Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2024/128 K.2024/516

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 06.12.2023 tarih ve 2023/6-603 Esas 2023/1216 Karar sayılı kararıyla, Dairemizin 14.02.2023 tarih ve 2023/28 Esas 2023/257 sayılı kararının bozulmasına karar verildiği görülmekle dosya incelendi;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İstem konkordatonun tasdikine ilişkindir.

İlk derece Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29/04/2021 gün ve 2019/453 E, 2021/378 K sayılı kararı ile adi alacaklar için konkordatonun tasdikine karar verilmiş,

Kararın istinaf incelemesi sonucunda Dairemizin 20/04/2022 gün ve 321-640 E.K sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve konkordato tasdik talebinin reddiyle istemci şirketin iflasına karar verilmiş;

Kararın temyiz üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 02/11/2022 gün ve 2639-5094 E.K sayılı kararla İcra ve İflas Kanunu'nun 292'nci maddesinden söz edilerek şirket yetkilisi çağrılmadan verilen iflas kararının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle Dairemiz kararı bozulmuş;

Dairemizin 14/02/2023 gün ve 28-257 E.K sayılı direnme kararı da Hukuk Genel Kurulu'nun 06/120/2023 gün ve 2023/6-603 E, 2023/1216 K sayılı kararı ile bozulmuştur.

Bozma üzerine yapılan yargılama aşamasında istemci şirket yetkilisi çağrılmış ve beyanı tutanağa geçirilmiştir.

Yargıtay bozma kararı usule ilişkin olup, bu usuli eksiklik giderilmiş; diğer temyiz nedenleri incelenmediğinden, Dairemizce önceki gerekçelerle esas hakkında aynı karar verilmiştir.

Buna göre:

I- İstinaf hakkının varlığının saptanması bakımından

Tasdik duruşması ilanı ile duruşma tarihi arasında kısa bir süre bulunması alacaklıların itiraz haklarını kısıtlayıcı nitelikte görülerek, itiraz koşulu yasa yoluna başvuruda aranmamış, bütün istinaf nedenleri incelenmiştir.

II- Tasdik koşulları bakımından

Konkordatonun tasdiki için İcra ve İflas Kanunu'nun 305'inci maddesinde sayılan koşulların tamamı bir arada gerçekleşmelidir. Bu başlık altında alacaklıların istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni (HMK m.355) ile sınırlı olarak tasdik koşullarının değerlendirilmesi yoluna gidilmiştir.

1-. Çoğunluğun sağlanması

Konkordatonun tasdiki için borçlu tarafından hazırlanan ve komiserlerin tamamlanmasına katkıda bulunduğu (İİK m.290/II-a) konkordato projesinin 302'nci maddede öngörülen çoğunlukla kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar bir kısım alacaklı istinaf dilekçelerinde bu tutarların hesaplama biçimine itiraz etmiş ise de bu hesaplama oylama ile sınırlı olup, alacaklıların maddi hukuk bakımından gerçek alacak tutarları korunmaktadır. Açıklanan nedenlerle alacaklıların bu yöne ilişkin istinaf nedenleri ilk derece mahkemesi kararını kaldıracak nitelikte görülmemiştir.

2-. Orantılılık ilkesi ve iflasa göre daha iyi tatminin sağlanması

Konkordatonun tasdiki için teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması ve (adi konkordatoda) teklif edilen tutarın, borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması gerekir.

a) Dosyanın incelenmesinde 31.12.2020 günlü bilançoda dönen varlıkların 8.851.004,81 TL, duran varlıkların 1.464.318,79 TL olduğu ve böylelikle varlıklar kaleminin 10.315.323,60 TL olarak hesaplandığı görülmüştür.

Ancak raporun çeşitli yerlerinde bu tutarların kabul görmüş finansal raporlama ilkelerine aykırı biçimde belirlendiği yönünde notlara rastlanmıştır. Söz gelimi:

--Duran varlıkların 629.295,75 TL'lik kısmı arsa, makine, vs. gibi gerçek anlamda bir varlık olmayıp ortakların şirkete olan borcudur.

