Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2023/918 K.2023/831

İstemci vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352'nci maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İstemci vekili müvekkilinin kuruyemiş ticareti üzerine faaliyet gösterdiğini, 53 şubesinin ve 310 çalışanının bulunduğunu, ülkede yaşanan ekonomik kriz nedeni ile borçlarını ödemekte sıkıntıya düştüğünü; piyasadan milyonlarca lira ticari alacağının ve piyasa değeri 65.000.000,-TL'yi bulan stoklarının mevcut olduğunu bildirerek konkordato hükümlerinden yararlanmak istemiştir.

İlk derece mahkemesince 89 alacaklıdan 30.724.147,98 TL'yi temsil eden 37 alacaklının kabul, 14.088.527,91 TL'yi temsil eden 52 alacaklının red oyu kullandığı ve İcra ve İflas Kanunu'nun 302’nci maddesinde öngörülen nisabın sağlandığı,

Gelir tablolarına göre 2021 yılında 2020 yılına göre satışların ve brüt kârlılığın arttığı ancak 2022 yılının ilk 8 aylık döneminde satışlarının 13.163.559,33TL olduğu, bunun da istemcinin sunduğu proforma gelir tablosu ile uyumlu olmadığı, yüksek harcamalar ve katlanılan faaliyet giderleri nedeniyle de kârlılığının düşük seviyelerde kaldığı,

Bu koşullarda teklif edilen tutarın teklif edilen vadelerde ödenemeyeceği, borçlu tarafından hazırlanan 2022 yılı ait iş planına göre işletmenin 2022 yılında öngördüğü satış/kârlılık rakamlarına ulaşmasının mümkün olmadığı,

Ülkede yaşanan fiyat artışlarına paralel olarak kuruyemiş sektöründe de fiyat artışlarının meydana geldiği, buna bağlı olarak ciro ve kârlılık rakamlarında önemli düşüşlerin görüldüğü, mevcut durum itibariyle istemcinin borçlarını ödeme kabiliyetini yitirdiği, alacaklılara yapılan ödeme teklifinde bunun gerçekleştirilmesine ilişkin kaynak öngörülerinin iyimser ve gerçekleşme olasılığının zayıf olduğu, konkordato projesi için yasanın öngördüğü nitelikler yönüyle bakıldığında gerçekleşebilir bir proje olduğunu söyleyebilmenin zor olacağı gerekçesiyle tasdik talebinin reddine karar verilmiştir.

İstemci vekili istinaf dilekçesinde:

- Yasanın öngördüğü nisapların sağlandığını,

- Konkordato komiserleri tarafından kesin mühlet içinde tanzim edilen 06.09.2022 günlü raporda müvekkilinin borca batık olduğunun belirtildiğini, bilirkişi incelemesi yapılmayan stok bedellerinde varsayım üzerine değerlendirmelerde bulunulduğunu ve netlik taşımayan bu verilerek göre öngörülen satış rakamlarına ulaşılamayacağı gibi gerçeklikten uzak ve genel bir varsayım ile mahkemenin yanıltıldığını,

- Komiserler kurulu raporunda faaliyetine devam eden on yedi şubeye ait stok tespitlerinin yapıldığı ve bunun 3.926.585,33 TL olarak belirlendiği, ancak diğer on yedi şubeye ait stok tespitlerin bilirkişi incelemesinden henüz gelmediği belirtilerek bunlar için sadece ortalama metodu ile değerleme yapılarak sonuca gidildiğini,

- Komiserler kurulu nihai raporunun kendilerine tebliğ edilmediğini ve buna itiraz olanağının sağlanmadığını,

- Kâr etmeyen şubelerin komiserlerin bilgisi dahilinde kapatıldığını, bunlara ilişkin kira sözleşmelerinin sona erdirildiğini ve kira yükünün sona erdiğini, ayrıca 12.000.000,-TL tutan teminat çeklerinin geri alındığını; bunların müvekkili lehine değerlendirilmediğini,

- Kapatılan şubelerdeki emtianın diğer şubelere taşındığını, bunların değerinin tespit dışında bırakıldığını,

- Borca batıklığın hatalı saptandığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve istemin kabulü ile konkordatonun tasdikine karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NEDEN VE GEREKÇE

İstem konkordatonun tasdikine ilişkindir.

Konkordato teklif eden borçluya mahkemece geçici mühlet verilir ve geçici bir (ya da üç) konkordato komiseri atanır (İİK m.287). Komiserler geçici mühlet içinde borçlunun sunduğu mali tabloların (İİK m.286) gerçeğe ve finansal raporlama ilkelerine uygun olup olmadığını inceler ve bu çerçevede kesin mühlet verilmesinin uygun olup olmadığı hususundaki değerlendirmesiyle mahkemeyi aydınlatır. Bu denetim varlıkların mevcudiyetini ve tablolarda gösterilen değerlere uygunluğu da kapsar.

Somut olayda komiserler kurulu bu değerlendirmeyi yapmış gibi kesin mühlet verilebileceği hususunda mahkemeyi bilgilendirmiş, mahkemece 30.12.20221 günü bir yıllık kesin mühlet verilmiştir.

Bu aşamada komiserlerin tekrar ya da ilk kez varlık değerlemesi işine giriştikleri ancak nihai raporun mahkemeye sunulduğu 12.12.2022 gününe kadar bunun bir kısmının tamamlanamadığı, komiserlerin diğer şubelerin ortalamasını alarak henüz varlıkları tam olarak saptanamamış bulunan şubelerin değerlemesini buna göre yaptıkları anlaşılmaktadır.

Bu incelemeler geçici mühlette yapılmamışsa bu komiserler bakımından sorumluluğu gerektirmekte, bir an için değişen koşullar nedeniyle bu değerlemenin tekrarlanması gerekmişse bu kez bir yıllık kesin mühlet sürecinde bunları tamamlamayıp, mühletin bitmesine çok az bir süre kala bu işe girişmeleri ve atadıkları bilirkişilerin işlerini yetiştirememeleri sonucu gerçek olmayan verilerle toplantı sürecini başlatmaları ve afaki rakamlarla rapor düzenlemeleri yine sorumluluğu gerektirmektedir.

Mehaz İsviçre Federal İcra ve İflas Kanunu'nun 295b maddesinin 1 numaralı fıkrasına göre kesin mühlet on iki aydır. Ancak karmaşık (kompleks) işlerde bu süre yirmi dört aya kadar verilebilir. Şu kadar ki bir yılı geçen mühletlerde komiser dosyayı, bütün işlemleri tamamlamış olarak en geç dokuzuncu ayda mahkemeye sunmalıdır (SchKG m.295b/2). Bu bakış açısı ile mühletin bir yıl olduğu Türk hukukunda dosyanın en geç dördüncü ya da beşinci ayda mahkemeye sunulması gerekir. Komiserlerin ihmaline ya da görevi kötüye kullanmasına dayalı uygulamalar nedeniyle bu sürelerde gerekli işlemlerin yapılmaması ve nihayetinde karar aşamasında sürelerin aşılması riski kabul edilemez.

Komiserler kurulunun raporunun incelenmesinde uzun uzun aşamalardan söz edildiği, toplantı detaylarına girildiği görülmektedir. Asıl gösterilmesi gereken mali veriler ise mahkemeyi, alacaklıları, borçluyu ve yasa yolu denetimi yapacak organları tatmin edecek düzeyde değildir.

Komiserlerin kusurunu örtmek de mahkemenin görevi değildir. Mahkemece raporun sunulması üzerine duruşma günü belirlenmeli ve bu husus ilan edilmelidir (İİK m.304). Bu yasal gereklilik de yerine getirilmemiş, özellikle borçluya rapora itiraz imkanı sağlanmamıştır.

Gelinen noktada dosya, konkordato tasdik talebinin kabulü ya da reddi konusunda yeterince aydınlanmış değildir. Bu konuda yeniden bilirkişi incelemesi yaptırmak gerekse de komiserler kurulunun açıklanamayan gecikmesi nedeniyle İcra ve İflas Kanunu'nun 304'üncü maddesinde ifade edildiği biçimde mühlet dolmuş ve tasdik imkanı ortadan kalkmıştır.

Yukarıdan beri açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının eksik inceleme nedeniyle kaldırılmasına ancak yeniden inceleme yapmak konusunda kesin mühletten geriye süre kalmadığı için (İİK m.304) konkordato tasdik talebinin bu kez usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Kararın niteliğine göre istemci vekilinin diğer istinaf başvuru sebeplerinin incelenmesine yer olmadığı anlaşılmıştır.

Başkan Üye Üye Katip