Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/1308 K.2026/675

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkilinin ihtiyacı olan 750 adet Besicilik sığır satın almak için davalı ile 09/12/2016 tarihli Avustralya Menşeli İthal Besilik Sığır Satış Sözleşmesi imzalandığını, davalı kurumun istemi üzerine sözleşmenin 8/3 maddesi gereği müvekkilden Ankara 23. Noterliğinden 09/12/2016 tarih ve 28913 yevmiye no’lu taahhütname alındığını, bakanlığın ithal edilen besilik sığırlarla ilgili mevzuatına uyulacağı ve bakanlıktan herhangi bir hak talebinde bulunulmayacağı, karantina süresi içinde bakanlık talimatlarına uyulacağı, taahhütnameyi ihlal ettiğinde sığırların ithal tarihinde fatura değeri kadar ceza ödeyeceğini kabul ettiğini,

davalı kurumun ithal ederek müvekkiline Mersin Limanında iki parti halinde teslim ettiği 736 adet sığırı müvekkilinin Polatlı'da bulunan besi ahırına götürüp beslemek zorunda kaldığını, sözleşmenin 5/1 maddesine göre besilik sığırların canlı ağırlıklarının Türkiye Limanlarında tartılmak kayıt ve şartı ile besilik sığırın azami ağırlığı olan 350kg üzerinden 750 adet besilik sığırın toplam ağırlığı karşılığında 09/12/2016 günü 1.219.000,00 $ olarak ödendiğini, davalı kurumun taahhütnamede belirtilen edimlerini yerine getirmediğini,

müvekkilinin sözleşmede belirtilen özellikleri taşımayan kasaplık sığırları teslim almaya zorlandığını ve teslim almak zorunda bırakıldığını, davalı kurumun Mersin limanına getirdiği gemide mevcut olan binlerce yabani sığırın içinden sözleşme gereği besilik sığır şartlarına uygun sığırlar, davalı kurum tarafından tek tek ayrılıp tartılarak tüm özelliklerinin kayda geçirilip güvenli bir şekilde müvekkiline teslim edilmesi gerekirken bunun yapılmadığını ve gemideki sözleşmeye aykırı olan sığırların müvekkili şirket yetkilisine kabul ettirilmek istendiğini,

bunun kabul edilmemesi üzerine davalı kurum yetkililerinin ister al ister alma sığırların bedelini peşin aldık tehdidi ile karşılaştıklarını, müvekkilinin ölmüş olan sığırlar ile sözleşmeye aykırı teslim edilen sığırlardan dolayı zarara uğradığını, mal tesliminden önce müvekkilinden alınan fazla paradan dolayı sözleşmenin 10/3 maddesine göre mahsuplaşma öngörülmüş olmasına rağmen davalı kurumun mahsuplaşmaya yanaşmadığını,

Polatlı Sulh Hukuk Mahkemesinin 2017/16 D.iş sayılı dosyasında uzman bilirkişi marifetiyle davalı kurumun müvekkile teslim ettiği sığırlar içinden 311 adet kasaplık sığırın olduğu kulak küpeleri ile birlikte tespit edildiğini, davalı kurumun kasaplık sığırın kilosunu 2,50 $'dan ithal etmekte olduğunu, müvekkiline teslim ettiği 311 adet kasaplık sığırın kilosunu 4,60 $'dan hesapladığını, oysa kasaplık 311 adet sığırın kilosu 2,50 $'dan hesaplanıp mahsuplaşma yapması gerektiğini, bunu yapmayıp tamamını kilosu 4,60 USD üzerinden yaparak para iade etmemiş olmasının gabin olduğunu, zorda olan müvekkilden aşırı yararlanma olduğunu,

müvekkilinin karantina öncesi ve karantina süresi içinde ölen 53 adet sığırdan dolayı müvekkil zararının KDV hariç 73.927,00 USD olduğunu, yine 350 kg üstünde olan kasaplık sığırlardan dolayı uğranılan müvekkil zararının 107.369,28 USD olarak hesaplanmış ise de eksik olduğunu, müvekkilinin ölen sığırlardan dolayı en az 80.000,00 $ zararının olduğunu belirterek karantina öncesi ve karantina süresi içinde ölen sığırlardan dolayı 3.500,00 USD’nın ticari faizi ile birlikte davalıdan alınmasına fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına,

müzayaka halinde olan müvekkiline besilik sığır yerine düşük fiyatta olan kasaplık sığırları müzayaka halinde olan müvekkile yüksek fiyattan satış yaparak aşırı yararlanma (gabin) nedeni ile 3.500,00 ABD'nin ticari faizi ile birlikte davalıdan alınmasına fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına, besilik sığır yerine davalının vermiş olduğu 311 adet kasaplık sığırın beside gerekli randımanı vermemiş olması nedeniyle meydana gelen zarardan dolayı 3.500,00 ABD'nin ticari faizi ile birlikte davalıdan alınmasına, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına,

