Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/690 K.2025/1236

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352.maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, taraflar arasında 22/02/2021 tarihinde ekmeklik un istisna mal alımına ilişkin sözleşme düzenlendiğini, sözleşmenin 3.1 ve 9.maddelerinde 15.000 çuval ekmeklik unun, yüklenici tarafından sağlanacağını, işin başlama tarihi Mart ayı içerisinde, termin planında belirtilen ilk teslim tarihi olup, sözleşme süresinin işin başlama tarihinden itibaren 5 aylık düzenlemesine göre Mart ayından itibaren 5 aylık süre içerisinde unun teslim alınmadığını, 5 aylık süre geçtikten sonra 18/10/2018 tarihinde ilk mal teslimi yapılmasının istenildiğini,

aynı gün Ankara 63. Noterliği'nden 34022 yevmiye numaralı ihtarnamenin davalıya gönderildiğini ve malın fiyatının 132,00 TL'den 182,00 TL'ye çıktığını, fahiş fiyat farkı oluştuğu ve un temin etmekte güçlük çekildiğini, bu nedenle öncelikli olarak sözleşmenin 11.2 maddesi gereğince karşılıklı anlaşarak sözleşmenin feshedilmesi, teminatın gelir kaydedilmemesi, şirketin ticari itibarı gözetilerek tüm imkanlar seferber edilerek un teminine çalışılacağını, bundan dolayı oluşan zararın karşılanması,

zararın karşılanmaması halinde ihtirazi kayıtla teslim yapılıp, kendi kusurlarından kaynaklanmayan bu durum için dava açılacağının bildirildiğini, davalı tarafça sözleşmenin 3.1 ve 9.maddesinde malın teslimatının şirketlerinin siparişleri doğrultusunda bu süreyi (5 ay) aşması veya önce bitmesi durumunda sözleşme süresinin malın teslimatının tamamlanmasına kadar uzatılabileceğinin hükme bağlandığını, 30/06/2021 tarihinde termin planı gönderildiğini, buna itiraz olmadığını, ihtarnamede karşılıklı anlaşma yolu ile fesih talebinin karşılanamayacağını, termin planı çerçevesinde unların teslimi gerektiği hususlarının taraflarına bildirildiğini,

davalı tarafça hazırlanan genel işlem koşulu niteliğindeki sözleşmeyi imzaladıkları, bu halde edimler arasında dengesizlik oluştuğundan ve sözleşmenin aynen ifasının şirketin ekonomik varlığını önemli ölçüde etkileyecek nitelikte olduğundan Borçlar Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca hakimin sözleşme hükümlerine müdahale edebileceğini, sözleşmenin karşılıklı anlaşılarak feshedilmesi taleplerinin Medeni Kanunun 2. maddesindeki düzenleme uyarınca hem davacı şirketin zarara uğramaması,

hem de davalı idarenin bir zarar görmemesi adına hareket edilmiş bir husus olduğunu, davalının Medeni Kanunun 2/2.maddesi gereğince bir hakkı kötüye kullandığını, bu nedenle oluşan zarardan sorumlu olduğunu, idare tarafından 14/10/2021 tarihinde yapılan un alım ihalesinde unun çuvalının 180,00 TL olarak belirlendiğini, kendilerinden 18/10/2021 tarihinde teslimi istenen unun çuvalına 132,00 TL verilirken 14/10/2021 tarihli ihalede unun çuvalına 180,00 TL verildiğini, dava tarihi itibariyle tahmini zararlarının 1.695.000,00 TL olduğunu,

mahkemece kusur sorumluluğundan doğan tazminat taleplerinin yerinde görülmemesi halinde sözleşme konusu 15.000 çuval unun 132,00 TL'den 1.980.000,00 TL iken, dava tarihi itibariyle 245,00 TL'den 3.675.000,00 TL olup,

aradaki fark 1.695.000,00 fiyat farkı/zararın bulunduğunu ve edimler arasında dengesizlik bulunduğundan dengesizliğin giderilerek sözleşmenin uyarlanması suretiyle aradaki farkın/zararın/artışın davalı idareden tahsili gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalının sözleşmeye aykırı davranması sonucunda uğranılan maddi zararın şimdilik 10.000,00 TL'nin zararın oluştuğu tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

