Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/1690 K.2024/865

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; davalı ile dava dışı ... Petrol İnş... Ltd.

Şti. arasında 01.06.2013 tarihli bayilik sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme ile i ... parseldeki taşınmazda bulunan akaryakıt istasyonunda davalı şirket bayisi olarak faaliyette bulunmasının kararlaştırıldığını anılan sözleşme kapsamında müvekkiline ait ... parselde kain taşınmazdaki 13 numaralı bağımsız bölüm ve 11 numaralı bağımsız bölüm üzerinde sözleşmenin teminat olmak üzere 200.000,00 TL bedelle davalı şirket lehine ipotek tesis edildiğini,

davalı şirketin sözleşme eki taahhütnamede yer alan ve ilgili şirket tarafından taahhüt edilen akaryakıtın davalı şirketten çekilmediği gerekçesiyle önce Ankara 53. Noterliği'nin 01/04/2014 tarih ve 9513 yevmiye sayılı ihtarname ile kar mahrumiyet adı altında 44.658,00 USD talep ettiğini daha sonra da Ankara 53. Noterliği'nin 11.04.2014 tarih ve 10597 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile anılan bayilik sözleşmesinin feshedilerek kurumsal kimlik bedeli kar mahrumiyeti ve cari hesap borcu adı altında toplam 833.272,02 TL'nin ödenmesinin talep edildiğini,

müteakiben davalı şirket tarafından Ankara 16. İcra Müdürlüğü'nün 2014/19603 esas sayılı dosyası üzerinden müvekkil taşınmaz üzerinde kurulan 200.000,00TL bedelli ipoteğin paraya çevrilmesi talebiyle icra takibi başlatıldığını, Ankarı Batı icra Dairesinin 2014/10383 talimat dosyası ile taşınmazın satışının gerçekleştiğini, Ankara 16. İcra Müdürlüğünün 2014/19603 esas sayılı icra takibine konu ipotek işleminin ilgilisi şirketin davalı ve icra dosyası alacaklısına hiçbir borcunun bulunmadığını, cezai şart yönünden taraflar arasındaki sözleşmede akaryakıt satış kotasına bağlanmış olan cezai şarta ilişkin hükmün haksız şart niteliğinde olup,

esasen geçersiz olduğunu, cezai şartın geçersiz olmasının yanı sıra hakkın kötüye kullanılmasını oluşturacak şekilde fahiş olduğunu, bayi şirketin davalıya herhangi bir cari hesap borcunun da bulunmadığını, davalı şirkete müvekkil ile ilgili bayi şirket tarafından davalı şirketten çekilen akaryakıt bedelinin çok üzerinde olacak şekilde 180.000,00 TL üzerinde ödeme yapıldığını, davalı şirket tarafından kurumsal kimlik adı altında talep edilen reklam, tabela otomosyon yazılım vb. tüm ürün, malzemelerin davalı şirket tarafından sözleşme konusu akaryakıt istasyonundan sökülerek alındığını,

müvekili bayi şirket ile davalı şirket arasındaki bayi sözleşmesine ilişkin yükümlülüklerine kefaletini içeren hükümlerin de geçersiz olduğunu, ipotekle teminat altına alınmış alacaklarının varlığı hususunun ispata muhtaç olduğunu belirterek müvekkili şirketin icra takibi nedeniyle davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine ... parselde kain taşınmazdaki 13 numaralı bağımsız bölüm (dükkan) ve 11 numaralı bağımsız bölüm (Mesken) tapu kaydındaki davalı lehine konulmuş olan ipotek şerhinin kaldırılmasına, davalı aleyhine kötüniyet tazminatına karar talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; ipoteğin fekkine karar verilemeyeceğini, cari hesap ilişkisinden kar mahrumiyeti ve cezai şart alacağının bulunduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; dava dilekçesinde ipoteğin fekki ile birlikte menfi tespit istemi de bulunduğu, menfi tespit davası için kesin yetki bulunmadığı, ancak talepler birbiri ile doğrudan ilgili olduğu, yargılama sonunda ipotek borçlusunun bir miktar borcu kalsa dahi depo kararı verilerek ipoteğin fekkine karar vermek mümkün ise de menfi tespit davasının tefrik edilmesinin usul ekonomisine uygun görülmediği, davalı davacının dava ehliyetinin kalmadığını beyan etmiş ise de, dava şartı olan husumet konusu yetkiye ilişkin dava şartından sonra gelmediği,

ipoteğin fekki taşınmazın aynına ilişkin olması nedeniyle HMK'nun 12/1.maddesi uyarınca taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili olup ipoteğe konu taşınmazın Etimesgut İlçesinde bulunduğu bu durumda yetkili mahkemenin Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesiyle açılan davanın yetkiye ilişkin dava şartı noksanlığından usulden reddine, talep halinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verilmiş, hükme karşı davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; ipoteğin fekki talebi bakımından taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili olarak değerlendirilmesi durumunda, ipoteğin fekkine ilişkin davanın tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedilmesinden sonra bu davayla ilgili olarak taşınmazın Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetki alanında bulunduğundan bahisle yetki hususunda karar verilmesi gerekirken bu şekilde işlem yapılmayıp, menfi tespit talebi bakımından kesin yetki hali söz konusu olmamasına rağmen menfi tespit istemi yönünden de yetkisizlik kararı verilmesinin yerinde olmadığını bildirerek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, ipoteğin fekki talebiyle birlikte menfi tespit davasının bir arada talep edilmesi halinde yetkili yer mahkemesinin tayini hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, ipotek veren taşınmaz maliki tarafından açılan, davalının ipotekle temin edilen alacağının olmadığından bahisle borçlu olmadığının tespiti ve ipoteğin fekki istemine ilişkidir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

6100 sayılı ...nın 114/1-ç maddesi uyarınca “Yetkinin kesin olduğu hallerde mahkemenin yetkili bulunması” dava şartları arasında sayılmıştır. ...nın madde 115/1.hükmü gereğince mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.

Hal böyle olunca, mahkemenin dava dilekçesi üzerine dava şartları arasında sayılan kesin yetki hususunu inceleyip usulden red kararı vermesi usul ekonomisine de uygun ise de, dava dilekçesinde ipoteğin fekki talebi ile birlikte menfi tespit istemi de bulunmaktadır.

Menfi tespit istemi yönünden kesin yetki hali söz konusu olmadığından ve kesin olmayan yetki hallerinde mahkemenin yetki konusunda re’sen inceleme yapması aynı Kanunun 19 ve 117.maddelerine aykırılık oluşturduğundan, menfi tespit talebi yönünden de bu aşamada usulden red kararı verilmesi hukuki dinlenilme hakkının (...nın m.27) ihlali sonucunu doğurmuştur.

Eldeki davada ipoteğin kaldırılması ve menfi tespit davası istenilmiş olup, HMK'nin 12/1.maddesi uyarınca taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkili olup, ipoteğe konu taşınmazın Ankara Etimesgut ilçesinde bulunduğu anlaşıldığından, somut olayda ipoteğin fekki istemi yönünden Ankara Batı Mahkemeleri kesin yetkilidir.

Bu bakımdan davacının ipoteğin fekki istemine yönelik olarak, davanın tefriki ile söz konusu istem yönünden taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde menfi tespit davası yönünden de yetkisizlik kararı verilmiş olması doğru görülmemiştir (Y19HD., 09/10/2017, 2016/12427 Esas, 2017/6756 Karar ile Y19HD., 29/04/2019 tarih, 2018/2081 Esas, 2019/2778 Karar).

Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, HMK'nun 353/1. fıkra (a-3) maddesinde gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."