sözleşmenin 4.1.maddesi gereği Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına davanın ihbarına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davacı vekili 20/12/2017 tarihli ıslah dilekçesi ile müzayaka halinde olan müvekkiline davalı kurumun besilik sığır yerine ucuz kasaplık sığırlar teslim etmesinden dolayı uğradığı zararlar nedeniyle 3500 USD üzerinden açtıkları davayı ıslah yoluyla 108000 USD'ye çıkardıklarını, sığır ölümlerinden dolayı 3500 USD üzerinden açtıkları davaların 74000 USD'ye yükselttiklerin belirterek harcını yatırmıştır. İhbar dilekçesi ihbar edilene tebliğ edilmesine rağmen herhangi bir cevap vermemiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; davacı ile müvekkili kurum arasında 09/12/2016 tarihinde Avusturalya menşeli sığır satış sözleşmesinin imzalandığını, 750 adet sığırın Mersin limanında davacıya teslim edildiğini, hayvanların teslimi anında tesellüm tutanaklarının düzenlendiğini ve davacının bu tutanaklara herhangi bir ihtirazi kayıt koymadığını, teslim ile birlikte sözleşmeye konu hayvanların mülkiyetinin davacıya geçtiğini, müvekkili kurumun besicilerin şikayet ve taleplerini incelemek üzere komisyon oluşturduğunu, besicilerle yapılan sözleşmenin 8.5 maddesi gereğince hayvanların besiciye teslimine kadar sorumluluğun ESK'ya ait olduğunu,

teslimattan sonraki tüm aşamalarda ve karantina işletmesindeki sorumluluğun besiciye ait olduğunun anlaşıldığını, besicilerin taleplerinin değerlendirildiğini ve uğradıklarını iddia ettikleri zararın müvekkili kurumca karşılanamayacağının kendilerine bildirildiğini, davacının gabin nedeniyle zarara uğradığı iddiasının hukuki temelden yoksun ve haksız olduğundan kabul edilmesinin mümkün olmadığını, sözleşmenin kuruluşu esnasında müvekkilinin karşı tarafın düşüncesizliği,

tecrübesizliği veya zor durumda olması sebebiyle zayıf durumda olmasından yararlanarak karşılıklı edimler arasında aşırı oransızlık sonucu zayıf tarafın sömürülmesi için hareket etmesi durumunun asla söz konusu olmadığını, davacı ile imzalanan sözleşme hükümleri ile TBK.'da yer alan hayvan satışına ilişkin özel düzenlemeler gereğince davacının uğradığını iddia ettiği zararlarından dolayı müvekkili kurumun sorumlu tutulmasının açıkça hukuka aykırı olduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece toplanan deliller, benimsenen bilirkişi raporu ve Dairemizin kabul kaldırma kararı doğrultusunda; somut olayda taraflar arasında imzalanan "Avustralya Menşeli İthal Besilik Sığır Satış Sözleşmesinin" 8.5. maddesinde; hayvanların besiciye

teslimine kadarki sorumluluğun ESK'ya ait olduğu, teslimattan sonraki tüm aşamalarda ve karantina

işletmesindeki sorumluluğun besiciye ait olduğu, karantina işletmesinde; hayvanların hastalanması ve

ölmesinden, zayi olmasından, üçüncü şahıslara zarar vermesinden, kaybolmasından ve karantina

işlemlerinde kesilecek para cezalarından davalı besicinin sorumlu olacağı açıkça belirtilmekle birlikte alıcı davacıya teslim edilen hayvanlarda ortaya çıkan bulaşıcı hastalıklar açısından

teslim sonrasında da karantina aşamasında davalı satıcı kurum tarafından oluşturulan inceleme komisyonu marifeti ile incelemelerin devam ettiği toplanan deliller ile sabittir. Davalı satıcı kurum yurt dışından ithal ve davacı besiciye teslim ettiği hayvanları ayıptan ari olarak teslim etmekle yükümlüdür.

Değinilen sözleşme hükmü kapsamında davalı satıcının karantina aşamasında doğabilecek zararlardan sorumlu tutulmaması ve sorumluluğun davacı besiciye ait kabul edilebilmesi için davalının hayvanları yurt dışından ithal ettikten sonra gemiden tahliye ve davacı besiciye teslim edilmek üzere araçlara yüklediği sırada hayvanların sözleşme ve teknik şartname kapsamında ayıpsız olarak teslimi olgusunu kanıtlaması zorunludur.