mahkemenin aksi kanaatte olması halinde TBK'nın 138. maddesindeki şartlar oluştuğundan fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmesi gereken 132,00 TL çuval/un bedelinin şimdilik dava tarihi itibariyle 245,00 TL'ye çıkarılarak uyarlanması, aradaki farkın avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili, davacı iddialarının yerinde olmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki sözleşmenin 3.1.maddesindeki düzenleme nazara alındığında teslim tarihinin, malın teslimatının, idarenin siparişleri doğrultusunda süreyi aşması ve buna göre sözleşme süresinin teslimatın tamamlanmasına kadar değişeceğinin belirtildiği, davacının sözleşmede yer alan madde hükümlerini gözeterek sözleşmeyi imzaladığı, 30/06/2021 tarihinde termin planının davalı tarafça davacıya gönderildiği ve termin planında ilk teslimat tarihi 18/10/2021 olarak kararlaştırılmış olup, ilk teslim tarihine kadar bu süreç içerisinde bir itirazda bulunulmadığı,

gerek sözleşmede, gerekse idari şartnamede işin ne zaman başlayacağı ve ne zaman biteceğinin açık bir şekilde ifade edildiği, davacının ihaleye girip teklif vermeden önce bu açık hükümleri okuyup, basiretli bir tacir gibi kabul edip buna göre teklifini verdiği, idari şartnamede ve sözleşmede termin planından bahsedildiği, sözleşmenin 6.2. maddesindeki husus ile de 5.2.1 maddesindeki hususların sözleşme içeriği itibariyle çelişik hükümler olarak değerlendirilemeyeceği, sözleşmenin süresi, içeriği, termin programı kapsamı da nazara alındığında aşırı ifa güçlüğüne ilişkin koşulların dava konusu olayda oluşmadığı,

uyarlamayı gerektirir bir durumun olmadığı, bu kapsamda oluşan bir zarardan bahsedilemeyeceği belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden- davacı vekili tarafından; Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli araştırma ve incelemeyi içermediği, raporun eksik ve yetersiz olduğu, rapora itirazlar karşılanmaksızın hüküm tesis edildiği, somut olayda uyarlama şartlarının bulunduğu, sözleşme yapıldığı sırada taraflarca öngörülemeyen bir durumun ortaya çıktığı, bu durumun borçludan kaynaklandığı ve müvekkili aleyhine dürüstlük kuralına aykırı olacak şekilde değiştiği, müvekkilinin teslimleri ihtirazi kayıt koyarak gerçekleştirdiği, kararın zahiri gerekçeli olarak yazıldığı ve süpriz karar niteliğinde olduğu bildirilerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşme için uyarlama şartlarının bulunup bulunmadığı, bu kapsamda davacının zararının bulunup bulunmadığı ve var ise kapsamı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında düzenlenen istisna mal alım sözleşmesine aykırılık iddiası ile maddi zararın tazmini, bu talebin kabul edilmemesi halinde TBK'nın 138. maddesi uyarınca sözleşmenin, un / çuval birim fiyatının uyarlanarak aradaki farkın tahsili isteğine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı yanca 9.500 çuvalı 132,00 TL'den teslim ettiklerini ve bu teslimi, ücretini ihtirazi kayıtla yaptıklarını, dava tarihinden sonra da geri kalan 5.500 çuval unu da aynı şekilde ihtirazi kayıtla teslim ettiklerini, 245,00 TL ile 132,00 TL arasındaki çuval başına fark kısım müvekkilinin zararı olduğunu, sözleşmeye konu 132,00 TL'lik çuval başına un bedelinin 245,00 TL'ye uyarlanması ve uyarlanmış bedelin 15.000 çuval üzerinden taraflarına tazminat olarak zararın oluştuğu tarihten itibaren avans faizi ile birlikte tahsili isteğinde bulunmuş olup, davalı yan davanın reddini istemiştir.

