Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/792 K.2024/378

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı ... A.Ş. vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; patates üreticisi olan müvekkilinin 2014 dönemi için ... ilçesi ... Mahallesinde bulunan tarlalardan 580 dekar yer kiraladığını ve patates ekimini yaptığını, patates tohumlarını davalı ... San. Tic.

A.Ş. tarafından üretilerek sertifikalandırılan S0006, 14.02101 sertifika numaralı... çeşidi tohumluklarla ekildiğini, davalı ...'ın diğer davalı şirketin taşeronu olduğunu, tohuma aracılık yaptığını ve tohumu müvekkiline yaklaşık 180 ton olarak ...

İlçesinde teslim ettiğini ancak tohumlar hastalıklı olduğundan ve malda hastalık yaptığından verimde çok büyük düşüklükler yaşandığını, fazladan ilaçla bakım yapılmak zorunda kalındığını, ortalama bir dekardan 5 ton patates üretilirken bu hastalık nedeniyle 580 dekardan 2500 ton yerine 620 ton civarında patates hasat edilebildiğini, müvekkilinin zarara uğradığını, elde edeceği gelirden mahrum kaldığını, müvekkilinin İl Tarım Müdürlüğü'ne hastalığı bildirdiğini, Tarım Müdürlüğü tarafından düzenlenen 29/01/2015 tarihli ziraat mühendislerinden oluşan kurul raporunda patateslerde patates kahverengi çürüklüğü denilen hastalığa rastlanıldığı,

tohumdan geldiği ve hastalığın başka bir şeyden kaynaklanmadığının tespit edildiğini, aynı zamanda bu yerlere de 5 yıllık ekim yasağı konulduğunu ve taahhüt alınmış hastalıklı patateslerin imha edildiğini belirterek fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin uğradığı zarar ve ilaç gideri olan 100.000,00 TL'nin 30/11/2014 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı ... San. Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğunu, müvekkili ile davacı arasında herhangi bir sözleşme bulunmadığını, davacıya tohumların diğer davalı tarafından satıldığını, müvekkili şirket açısından husumet yokluğundan davanın reddi gerektiğini, davanın zamanaşımına uğradığını, diğer davalı tarafından davacıya satılan tohumluk patateslerin müvekkili şirkete ait olduğu ve yine tarlaya ekilen tohumlukların müvekkili şirkete ait olduğu hususlarının davacı tarafından ispat edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Eskişehir 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 21/12/2018 Tarih, 2015/1700 Esas, 2018/1303 Sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verildiği, kararın davalı şirket tarafından istinaf edilmesi üzerine Ankara Bam 4. Hukuk Dairesinin 26/10/2021 Tarih, 2019/1213 Esas, 2021/2580 Sayılı kararı ile davacının tacir olup olmadığının araştırılarak Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olup olmadığının değerlendirilmesi bakımından kararın kaldırıldığı,

kaldırma kararı sonrasında mahkemece yapılan araştırma sonucunda davacının tacir olduğu tespit edilerek Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle 13/10/2015 Tarih, 2021/796 Esas, 2022/172 Karar ile görevsizlik kararı verildiği, görevsizlik kararının kesinleşmesi üzerine dosyanın gönderildiği mahkemece yapılan yargılama sonucunda toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, görevsiz mahkemenin davanın esası ile ilgili verdiği karara iştirak edildiği belirtilmek suretiyle davalıların davacıya satmış oldukları patates tohumluklarında patates kahverengi çürüklüğü hastalığı belirtilerinin bulunması,

yine davalılardan ...'ın sertifikasız tohum satması, diğer davalı ... A.Ş. yönünden ise sevk irsaliyelerinde yer alıp, davalı ... için kesilen faturalarda yer almayan agria patates çeşidine ait sertifikaların bulunmaması nedeniyle davalı ... A.Ş.'nin de sorumlu olduğu, davalı ...

A.Ş.'nin diğer davalı ...'a agria çeşidi patates göndermiş olup da bu çeşide ait sertifikalar yok ise bu tohumlukların bilimsel olarak hastalıktan ari olduğunun söyleyebilmek mümkün olmadığından davacının talebinde haklı olduğu kanaati ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... San. Tic.