Hayvanları teslim ettiği sırada ve karantina öncesinde satıma konu hayvanların veteriner hekim raporları ve bilimsel analiz raporları ile bulaşıcı hastalıklarının mevcut olmadığının davalı kurum tarafından kanıtlanması gerekmektedir. Davalı yanın somut olayda olduğu gibi bu çerçevede bir teslim gerçekleştirmemesi durumunda davacı satıcının ayıplı hayvan tesliminden kaynaklandığı sabit olan zararını tazminle yükümlüdür.

Bu tespitler çerçevesinde dosyamıza sunulan ve Mahkememiz'ce de denetime elverişli görülmekle benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda davacının dava konusu ayıplı sığır tesliminden kaynaklandığı sabit olan 74.000,00-USD alacağının da davacı lehine hüküm altına alınması gerektiği, dosya kapsamında davacının dava konusu müzayaka iddiasına dayalı zarar talebi yönünden değerlendirme yapıldığında ise; davacı besicinin kendisine sözleşme ve teknik şartnameye aykırı olarak besilik sığır yerine düşük fiyatlı kasaplık sığır teslim edildiği,

ayrıca davalının dava dışı şirketten düşük fiyattan aldığı halde %46 kârla kendisine satarak müzayaka halinde bulunması sebebiyle davalının bu durumdan yararlanarak kendisini zarara soktuğu iddiası ileri sürülmüş ise de; besilik sığır yerine kasaplık sığır verilmesine yönelik talebinin besilik sığır yerine kasaplık sığır verilmesine ilişkin (1) no'lu talep kalemi içerisinde yer aldığı ve bu husustaki talebi Mahkememiz'ce değerlendirildiğinden bu konudaki iddiasının yerinde olmadığı,

yine dava dışı tedarikçi yabancı şirketten düşük fiyatla davalı tarafından hayvan satın alındığı ve kendisine yüksek bedelle satıldığı iddiasının haklılığının da raporda belirtildiği üzere davalı kurumun %46 kârla değil; %8,7 oranında bir kârla davacıya satış yaptığının tespit edildiği gözetildiğinde taraflar arasındaki sözleşmede yer alan edim ve karşı edim arasında aşırı bir orantısızlık bulunmadığı, müzayaka şartlarının oluşmadığı anlaşıldığından bu kaleme yönelik taleplerinin reddi gerektiği, davanın ıslah talebi gözetilerek kısmen kabulü ile;

besilik sığır yerine kasaplık sığır tesliminden kaynaklanan dava konusu 107.396,28-USD alacağın 3.400,00-USD’lik kısmının dava tarihi olan 18/07/2017, bakiyesinin ise; ıslah tarihi olan 21/12/2017 tarihinden itibaren devlet bankalarının ABD doları cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanmak suretiyle davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, dava konusu sığır ölümlerinden kaynaklanan zarar nedeniyle toplam 74.000,00-USDalacağın 3.500,00-USD’lik kısmının dava tarihi olan 18/07/2017, bakiyesinin ise;

ıslah tarihi olan 21/12/2017 tarihinden itibaren devlet bankalarının ABD doları cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanmak suretiyle davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davacının diğer talep kalemleri ve fazlaya ilişkin taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiş, hükme karşı davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; hükmün aleyhe hüküm verme yasağının ihlali niteliğinde olduğunu, mahkemece davacının talep aşımının gözetilmediğini, bilirkişi raporlarına itirazın değerlendirilmediğini, eksik inceleme ve araştırma neticesinde karar verildiğini, davacının öldüğünü iddia ettiği hayvanların müvekkil kurumun sorumluluğunun söz konusu olamayacağı gerek 6098 sayılı TBK'nın hayvan satışına dair özel normları gerekse de taraflarca akdedilen sözleşme hükümleri (teslimden sonra tüm sorumluluğun alıcıya ait olduğu hükmü uyarınca) dikkatte alındığında , davacının teslim tutanağına herhangi bir itirazi kayıt koymadığı,

satış sözleşmesi uyarınca teslimle birlikte sözleşme konusu hayvanların mülkiyetinin davacıya geçtiği, ölen hayvanların teslim alındığında hasta olduğu ve bu hastalıktan dolayı öldüğüne dair davacı tarafından dosyaya herhangi bir delil sunulamadığı, dolayısıyla müvekkili aleyhine karar verilemeyeceğini bildirerek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; satım sözleşmesine aykırı mal teslimi nedeniyle uğranılan zarar tespitiyle davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında tanzim edilen 09/12/2016 tarihli Avustralya menşeli ithal besilik sığır satış sözleşmesine istinaden davalının teslim ettiği sığırların sözleşmeye aykırı olduğu, davacını müzayaka halinde teslim almak zorunda kaldığı ve bu nedenle zarara uğradığı iddiasıyla davacının uğradığı zararın davalıdan tahsili konularına ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına göre ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık olmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1.b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."