Taraflar arasında 22/02/2021 tarihinde ekmeklik un istisna mal alımına ait sözleşme düzenlendiği, yüklenicinin davacı, idarenin davalı olup, işin konusunun sözleşmenin 3.1 maddesinde belirtildiği, buna göre 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu istisnalar 3-g md. kapsamı ile alımı yapılan 15.000 çuval ekmeklik unun idari ve teknik şartname ile beraber bu sözleşme ile belirlenen şartlar dahilinde yüklenici tarafından sağlanması işi olduğu, işin başlama tarihinin Mart ayı içerisinde, termin planında belirtilen ilk teslim tarihi olup, sözleşme süresinin işin başlama tarihinden itibaren 5 aylık olduğunun kararlaştırıldığı,

sözleşme konusu malın teslimatı (artış ve eksiliş opsiyonlarının kullanımına göre) idarenin siparişleri doğrultusunda bu süreyi aşması veya önce bitmesi halinde sözleşme süresinin teslimatın tamamlanmasına göre değişeceği, sözleşme konusu malın teslimatının tamamlanmaması durumunda sözleşmenin, malın teslimatının tamamlanmasına kadar uzatılabileceği,

Sözleşmenin 5. maddesi teminata ilişkin hususlar başlıklı olup, 5.2.1 maddesinde fiyat farkı ödenmesi öngörülen işlerde, fiyat farkı olarak ödenecek bedelin ve/veya iş artışı olması halinde bu artış tutarının %6'sı oranında teminat olarak kabul edilen değerler üzerinden ek kesin teminat alınacağı, fiyat farkı olarak ödenecek bedel üzerinden hesaplanan ek kesin teminat miktarının hakedişlerden kesinti yapılmak sureti ile de karşılanabileceği,

Sözleşmenin 6. maddesi malın fiyatı ve ödemesi başlıklı olup, 6.1 maddesinde ekmeklik un çuval fiyatının KDV hariç 132,00 TL/çuval olup, toplam 15000 çuval ekmeklik unun KDV hariç 1.980.000,00 TL olduğu, 6.2.maddesinde yüklenicinin taahhüdünü yerine getirene kadar sözleşme konusu malın fiyatının sabit olup, hiç bir şekilde zam talep edilemeyeceği,

Sözleşmenin 9. maddesi teslim, teslim süresi ve ilgili cezai hükümler başlıklı olup, işin başlama tarihinin Mart ayı içerisinde, termin planında belirtilen ilk teslim tarihi olduğu, sözleşme süresinin işin başlama tarihinden itibaren 5 aylık olup, sözleşme konusu malın teslimatının (artış ve eksiliş opsiyonlarının kullanımına göre), idarenin siparişleri doğrultusunda bu süreyi aşması veya önce bitmesi durumunda sözleşme süresinin teslimatın tamamlanmasına göre değişeceği, sözleşme konusu malın teslimatının tamamlanmaması durumunda sözleşmenin, malın teslimatının tamamlanmasına kadar uzatılabileceği hususunun düzenlendiği, toplam 23 maddeden ibaret olduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafça 01/09/2022 tarihli dilekçe ekinde sunulan belge örneklerinin incelenmesinden, 30/06/2021 tarihli ileti ile termin planının ekte belirtildiği, termin planına ilişkin tablonun incelenmesinde; 18/10/2021 tarihinden 29/11/2021 tarihine kadar yaklaşık her gün 500 çuval olmak üzere toplam 15.000 çuval unun teslimine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Taraflar arasında düzenlenen dava konusu ekmeklik un istisna mal alım sözleşmesi kapsamında 15.000 çuval ekmeklik unun tesliminin kararlaştırıldığı ve bu unlardan dava tarihine kadar 9.500 çuvalın teslim edildiği, dava tarihinden sonra da 29/11/2021 son teslim tarihine kadar 5.500 çuval unun ihtirazi kayıtla teslim edildiği hususu sabittir.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle aşırı ifa güçlüğüne ilişkin koşulların somut olayda oluşmamış olmasına göre davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."