Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/1207 K.2022/1380

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkilinin davalıdan 02.08.2019 ve 05.06.2019 tarihlerinde elmas uç olarak ifade edilen ürünü aldığını, ancak 26.08.2019 tarihinde ise ayıplı mal iddiası ile iade faturası düzenlendiğini, buna rağmen malların iade edilmediğini, yapılan ayıp ihbarının da süresinde olmadığını belirterek 03/10/19 vade tarihli 918,10 TL, 03/10/19 vade tarihli 4.722,71 TL, 06/10/19 vade tarihli 39.355,95 TL, 06/10/19 vade tarihli 3.351,86 TL, 21/10/19 vade tarihli 2.360,65 TL, 29/10/19 vade tarihli 2.860,26 TL olmak üzere toplamda 53.569,53 TL ticari alacağının vade tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek müvekkiline ödenmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, genel yetki bağlamında davalının yerleşim yerinin Van olduğunu, aynı zamanda sözleşmenin ifa yerinin İzmir olduğunu, TBK 89. maddesinin ödünç sözleşmeleri kapsamında uygulanması gerektiğini ancak söz konusu olayda satım sözleşmesi olması sebebiyle uygulanmayacağını, bu sebeple yetkisizlik sebebiyle usulden ret kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkeme, dosya kapsamında davalı adresinin İzmir/Bayraklı olduğunu, davacının adresinin ise Ankara/Çankaya olduğunu, taraflar arasında yazılı bir sözleşme olmadığından yetkiye ilişkin düzenleme olup olmadığının denetlenemediğini, dosya kapsamına göre malların teslim edildiğine ilişkin kabulden hareketle faturalardaki adresin İzmir olması sebebiyle ifa yerinin İzmir olduğunu, ancak davacı tarafça Ankara Batı mahkemelerinde bu davanın açıldığını, davacının HMK 6. ve 10. maddelerindeki yetkili mahkemelerde davasını açmadığından seçim hakkının davalıya geçtiğini, davalının ise İzmir mahkemelerinin yetkili olduğunu beyan ettiğini, bu sebeple yetki ilk itirazını kabul edildiğini belirterek davanın usulden reddine karar vermiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, i̇lk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, TBK 89. maddesi gereğince müvekkilinin şirket merkezi ve adresinin Sincan/ Ankara olduğunu, bu sebeple verilmiş olan kararın hatalı olduğunu bildirerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, yetkili mahkeme noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. Maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Taraflar arasında ticari ilişki olduğu hususu çekişmesizdir.

Bilindiği üzere yetkiye ilişkin hükümleri 6100 sayılı HMK m. 5-19 “Yetki” başlıklı ikinci kısmında düzenlenmiş olup, çok genel bir açıklamayla bunlar; davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi, sözleşmenin ifa olunacağı yer mahkemesi, gayrimenkulün bulunduğu yer mahkemesi ve diğer yetki belirlemeleridir.

Davalının yerleşim yeri mahkemesinin yanında, başka yer mahkemeleri de yetkili kılınmıştır. Öğretide ve uygulamada özel yetki kuralları olarak adlandırılan ve bazı dava çeşitleri için kabul edilen bu istisnai nitelikteki yetki kuralları, ilke olarak kamu düzenine ilişkin değildir.

Böylece, kamu düzenine ilişkin olmayan özel yetki kuralları, genel mahkemenin (...m.5) yetkisini kaldırmadığından, eş söyleyişle onunla birlikte uygulandığından, davacı davasını genel veya özel yetkili mahkemede açmak hususunda bir seçim hakkına sahiptir. Zira özel yetki genel yetkiyi ortadan kaldırmaz. Onun yanında varlığını sürdürür; dolayısıyla dava veya icra takibi, davacının/alacaklının seçimine göre, hem genel ve hem de özel yetkili icra dairesinde veya mahkemede açılabilir.

Bu noktada, somut uyuşmazlığın çözümü için alacaklının kendi ikamet yerinde dava açma yetkisinin bulunup bulunmadığı belirlenmelidir.

Sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözüm yeri ile ilgili düzenlemeyi içeren ve kamu düzenine ilişkin olmayan özel yetki kuralı niteliğinde bulunan 6100 sayılı HMK’nın 10. maddesinde; “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir” düzenlemesi bulunmaktadır.

Sözleşmenin ifa edileceği yerin taraflarca açık veya zımni olarak belirlenmediği durumlarda, şayet borç bir para borcu ise, sözleşmenin ifa edileceği yer 6098 Sayılı TBK.89 maddesine göre belirlenecektir.

6098 Sayılı Borçlar Kanunu’nun (TBK) 89.maddesinde; “Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır;

1.Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde,

2.Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde,

3.Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.

Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir .'' şeklinde düzenlemeyi içermektedir.

Bu durumda, TBK m.89 ve 6100 sayılı HMK’nın 10. maddesi uyarınca bir para borcunun alacaklısının, kendi yerleşim adresinde dava açmasında (veya İİK’nun 50.maddesi belirlemesiyle icra takibi başlatmasında) bir usulsüzlük bulunmamaktadır.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı tarafın talebinin ticari ilişki kapsamında teslim edilen mal bedelinin tahsili istemine ilişkin olup, davanın konusunun para alacağı olduğu anlaşılmaktadır.

Dava bir miktar para alacağına ilişkin olduğuna göre davalı borçlu tarafından süresinde, mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş ise de, akdi ilişki inkar edilmeyerek, davacı ile aralarında alım satım akdinden kaynaklanan ticari ilişki bulunduğu, bu ilişki kapsamında alacaklı olduğu, taraflar arasındaki akdi ilişkinin doğrulandığı kabul edilerek, bu halde taraflar arasındaki akdi ilişkinin varlığı çekişmesiz olup mahkemece TBK'nin 89/1. ve HMK'nın 10.maddeleri uyarınca davacı alacaklının şirket merkezinin dosya içerisindeki bilgilere göre Ankara/Sincan olduğu,

dolayısıyla Ankara Batı Mahkemelerinin yetkili olduğu gözetilerek mahkemece işin esasına girilerek tarafların delillerinin toplanıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmadığından, kararın kaldırılmasına, davanın esası ile ilgili delillerin toplanarak sonucuna göre karar verilmesi için dosyanın yeniden görülmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan bu nedenlerle davacı vekili istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-3 maddesi gereğince kabulü ile mahkemenin usulden red kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın karar veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."