A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı ... arasında 2009 yılından beri süregelen sözleşmelerle ...'a yetiştirip tekrar müvekkiline teslim etmek üzere tohumluk patates satıldığını, ...'a 2014 yılı Nisan ayında patates tohumluğu satıldığını, davalı ...'ın ödeme yapmak için süre istediğini, tohumların hastalıklı olması halinde davalının ödemede taahhüdünde bulunmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, yağış nedeniyle ürünleri hasat edemeyen ...'ın senaryo kurmuş olabileceğini, hastalığı tespit eden Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerinin tohumların nereden alındığını soruşturması,

müvekkilinden alındığının tespit edilmesi halinde müvekkilinin tohum depolarına karantina uygulaması gerektiğini, ancak müvekkiline bu dönemde herhangi bir bildirimde bulunulmamasının davacının ektiği tohumları başka bir satıcıdan temin ettiği veya hastalığın tohumdan kaynaklanmadığını göstermekte olduğunu, davalı ... ile müvekkili arasında imzalanan sözleşmede ...'ın tohumları ve yetişen patatesleri başkalarına satmamayı taahhüt ettiğini, Tohumculuk Piyasasında Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliğine göre ...'ın tohum satma yetkisinin bulunmadığını,

resmi evrakta sahtecilik iddiası ile açılan soruşturmada davacının çiftçi kayıt sistemine sunduğu sertifikaların ...'ın kendisi tarafından sahte olarak düzenlendiğini beyan ettiğini, davacının ektiği patateslerin müvekkili şirketine ait olduğunun ispata muhtaç olduğunu, tohumların hastalıklı olduğunun dahi kesin olarak ortaya konulamadığını, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İl Müdürlüğünün 21/01/2015 tarihli yazısında davacının 15 dekarlık alandan 2 adet yumru örneğinin alındığı,

bunun birinin temiz birinin hastalıklı olduğunun tespit edildiğini, bu patateslerin agria cinsine ait olduğuna dair dosyada bilgi bulunmadığını aynı kurumun 22/06/2015 tarihli yazısında daha önce hastalık tespit edilen parsellerde hastalıklı patateslerden kendiliğinden çıkan numuneler üzerinde yapılan analizde hastalığa rastlanmadığının belirlendiğini, patateslerde hastalık olsa idi kendigelenlerde de bu hastalığın olması gerektiğini, 08/06/2018 tarihli raporda da net ifade kullanılmadığını, pek çok senoryanın değerlendirildiğini, davacı ile müvekkili arasında sözleşme bulunmadığından müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, raporda ...

266 tonun üzerinde tohumluk satması ve bunlara ait ilave sertifikaların mahkemeye sunulamaması halinde zarardan ... sorumlu olduğu belirtildiği halde eksik inceleme ve hatalı inceleme ile karar verildiğini, yönetmelik gereğince ...'ın tohum satma yetkisinin bulunmadığını, davacının bunu bildiği halde bu kişiden tohum almakla zarardan sorumlu olduğunu, müvekkilin sattığı tohumların tamamının... ve ... cinslerine ait olup sertifikalı olduğunu, sevk irsaliyelerine sehven agria yazıldığını, müvekkilinin sertifikasız tohum satmasının mümkün olmadığını, raporların birbiri ile çelişkili olduğunu,

çelişki giderilmeden karar verildiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLA

Uyuşmazlık, davacıya satılan tohumların ayıplı olup olmadığı, davalıların zarardan sorumlu olup olmadıkları noktalarında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, ayıp iddiasına dayalı tazminat istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle davalı ...'ın davalı şirketten temin ettiği tohumları davacıya verdiğini kabul etmesine, kaldı ki Tohumculuk Kanunu 11.maddesi gereğine üretici olarak davalı şirketin sorumluluğunun bulunmasına,

davalı şirket tarafından davalı ... adına düzenlenen faturada 266.00 ton tohum bulunmasına rağmen sevk irsaliyelerinde daha fazla olacak şekilde 287.65 ton tohum bulunup bu tohumların bir kısmının faturada gösterilmeyen ve sertifakası bulunmayan agria çeşidinde olmasına, bilirkişiler tarafından hastalığın tek nedeninin tohumluk olmaması, tohumluğun nedenlerden sadece birisi olması, hastalığın tohumla bulaşabileceği gibi konukçu bitkilerle, sulama suyu, tarım alet ve ekipmanları ile de bulaşabileceği hususu belirtilmekle birlikte ayrıca hastalıktan ari temiz sertifikalı tohum kullanımının en önemli husus olmasına,

tohumun sertifikalı olmaması halinde diğer önlemlerin alınmasının hastalıkla mücadelede yeterli olmamasına, bu kapsamda davacıya satılan sertifikasız tohumlardan dolayı davalıların sorumlu olduğunun kabul edilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı şirket vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."