Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi E.2024/1079 K.2024/1530

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonucunda mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü: Dava, manevi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin ticaretle iştigal ettiğini, keyfi suç duyurusu neticesinde ihalelerden yasaklandığını ve yerel mahkemece bu durumun hak arama özgürlüğü olarak nitelendirildiğini, keyfi suç duyurusu neticesinde müvekkilinin tüm ticari hayatının zarar gördüğünü, verilen kararın hukuki garabet niteliğinde olduğunu, davalı genel müdürlüğün Elbistan Cumhuriyet Başsavcılığı'na yaptığı suç duyurusuna istinaden yürütülen soruşturma sonucu kovuşturma yapılmasına yer olmadığına kararı verildiğini,

savcılık tarafından alınan 05/04/2017 tarihli bilirkişi raporunda da açık olarak anlaşıldığı üzere işini doğruluk kaidelerine uygun basiretli bir tüccar olarak yapan müvekkil şirket ve temsilcisinin haksız ve hukuksuz ithamlarına maruz kaldığı ve ihaleden yasaklanarak ticari itibarının zarar gördüğünü, haksız şikayetin hiç bir zaman anayasal bir hak olmadığını, davalının müvekkiline karşı davranışının haksız fiil niteliğinde olduğunu, dava dosyasında aldırılan bilirkişi raporu ve mahkemenin hükme esas aldığı gerekçe itibari ile özetle isnat edilen suçlamaların asılsız kaldığını,

ihale mevzuatına uygun usulüne uygun işlem yapılmasına rağmen davalının sırf tahmine dayalı olarak ve kendini tatmin etmek üzere müvekkillerini şikayet ettiğinin açık olduğunu, bu isnatlara karşı hiçbir somut delil ve verinin bulunmadığını, kamu zararının olmadığının tespit edildiğini, yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülerek istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Dairemizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen gözetilerek inceleme yapılmıştır.

Mahkemece;

"Şikayet hakkı, diğer bir deyimle hak arama özgürlüğü; Anayasa’nın 36. maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir” şeklinde yer almıştır. Hak arama özgürlüğü bu şekilde güvence altına alınmış olup; kişiler, gerek yargı mercileri önünde gerekse yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmak suretiyle kendilerine zarar verenlere karşı haklarının korunmasını, yasal işlem yapılmasını ve cezalandırılmalarını isteme hak ve yetkilerine sahiptir.

Anayasa’nın güvence altına aldığı hak arama özgürlüğünün yanında, yine Anayasanın “Temel Haklar ve Hürriyetlerin Niteliği” başlığını taşıyan 12. maddesinde herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu belirtildikten başka, 17. maddesinde de, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip bulunduğu da düzenleme altına alınmış bulunmaktadır. Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesinde, kişilik haklarına yapılan saldırının unsurları belirtilmiş ve hukuka aykırılığı açıklanmıştır. 25.maddesinde ise, kişilik haklarına karşı yapılan saldırının dava yolu ile korunacağı açıklanmış, Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesinde ise saldırının yaptırımı düzenlenmiştir.

Hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının karşı karşıya geldiği durumlarda; hukuk düzeninin bu iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Hak arama özgürlüğü, diğer özgürlüklerde olduğu gibi sınırsız olmayıp kişi salt başkasını zararlandırmak için bu hakkı kullanamaz.

Bu hakkın hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikayet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olması da zorunlu değildir. Şikayeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığı yeterlidir. Bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikayet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabul edilmelidir.

Aksi halde şikayetin hak arama özgürlüğü sınırları aşılarak kullanıldığı, kişilik değerlerine saldırı oluşturduğu sonucuna varılmalıdır.

Somut olayda; ...'a bağlı Afşin Elbistan Linyitleri İşletme Müdürlüğü (...) Memur-Site Lojmanlannın ihtiyacı olan "1.500.000 KG 4 no.lu fuel-oil (kalorifer yakıtı) alına" işi için, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında 10/07/2015 tarihinde 2015/70062 ihale kayıt numarası ile yapılan ihaleyi kazanan BAY/939-82/31482 lisans numaralı Dağıtıcı ... Petrol Ürünleri Dağıtım Sanayi A.Ş.'nin istasyonsuz bayisi davacı ... Petrol Nakliye Med. Tem. Tur.

Tic.LtdŞti. ile 25.08.2015 tarihinde sözleşme imzalandığı, sözleşmenin ifası sırasında ... Teftiş Kurulu Başkanlığınca düzenlenen 21.07.2016 tarih 2016/EE-01 nolu inceleme raporu ile; davacı firma tarafından ... İşletme Müdürlüğüne değişik tarihlerde yapılan yakıt teslimatlarının büyük çoğunluğunun teknik şartnamede belirlenen şartlara uygun şekilde yapılmadığı, yüklenicinin dağıtıcı firması olan ... Petrol Ürünleri Dağıtım San. A.Ş.'nin, ...

