Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/343 K.2025/689

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili: Müvekkili ile davalı arasında temizlik malzemesi satımı nedeniyle ticari ilişki olduğunu müvekkilinin davalı adına kestiği faturalar nedeniyle davalıdan 11.402,76 TL alacağın ödenmediğini, ödenmeyen faturaların bedelinin tahsili için girişilen icra takibine davalının itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline, takibin devamına, %20 icra inkâr tazminatına karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; Davacının takip dayanağı olarak usulüne uygun bir belge sunmadığını, müvekkilinin davacıya bir borcu bulunmadığını bildirerek davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda: Davaya konu alacağın cari hesap bakiyesine dayandığı, davacının muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği, takibe konu faturalardan, takibe dayanak faturaların e-fatura olarak düzenlendiği, dava konusu faturaların davacı kayıtlarına intikal ettirildiği, davalı tarafın defterlerini inceleme için sunmadığını, gerekçesiyle davacı kayıtlarına göre davalıdan 11.402,76 TL alacaklı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hükme karşı davalı vekiline istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; müvekkilinin davalıdan bir mal veya hizmet almadığını, faturaların tek taraflı olarak düzenlenen evraklar olup, alacağın varlığını ispatlamaya elverişli olmadığını, davacının akdi ilişkiyi mal teslimini kanıtlayamadığını bildirerek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; cari hesap ilişkisinden kaynaklanan alacağın varlığının usulüne uygun kanıtlanıp kanıtlanamadığı hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, satım sözleşmesini konu alan faturalardan kaynaklanan cari hesap alacağının tahsili talebi ile başlatılan takibe itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Taraflar arasında satım sözleşmesi hususu ihtilaflı olup, uyuşmazlık cari hesap alacağına konu edilen fatura içeriklerindeki emtianın teslim edilip edilmediği hususunda toplanmaktadır.

Davalı/borçlu fatura muhteviyatı malların şirketlerince teslim alınmadığını savunmaktadır. Satıcı/davacı/alacaklı akdi ilişkinin varlığı yanında teslim olgusunu kanıtlama yükümü altındadır.

Davacı tarafından mal satışına ilişkin düzenlenen faturanın davacının defterlerinde kayıtlı olduğu, davalının defter kayıtlarını ibraz etmediği anlaşılmıştır.

Cari hesaba dayanak faturaların davacının ticari defterlerinde kayıtlı olması tek başına malların teslimini kanıtlamaz. Malların da teslim edilip edilmediğinin araştırılması gerekir.

Her ne kadar takip cari hesap alacağı adı altında başlatılsa da taraflar arasındaki ilişki açık hesap ilişkisidir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 89. (6762 sayılı TTK’nın 87) maddesine göre iki kişinin herhangi bir hukuki sebep veya ilişkiden doğan alacaklarını teker teker ve ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip bunları kalem kalem alacak ve borç şekline çevirerek hesabın kesilmesinden sonra çıkacak artan tutarı isteyebileceklerine ilişkin sözleşme cari hesap sözleşmesi olarak tanımlanmıştır. Aynı maddelerde cari hesap sözleşmelerinin yazılı yapılmadıkça geçerli olmayacağı belirtilmiştir. Buna göre, taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunmadıkça TTK’nın cari hesaba ilişkin hükümleri uygulanamayacaktır.

Açık hesap ilişkisi ise önceki borçlar tahsil edilmemesine rağmen taraflar arasındaki ticari ilişkinin devam etmesi durumudur. Açık hesap ilişkisinde taraflar tek taraflı ya da karşılıklı olarak alacaklarını hesaba kaydedip belirli hesap dönemlerine bağlı kalmaksızın hesaplaşma yaptıklarından, bu ilişkiye TTK’daki cari hesaba ilişkin hükümleri uygulanamaz.

Taraflar arasındaki ilişkinin cari hesaba değil açık hesap ilişkisine dayalı olduğu anlaşılmıştır. Taraflara ait deliller toplanmış ve ticari defter ve dayanak belgeleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş ve davalıya ticari defter ve dayanak belgelerini ibraz etmesi için HMK 222 ve devamı maddeleri gereği ihtarın tebliğ edilmesine rağmen davalının inceleme günü defterlerini ibraz etmediği ve mazeret de bildirmediği görülmekle dosya üzerinde ve davacıya ait ticari defter ve dayanak belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.

Davacı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, davalı taraf ise ticari defter ve belgelerini dosyaya sunmamıştır. Bilirkişi raporu ile davacı ticari defterlerine göre davacı davalıdan alacaklı görünmekte ise de; davacı tarafça cari hesap alacağına dayanak gösterilen fatura ve sevk irsaliyeleri altında davalı taraf imzası mevcut olan belgeler dosyaya ibraz edilmemiştir. Davacı tarafça alacağına dayanak başka herhangi bir kayıt sunulmamıştır. Tek taraflı olarak tutulan ticari defter kayıtlarında alacağın dayanağı belgeler fatura olup, faturaların bedeline göre davacı alacağı tespit edilmiştir.

HMK'unun 190/I maddesine göre ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. İş bu dosya kapsamında da ispat yükü davacı üzerinde olup, tek taraflı olarak defter kayıtlarında yazılı olan kayıtlar alacağın varlığını ispata yeterli değildir.

HMK'unun 220.maddesi uyarınca, davalı yanın belge ibrazından kaçınmış sayılabilmesi için davacının delil olarak münhasıran davalı ticari defter ve kayıtlarına dayanmış olması gerekir. Davacı delil olarak münhasıran davalı ticari defterlerine dayanmadığından, davalı yan ticari defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılmayacak ve HMK'unun 220/3 maddesinde düzenlenen sonuçlar doğmayacaktır.

Açıklanan nedenler ışığında; davacı tarafça alacağına dayanak kayıtların sunulmadığı, tek başına fatura tanzimi ve defter kayıtlarının alacağın tespiti için yeterli olmadığı, davacının dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanmamış olduğu, bu suretle davacının davasını ispat edemediği görülmekle, davanın reddine karar verilmesi gerekirken mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, yeniden yargılama yapılmasını gerektiren bir durum olmadığından davalının istinaf itirazlarının kabulü ile davanın reddi yönünden hüküm kurulmasına, davacı takibinde haksız ve kötüniyetli sayılamayacağı kabul edilerek kötü niyet tazminatı isteminin ise reddine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."