Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2021/547 K.2023/987

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ.....A.Ş. ili ... ilçesi yakınlarında bulunduğunu ve zor bir duruma girdiğini, gaz temini için 21/11/2016 tarihinde davalıya fax çekildiğini, benzinlikte gaz bulunmadığına dair 22/11/2016 tarihinde noter tespit tutanağı düzenlendiğini, 23/11/2016 tarihinde haklı nedenle sözleşmenin feshedildiğini belirterek şimdilik 9.000,00 TL kar mahrumiyeti ve 1.000,00 TL cezai şartın 23/11/2016 temerrüt tarihinden itibaren işletilecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı ...Ş. vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 08/07/2013 tarihinde 5 yıllık otogaz ... bayilik sözleşmesi imzalandığını, sözleşme imzalandıktan sonra derhal gaz ikmaline başlandığını, davalının sözleşmeyi geçerli bir nedene dayalı olmadan fesih ettiğini belirterek HMK 107.maddesi gereğince belirsiz alacak olarak şimdilik 5.000,00 TL cezai şart ve 5.000,00 TL kar mahrumiyeti talebinde bulunmuş, yargılama sırasında cezai şart talebini 88.465,02 TL'ye yükseltmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Asıl davada davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının her talebinde gazın karşılandığını, sözleşmeyi ihlal eden yanın gerçekte davacı olduğunu, tüm gaz bedellerini hep aksatarak veya ödememe yolunu seçerek sözleşmede kendisine verilen yetkiyi kötüye kullandığını, faksın çekildiği 21/11/2016 tarihi saat 15.37 olup sözleşmenin 23/11/2016 tarihinde feshedildiğini, aynı saatte gaz ikmalinin olanaksız olduğunu, TMK'nın 2.madde hükmüne aykırı hareket ve ihtar gerekçesiyle haklı feshin varlığının ileri sürülemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Birleşen davada davalı ... cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, asıl davada davacı tarafından açıklanan hukuki olguların kanıtlanamadığı, feshin haklı olmadığı, bu nedenle asıl davanın reddine, birleşen dava yönünden, fesih haksız olduğundan davacının taleplerinin yerinde olduğunu, bilirkişi tarafından hesaplanan cezai şartın ticari defter içerik ve işleyen kalemlerine göre ekonomik yönünden mahfa neden olup olamayacağı hakkında ayrıca araştırma yapılmasına gerek görülmediği, zamanaşımı itirazının birleşen davanın açılış tarihi ve fesih tarihi dikkate alındığında yerinde olmadığı gerekçesiyle birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ticari ilişkinin başından beri sözlü siparişle mal alındığını, son siparişin de sözlü olarak istendiğini, mal gelmeyince faks çekildiğini, feshin haklı olduğunu, bilirkişinin yetkisini aşarak rapor düzenlendiğini, hukuki değerlendirmenin hakime ait olduğunu, davalının cezai şart yönünden belirsiz alacak davası açamayacağını, sözleşmenin 9/3-1 göre cezai şartın nasıl hesaplanacağının belirlendiğini, basit bir hesaplama ile alacağın tespit edilebileceğini,

davalının haklı olduğu kabul edilse dahi dayanağın haksız fesih olması nedeniyle haksız fiil olacağından 2 yıllık zamanışımı süresinin süresinin dolduğunu, mahkeme cezai şartın mahva neden olup olmayacağı yönünde ayrıca araştırma yapılmasına yer olmadığına dair kararın yerinde olmadığını, cezai şart miktarının hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, davacının bayilik sözleşmesini feshetmesinin haklı nedene dayanıp dayanamadığı, birleşen davada cezai şartın belirsiz alacak davası olarak açılıp açılamayacağı, cezai şart ve kar mahrumiyeti talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl dava, feshin haklı olduğu iddiasına dayalı cezai şart ve kar mahrumiyeti, birleşen dava feshin haksız olduğu iddiasına dayalı cezai şart ve kar mahrumiyeti talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle davacının sözleşmeyi feshetmesinin haklı nedene dayandığının ispat edilememiş olması nedeniyle asıl davada davacı birleşen davada davalı vekilinin asıl davaya yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Birleşen dava yönünden yapılan incelemede, asıl davada davacı birleşen davada davalı taraf birleşen davaya yönelik cevap dilekçesi sunmadığı gibi taraflar arasında bayilik sözleşmesi bulunması nedeniyle zamanaşımı süresinin TBK 146.maddesi uyarınca dava tarihi itibariyle dolmadığı anlaşıldığından bu yöne değinen istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

Birleşen davada davacı sözleşmenin 9.maddesi uyarınca cezai şart ve kar mahrumiyeti talebinde bulunmuş, dava dilekçesinde açıkça davanın HMK 107.maddesi uyarınca belirsiz alacak davası şeklinde açıldığının açıklanmış, mahkemece 88.465,02 TL cezai şart ve 5.000,00 TL kar mahrumiyeti talebi kabul edilmiş olup kabul edilen kar mahrumiyeti mahkeme karar tarihi itibariyle kesinlik sınırının altında kalmakla birleşen davada davalı kabul edilen cezai şart alacağı yönünden belirsiz alacak davası açılamayacağını iddia edilmiştir.

Sözleşmenin 9.maddesinde; "İşbu sözleşmenin taraflarca belirlenen süresinden önce

bayii tarafından haksız ve hukuka aykırı nedenlerle tek taraflı feshedilmesi halinde; Bayii ve garantör ...... şart olarak sözleşmenin feshi tarihinden itibaren geriye doğru bir tam yıllık (12 ay) sattığı otogazın (...'nin) feshi tarihindeki rafineri çıkış (KDV'li) fiyatı kadar parayı ve sözleşme feshedilmemiş olsaydı ifa edileceği süre sonuna kadarki döneme ait olmak üzere ileriye dönük olarak ... kar mahrumiyetini ödemeyi kabul ve taahhüt eder.(Taraflar Kar mahrumiyetinin hesaplanmasında fesihten önceki bir yıl içinde bayiice gerçekleştirilen ... otogaz satışından ... elde ettiği brüt karı, sözleşmenin bitimine kadar olan her bir yıl için kar mahrumiyeti olarak vasıflandırmayı kabul ederler.)" hükmü bulunmaktadır.

6100 sayılı HMK’nın 107. maddesinde "(1) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir." hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda açıklanan yasal düzenleme gereğince belirsiz alacak davası ancak davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkansız olduğu hallerde açılabilir. Aksi halde belirsiz alacak davası açılamaz.

Somut olayda sözleşmenin 9.maddesi uyarınca dava tarihi itibariyle cezai şart miktarının tam ve kesin olarak belirlenebileceği dikkate alındığında belirsiz alacak davası için gerekli şartların bulunmadığı, belirsiz alacak davası açılamayacağı, hukuki yararının bulunmadığı anlaşıldığından asıl davada davacı birleşen davada davalı vekilinin birleşen davaya yönelik istinaf itirazlarının kabulüne, istinafa konu olmayan kar mahrumiyetine yönelik karar aynen korunmak suretiyle cezai şart alacağı yönünden HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca talebin hukuki yarardan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."