Yerleşik Yargıtay uygulamasında (iflasın ertelenmesinin yürürlükte olduğu dönemde) şirketin ortaklarından alacaklı olması ve özellikle bakiye sermaye koyma borçlarının bulunması halinde projenin ciddi ve inandırıcı olmadığı kabul edilmekte idi. Benzer bir bakış açısı ile duran varlıkların neredeyse yarısına yakın bir tutarın ortakların şirkete olan borçlarından oluşması ve bunların ne zaman ödeneceği konusunda hiçbir açıklamanın yapılmaması; ortakların şirket varlıklarını kendileri için bir kaynak olarak kullanmalarından doğan olumsuz sonuçlara alacaklıların katlanmasını istemeleri dürüstlük kuralına uygun kabul edilemez.

Öte yandan bu tutar geçici mühletin verildiği 09.08.2019 gününden projenin kesinleştirilerek oylamaya sunulduğu 26.03.2021 gününe kadar geçen 1 yıl 7 ay 17 gün boyunca komiserler tarafından istenmemiş ve borçlu hakkında İcra ve İflas Kanunu'nun 292/1-c düzenlemesi de işletilmemiştir.

-- Ortakların şirket borçları için teminat gösterdiği kişisel taşınmazlarının şirket aktiflerine dahil edilmesi suretiyle varlıkların yüksek ve borca batıklık oranının daha az gösterilmesi de finansal raporlama ilkelerine aykırı olup alacaklıları ve mahkemeyi aldatma sonucu doğurmaktadır.

Komiserler kurulu raporunun 23'üncü sayfasında hiçbir dayanak gösterilmeksizin ortakların kişisel mallarının da varlıklar arasında gösterildiği belirtilmiştir. Bunların tutarı 4.650.000,-TL'dir. Bunların, üzerinde tesis edilen ipotekleri karşılamakta kullanılacak olması başka, şirket aktiflerine katılması başkadır. Bu tutarın varlıklardan çıkartılması halinde şirketin varlıkları 5.665.323,-TL'ye düşmekte ve borca batıklık tutarı da değişmektedir.

b) Raporun kaynakları gösteren 25'inci sayfasında "kâr hariç 10.315.323,60 TL likit beklentisi"nden söz edilmiştir.

-- Şirket sürekli zarar etmektedir. Geçmiş yıllar zararları 11.508.644,31 TL, dönem zararı ise 286.013,80 TL'dir.

-- Likit beklentisi kârdan arındırılmış gibi gösterilmiştir. Oysa bu tutar zaten şirketin bütün varlıklarının toplamına eşittir. Şirketin bütün varlıklarını elden çıkartacağı anlaşıldığına göre hangi malzeme, makine, stok vs ile faaliyetine devam ederek kâr sağlayacağı konusunda hiçbir açıklama bulunmamaktadır.

-- Raporun kaynakları gösteren 25'inci sayfasında 14.954.708,63 TL borçtan söz edilmişken, bilançoda zarar hariç 16.403.373,90 TL borç görünmektedir. Aradaki fark komiserlerce açıklanmamıştır.

-- Aynı yerde kâr hariç 10.315.323,60 TL likit beklentisinden söz edilmişken, kaynaklar toplamı olarak 14.965.323,60 TL hesaplanmıştır. Zaten bir önceki tutara ortakların kişisel taşınmazlarının değeri olan 4.650.000,-TL'nin de eklendiği hususu yukarıda ifade edilmişti. Bu durumda ikinci tutarın, şirketin bütün varlıklarını satacağı, kâr da elde edemeyeceği düşünüldüğünde bu farkı ne şekilde sağlayacağı anlaşılamamaktadır.

c) İflas halinde borçların yüzde 62'sinin ödeneceği, konkordatonun tasdiki halinde alacaklıların alacaklarının yüzde 100'üne kavuşacağı belirtilmiştir. Şirketin varlıklarının borçlarının sadece yüzde 62'sini karşılayabildiği ve borca batık olduğu, kâr edemediği, varlık kalemlerinin muhasebe işlemleri ile gerçeğinden fazla gösterildiği ve bütün varlıklarını satacağı anlaşıldığına göre bu sonuca ne şekilde varıldığı da şüphe uyandırmaktadır.

