklığına teslim edildiğine ilişkin bir teslim belgesinin dosyaya sunulamaması ve yine icra takibinde jeneratör bedeli talep edilirken dava dilekçesi ekinde sunulan faturalarda ve sonradan sunulan kira kontratlarında silindir bedeline yönelik deliler sunulması, itirazın iptali davalarının takiple sıkı sıkıya bağlı olması kuralıda göz önüne alındığında davacının davasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; taraflar arasında akdedilen bir sözleşme bulunmadığı mahkeme dosyasında beyan edildiği gibi jeneratörün teslimine ilişkin teslim tutanağı da bulunmadığını ancak yazılı bir sözleşmenin bulunmaması alacağın olmadığı yahut böyle bir alacağın bulunmadığı anlamına gelmeyeceğini, taraflar arasında kira sözleşmesi bulunduğunu ve sözleşmeye konu malın teslim edilmediği gibi kira bedelinin de ödenmediğini, ticari defterleri incelenmeden eksik inceleme ile karar verildiğini, belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak eksik incelemenin tamamlanarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; taraflar arasındaki jeneratör kira sözleşmesi kapsamında kira ve kiralanan malın bedelinden davalının sorumluluğunun kapsam ve miktarı uyuşmazlık konusudur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, jeneratör kira bedeli ile jeneratörün teslim edilmemesi nedeniyle menkul mal bedelinin tahsili için girişilen icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Dayanak Ankara 30.İcra Müdürlüğünün 2020/9409 sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, 29/10/20202 tarihinde davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine dayanak belge sunulmadan jeneratör kira bedeli olarak 7.000,00 TL, Jeneratör bedeli 15.000,00 TL asıl alacak 136,85 TL işlemiş faiz alacağının tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı borçlunun süresinde borca itiraz ettiği, itirazın iptali davasının İİK 67. maddesi uyarınca yasal süresi içinde açıldığı anlaşılmıştır.

Takibe konu alacak için davacı yanca sözleşme ve mal teslimine dair fatura ve sevk irsaliyesi ibraz edilmediği görülmüştür.

Maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hakime aittir.(6100 sayılı HMK m.33).

Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkindir. (HMK 1 m.) Nitekim Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-c maddesi görevi dava şartları arasında saymıştır. Bu itibarla görev kuralları tarafların ileri sürmesine gerek olmaksızın hâkim tarafından ve yargılamanın her aşamasında resen gözetilir.

01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir.

Davacı kiralayan tarafından, kiralamaya konu jeneratör kira bedeli ile jeneratörün teslim edilmemesi nedeniyle mal bedelinin tahsili için girişilen icra takibine vaki itirazın iptali davasına ilişkindir. Talep zilyetlik hükümlerine göre talep edilmiş ise de taraflar arasında kiracı ve kiraya veren sıfatı ile kira ilişkisi bulunmaktadır. Uyuşmazlığın temeli kira ilişkisinden kaynaklandığına göre 6100 Sayılı HMK.nun 4/1-a maddesine göre davada Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Görev dava şartı olup yargılamanın her aşamasında hakim tarafından kendiliğinden gözönüne alınması gerekir. Mahkemece takibe konu kira alacağına yönelik talep bölünerek görevsizlik kararı verilmesi mal bedeline yönelik olarak ise işin esasına girişilmesi doğru olmamıştır.

6100 sayılı HMK'nun 114/1-c maddesi gereğince görev hususunun dava şartı olması, HMK'nun 115/1.maddesi gereğince dava şartlarının yargılamanın her aşamasında mahkemece gözetilmesi gerektiğinden istinaf nedeni olarak dayanılmasa dahi HMK'nun 355.maddesi gereğince re'sen istinaf incelemesi yapılması gereken bir husus olduğundan, davacı vekilinin istinaf başvurusunun bu gerekçelerle kabulü ile mahkemenin görevi üzerinde durulup bir karar verilmek üzere ilk derece mahkemesinin kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-3.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."