A.Ş. (...)‘den teslim aldığı yakıtı yüklenici ... Petrol Nak. Med Tem Tur. Tic. Ltd Şii'ye sattığına dair belgelerde ve ... İşletme Müdürlüğü adına kesilen sevk irsaliyesi ve faturalarda eksiklikler olduğu, yakıt taşıyan araçlara ...' da yapılan dolum sonrasında dağıtıcılar tarafından takılan mühürlerin değiştirildiği ve işletmeye teslimatı gerçekleştiren araçların mühür numarasının dağıtıcıların araca takmış olduğu mühür numarasından farklı olduğu, yüklenici ...

Firması tarafından teslimatı gerçekleştiren araçların plakasının değiştirilmiş olduğu, ... Ürün teslim belgesindeki kalorifer yakıtını teslim alan aracın değil başka bir araç tarafından ... İşletme Müdiirlüğü'ne ürün teslimatı yapıldığının anlaşıldığı ve bu durumun değişik tarihlerde yapılan teslimatlarda da mevcut olduğu, Yüklenici ... Firmasının ...

İşletme Müdürlüğü'ne gerçekleştirdiği 71 adet yakıt teslimatından 55 tane teslimatın ...'dan teslim alman ürünlerden olmadığının, ülkemizde mevcut durum itibariyle ... A.Ş. tarafından işletilen petrol rafinerileri dışında faal olan rafineri bulunmadığı ve Kalorifer Yakıtının (Fuel-Oil 4 ’ün) ... Rafinerileri dışında resmi yollardan temin edilmesinin mümkün olmadığının tespit edilmesi nedeniyle;

1-Adli olarak, Elbistan Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, ancak yapılan soruşturma sonucunda; "kovuşturmaya yer olmadığına" karar verildiği,

2-İdari olarak, Sözleşme ve Teknik Şartname gereğince; davalı ... Petrol ... Ltd.

Şti.’nin rafineriden teslim alınan kalorifer yakıtını teslim etmesi gerekirken sözleşme hükümlerine aykırı fiilleri nedeniyle, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun "Yasak fiiller ve davranışlar" başlıklı 25. Maddesine göre; "mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek" hükümlerine göre yüklenicinin bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanması yönünde karar verildiği, söz konusu idari yasaklama işleminin iptali için, davacı tarafça davalı aleyhine Ankara 6. İdare Mahkemesi'nde dava açıldığı,

adı geçen mahkeme tarafından yapılan yargılama sonucunda 2016/5326E. 2019/265K. sayılı kararı ile; davacı şirkete isnat edilen fiilin sübuta erdiği sonucuna varıldığından davacı şirket hakkında tesis edilen dava konusu yasaklama işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verildiği, ... Petrol Şirketinin istinaf talebinin, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesi'nin 2019/2817E. 2020/167K, sayılı kararı ile kesin olarak reddedildiği,

3-İdari olarak; davalı tarafça, davacı ... Petrol Şirketi hakkında EPDK'ya bildirimde bulunulduğu, EPDK tarafından davacı şirkete idari para cezası kesildiği, bu işlem karşında Ankara 4.İdare Mahkemesinde 2018/255E-2018/2335K.numarası ile iptal kararı tesis edildiği, karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8.İdari Dava Dairesinin 10/01/2019 tarih ve 2019/4-46 E/K sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar verildiği,

4-Mali olarak, yürütülen inceleme kapsamında, TMMOB Makine Mühendisleri Odası Gaziantep Şubesine hazırlatılan 10.05.2015 tarih, 40/482 sayılı Teknik Raporda "2014-2015 sezonuna göre, 2015-2016 sezonunda 3.220,5 saat az çalışan kazanlara, belirtilen ekstra yakıt tüketimleri ilave edildiğinde 2015-2016 sezonunda tüketilmesi gereken yakıt miktarının 1.250 ton düzeyinde olması gerektiği" değerlendirilmesine istinaden, yüklenici ...

Petrol Şirketinin teslime ettiği kalorifer yakıtının kullanıldığı ... İşletme Müdürlüğünde 2015-2016 sezonunda tüketilen yakıt miktarının 1.811 ton olduğu göz önüne alındığında Makine Mühendisleri Odasının raporuna göre olması gereken tüketimden 561 ton fazla yakıt tüketimi yapıldığı tespit edilerek yüklenici davacı hakkında Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesı'nde 20I7/5E. Sayılı dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda; "...Belirtilen gerekçelerle.