3-. Şirketin tasfiyesi sonucunun doğması ve ödeme takvimi bakımından

Projeye göre şirketin dönen ve duran mallarının tamamı paraya çevrilecektir. Şirketin kâr elde edebileceği bir işten de söz edilmemektedir. Kaldı ki bu ihtimalde dahi şirketin faaliyetini sürdürebileceği bir varlık unsuru kalmamaktadır.

Konkordato şirketin tasfiyesi suretiyle de olabilir. Fakat bu sefer de ödemelerin ortada bir faaliyet varmış gibi sürece yayılması değil, varlıkların satışını izleyen günlerde toplu olarak yapılması beklenir.

Sunulan ödeme takvimi de proje ile uyumlu bulunmamıştır.

4-. İşçilik alacaklarının ödenmesi zorunluluğu

Tasdik koşullarından bir diğeri de İcra ve İflas Kanunu'nun 206'ncı maddesinin birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklıların alacaklarının tam olarak ödenmesidir.

Gerek dosyaya yansıyan bilgilerden işçi ... da dahil olmak üzere bir kısım işçilerin ve gerek istinaf dilekçesi ekinde sunduğu ilama göre işçi ...'in alacaklarının ödenmediği anlaşılmaktadır.

Komiserler buna gerekçe olarak alacağın kesinleşmemiş olduğunu ifade etmiştir. Oysa para alacaklarının icrası için, bunun bağlı olduğu kararın kesinleşmesine gerek olmadığı tartışmasızdır (HMK m.350/2, 367/2).

Öte yandan mahkemece ilama bağlanmış alacakların çekişmeli hale getirilmesinin mahkemeye bırakılması yönündeki komiser görüşü ve işlemi de hukuka açıkça aykırıdır (Rapor s.22).

İşçilik alacaklarının ödenmemiş olması da başlı başına konkordato tasdik isteminin reddi gerekçesidir.

III- İflas kararı verilmesi bakımından

İcra ve İflas Kanunu'nun 308'inci maddesine göre konkordato tasdik edilmezse mahkeme konkordato talebinin reddine karar verir ve borçlunun iflâsa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflâs sebeplerinden birinin mevcut olması hâlinde iflâsı açar.

Yukarıdan beri yapılan açıklamalardan konkordatonun tasdikine yasal olanak bulunmadığı, öte yandan bir doğrudan doğruya iflas nedeni olarak istemcinin borca batık durumda bulunduğu (İİK m.179) tartışmasızdır.

Bu nedenle iflasın açılmasına karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar anılan yasal düzenlemede "...gerektiğinde adi tasfiyenin komiserler tarafından yerine getirilmesine karar..." verilebileceği yazılı ise de şirket varlıklarının borçların çok altında kaldığının sabit olması, bununla adi tasfiye giderlerinin karşılanmasının güç olacağı ve süreci başarısız yürüten komiserlere bu görevin bırakılamayacağı anlaşıldığından tasfiyenin basit usulde yapılmasına karar verilmesi uygun bulunmuştur.

IV- İstinaf eden bir kısım alacaklıların alacaklarının ödenmesi bakımından

Dosyanın incelenmesinde: Alacaklılar ..., ... AŞ ve ... Bankası AŞ yetkilileri tarafından alacaklarının tahsil edildiğine dair belge sunulmuş, adı geçenlerin istinaf istemekte hukuki yararlarının kalmadığı anlaşılmıştır. Bu gerekçelerle aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip