Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi E.2021/1170 K.2022/428

Mahkemece verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf talebinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya okunup gereği düşünüldü:

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı şirketin yüksek miktarda akaryakıt tüketimi olan dava dışı lojistik firması ... Lojistik Hiz.

A.Ş. ile 13/11/2009 tarihinde Lojistik Kart Üye İşyeri Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre .... sisteme dahil olan bayileri aracılığıyla ...'a veya onun taşeronlarına akaryakıt ikmali sırasında bir ödeme yapılmadan, karta tanımlı limitler dahilinde akaryakıt temin ettiğini, sözleşmeye göre bu akaryakıtın bedeli, kesilecek faturalar karşılığı ... tarafından ödeceğini, davalı borçlunun adına çıkarılan kartlarla muhtelif tarihlerde ... plakalı aracına, kartların limitini tabloda yazan miktarlarda aşarak toplamda 27.100,00 TL' lik fazladan akaryakıt aldığını, davalının almış olduğu bu akaryakıtın tamamen sözleşme ve limit dışı olduğunu,

haksız alım bedelinin ödenmediğini, ödenmeyen bedelin tahsili için İstanbul 26. İcra Müdürlüğünün 2017/5848 E. sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığını, itiraz üzerine takibin durduğunu belirterek, haksız itirazın iptali ile takibin devamına %20'den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, taraflar arasında ticari bir ilişki olmadığını, mahkemenin görevli olmadığını, yine taraflar arasında sözleşme olmadığını, davacının dava dilekçesinde ... firması ile sözleşme imzaladığını ve akaryakıt bedellerinin ... firması tarafından ödeneceğini, ... firmasına fatura edilerek akaryakıt bedellerinin ... firması tarafından ödeneceği belirtildiği halde davalı aleyhine dava açılmasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, bu nedenle davalıya husumet yöneltilemeyeceğini,

davalının ... firmasının taşeronluğunu yaptığını ve ... firması ile anlaşması kapsamında faturalandırılmamış ve ödenmemiş yakıt bedeli bulunmadığını, davalının ... firmasının ... Fabrikası ile anlaşması gereği fabrika ve bayiler arası taşıma işini yaptığını, limit aşımı kullanımı olmadığı gibi ... firmasına ödenmemiş ve faturalandırılmamış borcu bulunmadığını beyan ederek davanın reddi ile %20'den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI

Mahkemece, taraflar arasında sözleşme ilişkisi olmadığını, talep edilen alacağın davalıdan istenemeyeceği nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf talebinde bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, davacının akaryakıtı limit üstü alan davalıdan sözleşme dışında sebepsiz zenginleşme kurallarına göre alacağın talep edildiğini, mahkemece davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Davada, davalı tarafından dava dışı şirket ile yapılan sözleşmeye aykırı olarak haksız eylemler ile alınan akaryakıt bedelinin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsili amacıyla yapılan icra takibine vaki itirazın iptali talep edilmektedir.

Uyuşmazlığın, mahkemenin görevli olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacı vekili, davacı ve dava dışı ... Lojistik A.Ş. arasında imzalanan lojistik kart üye işyeri sözleşmesine göre davalıya verilen kart ile davalı tarafından belirlenen limit üzerinde haksız olarak alınan akaryakıt bedelinin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali talep edilmektedir.

6100 sayılı HMK.'nun 2.maddesi gereğince "Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça Asliye hukuk Mahkemesidir" hükmü getirilmiştir.

Hukuki uyuşmazlıklarda Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevi asıl, Sulh Hukuk Mahkemesinin görevi ise istisna olup, özel bir kanun hükmü ile açıkça Sulh Hukuk Mahkemesinde bakılacağı bildirilmeyen ve diğer mahkemelerin görev kapsamına girmeyen bütün dava ve işler Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre; her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri ve tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın maddede altı bent halinde sayılan davalar, ticari dava sayılır. Taraflardan biri, tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemez. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı, ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir.

6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı HMK.'nun 1.maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan, re'sen incelenir.

Dosya kapsamından, davacının tacir olduğu, davalının ise tacir olmadığı gibi uyuşmazlığın ticari işletmesinden de kaynaklanmadığı, davacının davalıdan sözleşmeye dayalı bir talebinin olmadığı, davacının davalı aleyhine sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacağının tahsili için icra takibi başlattığı anlaşılmıştır.

Görev kamu düzeni ile ilgili olup yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen dikkate alınması gerekir.

Bu durumda, uyuşmazlığın; çözümünde Asliye Ticaret Mahkemesinin değil Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu anlaşıldığına göre, mahkemece; görevsizlik kararı verilerek dosyanın Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesi gerekirken davanın usulden reddine karar verilmesi, doğru görülmemiştir.

Belirtilen nedenlerle, mahkemece; davada Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olması nedeniyle görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, davanın reddine ilişkin hüküm kurulması doğru görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun (esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin) kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a.3. maddesi gereğince KALDIRILMASINA karar verilmesi gerekmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK.'nun 355. md. hükmüne göre istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Başkan Üye Üye Katip İş Bu Karar İlamı E-İmza ile İmzalanmıştır.