Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/1585 K.2024/1379

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin hamil, davalının keşideci olduğu çeke dayalı alacağın tahsili için başlatılan icra takibine davalının haksız yere itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekle ilgili taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığını, çekin davacıya alacağın temliki hükümlerine istinaden geçtiğini ve bedelsiz olduğunu, çekin müvekkili şirket tarafından lehdar ... şirketine iş avansı olarak teslim edildiğini, iş avansına konu işin iptali sonrasında ... şirketinin çeki iade etmediğini, çekin kaybolduğunu söylediğini, daha sonra çekin davacı şirket uhdesinde olduğunun icra takibi ile öğrenildiğini, çekin kambiyo senedi vasfını taşımadığını, mücerretlik ilkesinin ortadan kalktığını, ciro silsilesinin gerçek alacak borç ilişkisinden kaynaklanmadığını, alacak konusunun likit olmadığını, avans faizi istenemeyeceğini savunarak davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davalı şirket ve çeki ciro yoluyla elinde bulunduran davalı şirket ve şirket ortağı arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı, davalı şirket ile dava dışı ... şirketi arasında ticari ilişki bulunduğu, davalı şirketçe keşide edilmiş çekin dava dışı şirket tarafından davalı şirketin cari hesabına aynı gün önce borç, sonra alacak yazılmak kaydıyla muhasebeleştirilmiş olduğunun tespit edildiği,

davacının ciro yoluyla hamili olduğu çek bedelini davalı keşideciden TTK'nın 732.maddesine göre sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteyebileceği, davalının sebepsiz zenginleşmediğini ispat edemediği, takipten önce keşide edilen ihtarname bulunmadığından takipte faiz talep edilemeyeceği gerekçesiyle davanın asıl alacak yönünden kısmen kabulü ile davacı lehine icra inkar tazminatına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; çekin dava dışı ... şirketine iş avansı olarak verildiğini, işin iptali konusunda karşılıklı kalınan mutabakat sonrasında çekin iade edilmesi gerekirken iade edilmediğini, çekin dava dışı şirketin ticari defterlerine önce borç sonra alacak yazılmak suretiyle borç doğurmayacak şekilde kayıt edildiğinin tespit edildiğini, çekin müvekkili lehine çıkışının yapılması nedeniyle dava dışı şirketten sonra çekte cirosu bulunan ...'nın yetkili hamil olmadığını, ciro silsilesinin bu nedenle koptuğunu, davacının da yetkili hamil olmadığını,

müvekkiline iade edilmesi gereken çekin iade edilmemesi nedeniyle müvekkilinin sebepsiz zenginleşmediğini, çekin çekte ismi bulunan diğer kişilere neden geçtiği hususlarının araştırılmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, davalının keşideci olarak yer aldığı bankaya ibraz edilmeyen çek nedeniyle sebepsiz zenginleşip zenginleşmediği noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Ankara 29.İcra Müdürlüğünün 2019/9597 Esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, 17/07/2019 tarihinde davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine çeke dayalı 80.000,00 TL asıl alacak, 8.761,64 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 88.761,64 TL alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı borçlunun süresinde takibe ve borca itiraz ettiği, itirazın iptali davasının İİK 67.maddesi uyarınca süresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Takibe konu çekte davalının keşideci olduğu, dava dışı ... Yangın Söndürme Sistemleri Mek. Tes. San ve Tic. Ltd. Şti. 'nin lehtar, lehtar cirosundan sonra sırasıyla ..., ... ve davalının ciranta olarak yer aldığı, çekin bankaya ibraz edilmediği görülmüştür.

Ticari defterlerin incelenmesine ilişkin bilirkişi raporlarında özetle; tarafların ticari defterlerinde birbirleriyle ticari ilişkilerinin görünmediği, çekin davacının ticari defterlerine 14/09/2018 tarihinde kaydedildiği, 14/12/2018 tarihinde kayıtlardan çıkartıldığı, davalının ticari defterlerinde ... şirketi ile ticari ilişkinin mevcut olduğu, davalının mal ve hizmet bedelini çek vererek bu şirkete ödediği, takibe konu çekin keşide edildiği tarihte davalı şirketin dava dışı ... şirketinden alacaklı konumunda olduğu, dava dışı ... şirketinin ticari defterlerine göre davacı şirket ile ticari ilişkisinin bulunmadığı,

davalı şirket ile ticari ilişkisinin bulunduğu, dava konusu çekin ticari defterlerine önce borç sonra alacak yazılmak suretiyle (borç alacak doğurmayacak şekilde sadece kayıt olarak gösterilmiş olduğu) hususları tespit edilmiştir.

Dava, süresinde bankaya ibraz edilmeyen çeke dayalı alacağın son hamil tarafından keşideciden TTK 732.maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Süresinde bankaya ibraz edilmeyen çeke dayalı olarak hamilin akdi ilişki içinde bulunduğu önceki cirantaya temel ilişkiye dayalı olarak talepte bulunabileceği gibi keşideciye karşı da TTK 732.maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacak talep etmesi mümkündür. Keşideciden alacak talep edilmesi durumunda keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlaması gerekir.

Bu kapsamda yapılan araştırma sonucunda davalı keşideci şirketin ticari defterlerine göre çekin dava dışı lehtar şirkete verildiği tarih itibariyle çek nedeniyle dava dışı lehtar şirkete borcunun bulunmadığı, dava dışı lehtar şirketin ticari defter kayıtlarına göre de çekin önce borç sonra alacak olarak kaydedildiği, yani borç alacak doğurmayacak şekilde kayıt yapıldığı,

bu nedenle dava dışı lehtar şirketin davalı şirketten alacağının bulunmadığı hususları tespit edilmekle bu durumda davalı şirketin çek nedeniyle sebepsiz zenginleşmediği anlaşıldığından davanın reddine, kötüniyet ispat edilemediğinden davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi yerinde görülmemiş, davalının istinaf itirazlarının kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."