Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/1985 K.2025/25

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; dava dışı ... Hafriyat İnş. Mob. Elekt. Asansör San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından keşide edilerek davacı tarafından tahsile konulan 27.04.2019 keşide tarihli 30.000,00 TL bedelli çekin karşılığının çıkmadığını ve bu çekle ilgili yapılan takibin de semeresiz kaldığını, davalı bankanın Çek Kanunu kapsamında çek hesabı açarken göstermesi gereken özeni ve dikkati göstermeyerek çek hesabı açılmaması gereken şirket adına çek hesabı açarak müvekkilinin zarara uğramasına neden olduğunu, davalı bankanın dava dışı borçlu şirkete çek karnesi verirken henüz vadesi gelmemiş ödenmeyen çok sayıda çeki olduğu halde çek karnesi verdiğini, şirket ortaklarının TCMB'dan karşılıksız çek kaydı bulunup bulunmadığını,

şirket ve ortakları hakkında icra takipleri olup olmadığını, şirketin ve ortaklarının Vergi ve SGK borçlarının, araştırılmamış olduğunu, Kurumlar Vergisi Beyannameleri ve ekleri ile Bilançoların gereği gibi incelenmediğini, bu beyanname ve bilançolara göre Şirketin likit değerlerinin çek karnesi alma (kredi) yeterliliğinde olmadığını, Şirket ve ortakları adına Müşteri İstihbarat Sorgulama Ekranından karşılıksız çek, protestolu senet ve kanuni takip işlemi olup olmadığının sorgulanmadığını,

şirketin nakit akışı ve mevduat hesabının incelenmediğini belirterek fazlaya ilişkin hak ve alacakları saklı kalmak kaydıyla alacak değerinin tam ve kesin olarak belirlendiği aşamada HMK m.107 hükmü gereğince arttırılmak üzere şimdilik 1.000,00 TL’nin öncelikle çekin karşılıksız çıktığı zararın doğduğu tarihten itibaren, talep mahkemece kabul görmez ise dava tarihinden itibaren 3095 sk m.2/2'ye göre işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı Banka Vekili; müvekkili Banka ... Şubesi ile dava dışı ... Hafriyat İnş. Mob. Elekt. Asansör San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında Kredi Genel Sözleşmesi imzalandığını, karşılığında firmaya krediler kullandırılmış ve firmanın talep etmesi üzerine gerekli istihbarat araştırması yapılarak çek karnesi verilmiş olduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda: Davalı Bankanın 5941 sayılı Çek Yasası gereği, çek hesabı açarken alınması gereken belgeleri ve her çek defteri verilirken çek hesabı sahibinden alınması gereken beyanları aldığı, neticede usul ve yasaya uygun bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından yapılan incelemelerde davaya konu çeklerin keşidecisi şirkete çek karnesi verilmesine engel teşkil edecek mevzuata uygun olmayan bir engel ve olumsuzluğa rastlanılmadığı, davalı Bankanın yasal mevzuatın gereklerini yerine getirdiği, keşideci hakkında yeterli araştırmayı yaptığı ve üzerine düşen görev ve yükümlülükleri yerine getirdiği,

5941 sayılı Çek Kanunu'nun 2. maddesinin (1). ve (3). Fıkrasında öngörülen basiret ve özeni gösterdiği, çek hesabı açarken mevzuat gereği ihmal ettiği, yerine getirmediği, eksik bıraktığı bir araştırma bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; eksik ve yetersiz bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, çek hesabı açılırken yeterli araştırmanın yapılmadığını, özen yükümlülüğünü yerine getirmediğini, istihbarat raporlarının dosya arasında bulunmadığını belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık 5941 sayılı yasanın 2. maddesi kapsamında davalı bankanın sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve var ise kapsamı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, 5941 sayılı yasanın 2. maddesi kapsamında davalı bankanın sorumlu olduğu iddiasına dayalı olarak açılan tazminat davasıdır. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı, dava dışı keşideci şirket hakkında davalı bankanın çek hesabının açılışı sırasında 5941 sayılı Kanunun ve ilgili yasal mevzuatın gereklerini yerine getirmediği, yeterli araştırma yapmadan keşideciye çek karnesi verdiği ve çekin karşılığının bulunmadığı iddialarına dayalı olarak tazminat isteminde bulunmuştur.

Bir banka yada özel finans kurumu, çek hesabı açarken müşterisinin kimliği, ekonomik durumu ve ikameti v.s konularında gerekli araştırma ve incelemeyi yapmadan çek karnesi vermiş ve çek karşılıksız çıkmış ise dava tarihinde yürürlükte bulunan 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 2. maddesinin (1). ve (3). fıkrası ile TTK'nın 20/2. maddelerinde öngörülen basiret ve itinayı göstermemek suretiyle birinci derecede ve daha ağır bir biçimde kusurlu olduğunun ve bu davranışının sonuçlarına katlanması gerektiğinin kabulü icap eder.

Çekin hamili de ticari ilişkide bulunduğu kişilerin ekonomik durumu ve ödeme kabiliyetini araştırıp sonucuna göre ilişki kurmak, bu suretle özenli davranmak durumundadır.

Yukarıda anılan Çek Kanunu'nun 2/1 fıkrası "Bankalar, çek hesabı açılması ile ilgili olarak bu Kanunla kendilerine verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirirken, çek hesabı açtırmak isteyenin yasaklı olup olmadığını bu Kanun hükümlerine göre araştırırlar; ayrıca ilgili kişinin ekonomik ve sosyal durumunun belirlenmesinde gerekli basiret ve özeni gösterirler." hükmüne, 3. fıkrası ise "Çek hesabı ilgilinin, vekilin veya yasal temsilcisinin imzası olmadan açılamaz.

Çek hesabı açılmasını veya mevcut çek hesabından çek defteri verilmesini isteyen kişi, her defasında tacir veya esnaf ve sanatkâr olup olmadığı ve kendisi hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunmadığı hususunda bankaya yazılı beyanda bulunur.

Tüzel kişiler adına verilecek beyannamede ayrıca, tüzel kişinin yönetim organında görev yapan, temsilcisi olan veya imza yetkilisi olan kişilerin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunmadığı belirtilir." hükmüne haizdir.

Mahkemece bankacı bilirkişiden alınan raporda özetle; dava konusu uyuşmazlıkta bankanın 5941 sayılı Çek Kanunu'nun öngördüğü koşulları yerine getirdiği, bankaya atfedilecek bir kusur bulunmadığı, dava dışı firmanın kurulduğu 2018 yılından itibaren davalı banka ile çalıştığı, dava dışı firmanın davalı bankanın kredili müşterisi olduğu, gereken dikkat ve özenin gösterildiği, dava dışı firma için davalı bankanın istihbarat biriminin gereken istihbari verileri topladığı, firmanın karşılıksız çek ve senetlerine rastlanılmadığı, davalı bankanın istihbari araştırmayı yaptığı, dava dışı firma yöneticileri için de yapılan araştırmalar sonucu karşılıksız çek ve protestolu senet bilgilerinin bulunmadığı, bankaya atfedilecek bir kusur olmadığı yönünde kanaatinin bildirildiği görülmüştür.

Bu durumda mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle denetime elverişli bilirkişi raporundaki ayrıntılı inceleme içeren tespit ve değerlendirmelerin dosya içeriğine ve mevzuata uygun olmasına,

davalı bankanın çek karnesi verirken yukarıda açıklanan kanuni düzenlemelere riayet ederek üzerine düşen özen yükümlüğünü yerine getirmiş olmasına göre davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."