Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2020/1030 K.2024/478

Davacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı vekili; davacının ...

Rüzgar Enerjisi Santrali Projesinin sahibi ve uygulayıcısı olduğu, rüzgar enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılan lisans başvurularına ilişkin yarışma yönetmeliği çerçevesinde ..., Havza TM'ye bağlantı hakkı kazanmış olan davacının davalı ile arasında 06/02/2012 tarihli ... katkı payı antlaşması imzalandığını, anlaşma uyarınca davacının bağlantı hakkı kazandığı ... projesinde üretilecek her bir kwh elektrik enerjisi üzerinden 5,25 kr /kwh olarak belirlenen yarışma sonucuna esas ... katkı payı tutarının hesaplanacağı formülün (toplam ... katkı payı tutarı = kr* E* TÜFE) olduğunu,

yine anlaşma koşullarında toplam ... katkı payı tutarının her yılın 15 Ocak günü saat 17'ye kadar ... tarafından şirkete faturalanması ve şirketinde ödemelerine 31 Ocak saat 17'ye kadar yapmasının öngörüldüğünü, davalı tarafından 2016 yılı net elektrik enerjisi üretimi üzerinden düzenlendiği bildirilen 15/01/2017 tarihli, ... katkı payı faturasının yazı ekinde davacıya gönderildiğini, yazı içeriğinde birim katı payı çarpanının tespitinde TÜİK tarafından açıklanan 2011 senesi %10,45, 2012 senesi %6,16, 2013 senesi %7,40, 2014 senesi %8,17, 2015 senesi %8,81, 2016 senesi %8,53 TÜFE oranlarının esas alındığının bildirildiğini,

bağlantı hakkı yarışmasının 06/09/2011 tarihinde yapıldığını, davacının 12/12/2011'e anlaşmaya davet edildiğini, ve ... katkı payı anlaşmasının 06/02/2012 tarihinde imzalandığını, buna göre ...'a kwh başına ödenmesi taahhüt edilen 5,25 kuruşa teklif tarihinden 1 sene geriye dönülerek 01 Ocak 2011 tarihinden itibaren TÜFE uygulanması ve takip eden senelerin bu rakamın başlangıç rakamı kabul edilerek TÜFE uygulanmasının hatalı ve haksız bir uygulama olduğunu, davacının ihtirazı kayıt yazısı ile fatura bedelinin kdv ile birlikte 1.387.708,25 TL olarak ödediğini,

...'ın hesaplama mantığının yarışma yönetmeliği ve eki matbu teklif mektubuna uygun olmadığını, yarışmanın bağlantı hattı yarışmasının yapıldığı tarihte ve anlaşmanın imzalandığı tarihte yürürlükte olan "Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği" içeriğinde ve ekindeki teklif mektubu formunda teklif edilen katkı payı rakamına ne şekilde TÜFE güncellemesi yapılacağının tarif edildiğini,

buna göne " katkı payı tutarının teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar ... tarafından Ocak ayında açıklanan TÜFE oranında güncelleyerek ödemeyi taahhüt ederiz" şeklinde teklif mektubu formunda açıkça yazılı olduğu üzere telif yılından itibaren/sonra TÜFE uygulanabileceğini belirterek,

taraflar arasındaki ... katkı payı anlaşması uyarınca davalı tarafından 2016 yılı net elektrik enerjisi üretimi üzerinden düzenlendiği bildirilen 15/01/2017 tarihli ve F-941318 nolu ... katkı payı faturası bedelinin hesabında katkı payı tutarının eskalasyonunda olması olması gerekenden fazla çarpanın hesaba dahil edildiğinden HMK 107 (1) hükmü uyarınca miktarı belirlenerek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili, ıslah dilekçesi ile dava değerini 525.043,97 TL'ye arttırmıştır.

Davalı vekili; yargı yolu itirazları gözetilerek davanın görev yönünden reddi gerektiğini, davacının belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığını, davacı ile davalı arasında davacıya ait üretim tesislerinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten başlamak üzere ve tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren 20 yıl süre boyunca davalıya ödemeyi taahhüt ettiği ... katkı payı bedelinin ödenmesi konulu anlaşma akdedildiğini,

davalı tarafından ... yarışmalarına teklif verilmesi sırasında imzalanarak davalı teşekküle sunulan teklif mektubu formunda faturaların şirketler tarafından verilen teklif fiyatının teklif yılından itibaren TÜFE ile kümülatif olarak güncellenerek hesaplanması gerektiğinin açık olması sebebiyle bahse konu fatura bedellerinin yalnızca anlaşma ve yönetmeliğin 9. maddesi dikkate alınarak değil yönetmeliğin eki teklif mektubu da dikkate alınarak hesaplandığı ve ilgili tüm şirketlere aynı şekilde gönderildiği,

katkı payının yönetmelik gereği bu şekilde hesaplanmasının zaruret olduğunu, dava konusu faturanın ihtirazı kayıtla 03/2/2017 tarihinde davacı hesabına yatırıldığını, davacı tarafından iddia edildiği üzere ödeme yapılan her yıl verilen ilk teklifin sabit alınarak sadece son bir yıl için TÜFE oranında güncelleme ile ödenecek bedele ulaşılmasının fiyatların genel düzeyindeki değişim oranının ölçüsü olarak kullanılan ve perakende fiyat değişimleri gösteren objektif bir veri niteliğindeki tüketici fiyatları endeksinin kira veya borçlanmalar için uygulanan mantığına esastan ters düşmekte olduğunu,

...'a ödenecek ... katkı payı tutarının yıllar içerisinde değer kaybetmesine yol açacağını, davalı kurumun kendi kendini zarara uğratacak şekilde yönetmelik çıkarmış olmasının eşyanın doğasına aykırı olduğunu, ... katkı payı olarak ... şirketleri tarafından ödemelerin teklif mektubu ve bu çerçevede hazırlanan ... katkı payı anlaşması ortak değerlendirilerek teklif yılı üzerinden kümülatif TÜFE güncellemelerini yansıtacak şekilde hesaplandığını, söz konusu hesaplama yönteminin zamana yayılan borçlanmalarda herkes tarafından uygulanan genel teamüllere uygun bir hesaplama yöntemi olduğunu, konuya ilişkin yönetmelik, taahhütname,

teklif mektubu formu ve ... katkı payı anlaşmasından oluşan eklerin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince, "Davanın konusu, uyuşmazlığın niteliği ve tarafları dikkate alınarak davalı yanın yerinde görülmeyen yargı yolu itirazı ara kararla reddedilmiştir. Davacı vekili 05/09/2017 tarihli ıslah dilekçesi ile davacının 1.387.708,25 TL tutarındaki faturanın 525.043,97 TL kısmından borçlu olmadıklarının tespiti ile bu miktarda yapılan fazla ödemenin 03/02/2017 ödeme tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan istirdadına karar verilmesi talebinde bulunarak ıslah edilen dava değerine ilişkin peşin harcın mahkeme veznesine yatırıldığı anlaşılmıştır.

Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığından 2011 yılından itibaren tüketici fiyatları endeksi sayıları ve değişim oranları bildirilmiş, tüm dosya kapsamı üzerinde elektrik elektronik mühendisi ve nitelikli hesaplama uzamanı bilirkişilerce yapılan inceleme sonucu düzenlenen rapor ve bu rapora yönelik davalı yanın beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi bakımından düzenlenen ek raporda özetle; "davacının ...

Rüzgar Enerjisi Santralini işletmekte olduğu, santralin ilk ünitesinin geçici kabulünün 2016 yılı Kasım ayında yapıldığı, söz konusu santral için ... ile Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında yapılan yarışma sonucunda ...'ın sistemine bağlantı hakkı kazanan davacının ürettiği her bir kwh enerji için 5,25 kuruş ... katkı payı ödemeyi taahhüt ettiği, bu yönetmelik hükümlerine göre ... ile davacı arasında 06/02/2012 tarihli ... katkı payı anlaşması imzalandığını,

katkı payı hesaplamasının davacı tarafından sunulmuş olan teklif mektubu taraflar arasında imzalanan ... katkı payı anlaşması ve yönetmeliğin 9. maddesinde tariflendiği, teklif mektubunda ...'a ödenecek ... katkı payı tutarı ile ilgili olarak "...

Toplam ... katkı payı tutarının teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (TÜFE) oranında güncelleştirilerek... ... ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz" şeklinde bir düzenlemenin yer aldığı teklif mektubundan sonra imzalanan ... katkı payı anlaşmasının 3. maddesinde ve bu anlaşmanın dayandığı yönetmeliğin 9. maddesinde katkı payının hesaplama esaslarının birbiri ile uyumlu olduğu,

buna göre davaya konu fatura kapsamda talep edilen alacağın sözleşmenin 3. maddesi ve yönetmelik hükümleri dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiği, toplam ... katkı payı tutarı = kr*E*TÜFE formülüne göre davacının 2016 yılı için ödemesi gereken katkı payının KDV dahil 936.249,55 TL olarak hesaplandığı,

davalı ...'ın hesaplamasında davacı tarafından imzalanan teklif mektubundaki beyanı dikkate alınarak teklif fiyatının 2011 teklif yılından santralin geçici kabulünün yapılarak işletmeye alındığı yıl (teklif mektubundaki ifadesi ile ödemeye esas yılı) olan 2016 yılına kadar eskale edilmekte olduğunu, bu şekilde bir güncellemenin istatistik ve muhasebe birimlerine uygun olduğunu buna karşılık taraflar arasındaki anlaşma ile çeliştiğini, ... tarafından hükmü kalmayan 06/09/2011 tarihli öneriye göre ... katkı payı hesaplamasının uygun olmadığı,

davacının 2016 yılı net elektrik enerjisi üretime olan 13.925.170 kwh miktarı karşılığı olarak taahkuk ettirilen 15/01/2017 tarihli ... katkı payı bedeli faturasının 451.458,70 TL'lik kısmı için borçlu olmadığı" ifade edilmiştir.

Dava; davalı tarafından düzenlenen ... katkı payı bedeli faturası kapsamında ihtirazi kayıtla fazla ödenen tutarın istirdadı talebine ilişkindir. Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında yapılan yarışma sonucunda ...'ın sistemine bağlantı hakkı kazanan davacı şirket ile ... arasında 06/02/2012 tarihli ... katkı payı anlaşması imzalandığı, anlaşma kapsamında davacının ... projesinde üretilecek her bir kwh üzerinden ...'a ... katkı payı tutarının ödemekle yükümlü olduğu hususları dosya kapsamı ile sabittir.

Taraflarca imzalana sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliğinin 9. maddesinin 1. fıkrasında yarışmaya katılacak şirketin ...'te üretilen kwh başına kuruş olarak belirlenen ... katkı payı tutarının üretim tesisinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten başlamak üzere ve tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren 20 yıl süre ile her yıl ...'a ödemeyi taahhüt eder düzenlemesinin bulunduğu,

somut uyuşmazlıkta Rüzgar Enerjisi Santralinin ilk ünitesinin geçici kabulünün 2016 yılının Kasım ayında yapıldığı ve bu tarihten itibaren enerji üretimine başlandığını, davalı tarafından 2016 yılı net elektrik enerjisi üzerinden davacı adına 23/01/2017 tarihli 1.387.808,25 TL tutarında ... katkı payı faturası düzenlendiği, fatura bedelinin davacı tarafından ihtirazi kayıtla 03/02/2017 tarihinde ödenmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık ... katkı payı tutarının hesaplanması yöntemine ilişkin olmakla bu kapsamda yapılan değerlendirmede; sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliğin 9. maddesinde ve taraflarca imzalanan 06/02/2012 tarihli ... katkı payı anlaşmasının 3. maddesinde ... katkı payı hesaplama yönteminin " toplam ... katkı payı tutarı= kr*E*TÜFE " şeklinde formüle edildiği,

yarışma yönetmeliğinin eki olan ve davacı tarafından imzalanarak davalıya verilen 06/09/2011 tarihli teklif mektubunda ise " ... projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatsaat (kwh) başına 5,25 kuruş teklifimiz ile ... tarafından yıllık net elektrik enerjisi üretimimizin çarpılması ile bulunacak toplam ... katkı payı tutarını,

teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (TÜFE) oranında güncelleştirerek takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar tüm tesisin geçici kabulün yapıldığı tarihten itibaren 20 yıl süre boyunca ...'a ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz " ifadelerinin yer aldığı görülmektedir.

Gerek sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan yarışma yönetmeliği ve gerekse bu yönetmeliğin ekleri olan ... katkı payı anlaşması ve teklif mektubu birlikte değerlendirildiğinde, yönetmeliğin 9. maddesi ve sözleşmenin 3. maddesinde öngörülen formülde TÜFE'nin yer almasının bir çarpan olarak hesaplamalarda dikkate alınması gerektiğine yönelik olup yarışma yönetmeliğinin ayrılmaz parçası olan ve davacı tarafından imzalanarak davalıya teslim edilen ve böylelikle içeriği davacı tarafından kabul ve taahhüt edilen teklif mektubunda öngörülen birim fiyatın yıllık enerji üretimi ile çarpılması ile bulunacak ... katkı payı tutarınına her bir üretim

yılı bakımından bir çarpan olarak TÜFE'nin uygulanması ve başlangıç zamanı teklif yılı olarak esas alınıp günceleme yapılmak suretiyle ... katkı payının belirlenmesinin, yarışma yönetmeliği ve ... katkı payı anlaşmasının ilgili hükümleri ile çelişen bir yönünün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan üretim tesisinin ilk üretiminin geçici kabulünün yapıldığı tarihten başlamak üzere tüm tesisin geçici kabul tarihinden itibaren 20 yıl süre ile ... katkı payı ödenmesi öngörülmüş olmakla, davacı tarafından iddia edilen yöntemin uygulanması halinde üretim tesisinin ilk ünitesinin geçici kabul tarihinde yaşanacak olası bir gecikmede gecikilen dönemdeki TÜFE oranları hiç dikkate alınmaksızın 2011 yılında yapılan 5,25 kuruş teklif fiyatı ile üretim yılından bir önceki yılın TÜFE oranının hesaplamaya esas alınması söz konusu olacağından,

bu durumun yarışma tekniğine ve mantığına da uygun düşmediği mahkememizce kabul edilerek yerinde görülmeyen davanın reddine..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yasa yoluna başvuran-davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: davanın reddi kararının taraflar arasındaki sözleşme ve mevzuat hükümlerine açıkça aykırı olduğunu, katkı payı hesabında tesisin geçici kabulünde ve devreye alınmasından önceki döneme ilişkin TÜFE güncellemesinin yapılmasının Katkı Payı Anlaşmasına açıkça aykırı olduğunu, davalının faturadaki hesaplamasının anlaşma ve yönetmelik hükümlerine açıkça aykırı olduğunu, birbirini teyit eden sözleşme hükümleri ve yarışma yönetmeliği hükümleri nazara alınarak tespit ve hesaplama yapılan bilirkişi raporlarına aykırı şekilde karar tesisinin isabetsiz olduğunu, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini bildirerek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava; davalı tarafından düzenlenen ... katkı payı bedeli faturası kapsamında ihtirazi kayıtla fazla ödenen tutarın istirdadı talebine ilişkindir.

Davacı tarafça davalıya verilen 06.09.2011 tarihli Teklif mektubu, "... projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatsaat (kWh) başına 5,25 (rakam/yazı ile) kuruş teklifimiz ile...(...) tarafından, yıllık net elektrik enerjisi üretimimizin çarpılmasıyla bulunacak Toplam ... Katkı Payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranında güncelleştirerek takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar, tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca ...’a ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz." şeklindedir.

Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Başvurulara İlişkin Yarışma Yönetmeliğinin 9. maddesi ise, "Toplam ... Katkı Payı tutarının heplanması için aşağıdaki formül uygulanır:

Toplam ... Katkı Payı Tutarı=Kr x E xTÜFE

Kr = Şirket tarafından ...’a kilovats aat (kWh) başına ödenmesi taahhüt edilen kuruş/kWh cins inden ... katkı payı,

E=Bir önceki yılda gerçekleşen Yıllık net elektrik enerjisi üretimi (kWh)

TÜFE=Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ocak ayı başında açıklanan bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksi" düzenlemesini içermektedir.

Taraflar arasındaki 06.02.2012 tarihli ... Katkı Payı Anlaşmasının 3. maddesi de, "Şirketin bağlantı hakkı kazandığı ... projesinde üretilecek her bir kWh elektrik enerjisi üzerinden 5,25 kr/kWh olarak belirlenen yarışma sonucuna esas ... Katkı Payı tutarı aşağıdaki yöntem ile ... tarafından hesaplanacaktır.

Toplam ... Katkı Payı Tutarı=kr x E x TÜFE

Kr=Şirket tarafından ...’a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi taahhüt edilen kuruş,

E=Bir önceki yılda gerçekleşen yıllık net elektrik enerjisi Üretimi (kWh)

TÜFE=Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi.

Tesisin yıllık net elektrik enerjisi üretimi üzerinden hesaplanan bir önceki yıla ait yıllık toplam ... Katkı Payı tutarı, her yılın 15 ocak günü saat 17:00'e kadar ... A.Ş. (...) tarafından şirkete faturalanacaktır." ifadesini içermektedir.

Dosya kapsamından, taraflar arasında 06.02.2012 tarihli ... Katkı Payı Anlaşmasının imzalanmasından sonra davalı tarafça düzenlenen ... Katkı Payına ilişkin faturaların, sözleşmenin 3. ve Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Başvurulara ilişkin Yarışma Yönetmeliğinin 9. maddesine uygun olarak, yani şirket tarafından kilowatsaat başına ödenmesi taahhüt edilen kuruş x bir önceki yıl gerçekleşen yıllık net elektrik enerjisi tüketimi x Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (TÜFE) değerlerinin çarpımı suretiyle bulunduğu, davalı tarafça 2016 yılına ilişkin faturanın teklif mektubuna uygun olarak hesaplayarak düzenlemesi üzerine taraflar arasında ihtilaf çıktığı, anlaşılmıştır.

Buna göre İlk derece Mahkemesince, hem taraflar arasındaki, hem de farklı şirketlerle davalı arasındaki benzer nitelikteki uyuşmazlıklar ile ilgili kesinleşmiş yargı kararları da (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 17.11.2020 tarih ve 2019/1866 E., 2020/3688 K., Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 08.05.2023 tarih ve 2023/1567 E. 2023/1691 K., 22.05.2023 tarih ve 2023/605 E., 2023/1937 K., 22.05.2023 tarih ve 2023/604 E., 2023/1938 K., 22.05.2023 tarih ve 2022/2463 E., 2023/1939 K., 22.05.2023 tarih ve 2023/1829 E., 2023/1940 K., 22.05.2023 tarih ve 2023/2042 E., 2023/1941 K., 22.05.2023 tarih ve 2023/2043 E., 2023/1942 K. sayılı kararları) gözetilerek,

davacı tarafça sözleşmenin imzalanmasından önce sunulan 06.09.2011 tarihli teklif mektubunun, farklı bir hesap şekli içeren sözleşmenin imzalanmasından sonra hesap şekli yönünden hükümsüz kaldığı, serbest iradesiyle imzalamış olduğu sözleşmenin davalı yönünden de bağlayıcı olacağı, ...

Katkı Payı ile ilgili faturaların sözleşme hükümlerine göre hesaplanması gerektiği belirtilerek, davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken, davalının statüsü ve sözleşmenin niteliği yönünden yanılgılı gerekçeye dayalı olarak, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Bu durumda Dairemizce, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle, HMK'nın 353/(1)-b.2. maddesi uyarınca, davanın kısmen kabulüne dair düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 20.03.2024

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...