28.05.2015 tarihli ihale kapsamında davalı/yüklenici tarafından fuel oil-4 teslimatlarının İşletme Müdürlüğüne yapıldığı, İşletme Müdürlüğü tarafından teslim alınan fuel oil-4’ün standartlara uygun olduğu, teknik düzenlemelere aykırı olduğuna dair bir tespit bulunmadığı, İşletme Müdürlüğü tarafından teslim alınan fuel oil-4’ün teslimat miktarlarının fatura ve sevk irsaliyesi, kabul tutanakları ile uygun olduğu, eksik teslim edildiğine dair bir iddia ve tespit bulunmadığı, İşletme Müdürlüğüne fueloil 4 yerine kalitesi düşük bir başka ürünün teslim edildiğine dair bir tespitin bulunmadığı.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında yapılan ihalede, ihale dokümanlarındakişartlarda yer alan “fuel oil-4’ün rafineriden alınacağı” hükmüne rağmen, diğer dağıtıcı ve bayilerden bir kısım malın teslim alınarak işletmeye teslim edildiği, teslime ilişkin muayene ve kabul komisyonu tutanaklarının düzenlendiği, söz konusu malların standartlara aykırı olduğuna dair bir tespitin bulunmadığı, numunelerin ihale şartlarına uygun olarak alındığı, dolayısı ile rafineriden alındığına dair kesin tespit yapılamayan dağıtıcı dışı yakıt ikmali dolayısı ile doğrudan kurum zararı oluşturduğunun kabul edilemeyeceği;

fueloil 4’ün teslim alındıktan sonra muhafaza ve sarfiyatının davalı/yüklenicinin sorumluluğunda olmaması dolayısı ile ihale kapsamında fuel oil-4’ün şartnameye uygun olarak ve uygun evsafta teslim edildiği değerlendirildiğinden, uygun şartlarda saklanmaması gibi sebepler ile üründe meydana gelebilecek eksiklik, bozulmanın vs. davalı/yükleniciye yüklenemeyeceği kanaatine varıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, anlaşılmaktadır.

İş bu dava dosyası ile davacı taraf; müvekkili firmanın akaryakıt satış bayiliği ile iştigal ettiğini, davalı ...

A.Ş. tarafından Elbistan Cumhuriyet Başsavcılığı'na verilen şikayet dilekçesi kapsamında müvekkili şirket ve şirket temsilcisi hakkında soruşturma başlatıldığını, kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, adli ve idari yönden yapılan haksız şikayet ve hukuk davası açılması ve davalı kurumun idari ve mali uygulamaları nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığını, haksız şikayetin anayasal hak olmadığını belirterek 50.000 TL manevi tazminatın haksız şikayet tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş ise de;

yukarıda da açıklandığı üzere davalı ... tarafından yapılan tüm işlemlerin ...

Teftiş Kurulu Başkanlığınca düzenlenen 21.07.2016 tarih 2016/EE-01 nolu inceleme raporuna dayandığı, her ne kadar EPDK'ya bildirimde bulunulmuş, Elbistan Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturma dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karar verilmiş, ayrıca Ankara 3.ATM'nın 2017/5 Esas sayılı dosyasında davanın reddine karar verilmiş ve EPDK tarafından uygulanan idari para cezasının iptaline karar verilmiş ise de. Ankara 6. İdare Mahkemesi'nin 2016/5326E.

2019/265K. sayılı kararı ile; davacı şirkete (...) isnat edilen fiilin sübuta erdiği sonucuna varıldığından davacı şirket hakkında tesis edilen dava konusu yasaklama işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verildiği, ...

Petrol Şirketinin istinaf talebinin, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesi'nin 2019/2817 E. 2020/167 K, sayılı kararı ile kesin olarak reddedildiği, buna göre hak arama özgürlüğünün, hukuken korunabilmesi ve yerinde kullanıldığının kabul edilebilmesi için şikayet edilenin cezalandırılmasını veya sorumlu tutulmasını gerektirecek yeterli kanıtların mevcut olmasının zorunlu olmadığı, şikayeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf ve dolaylı da olsa varlığının yeterli olduğu,

bunlara dayanarak başkalarının da aynı olay karşısında davalı gibi davranabileceği hallerde şikayet hakkının kullanılmasının uygun olduğu kabulünün gerektiği, bu nedenle davalının sırf davacılara zarar vermek kastıyla hareket ettiği ve eyleminin haksız fiil oluşturduğunun ispat edilemediği, davalının şikayet hakkını anayasal sınırlar ve hak arama özgürlüğü çerçevesinde kullandığı kanaatine varıldığı..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı yasal gerekçelere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve davalının anayasal şikayet hakkını kullandığı sonucuna varılmış olmasına göre, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir hukuka aykırılık görülmemiştir. Yukarıda açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, HMK’nın 353/1-b.1 maddesi gereğince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 25/06/2024

Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır