Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2022/424 K.2024/507

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı ... vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili, 30.05.2014 tarihinde davalı ...

Sigorta AŞ’ye zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı dava dışı ...’in sevk ve idaresindeki davacının yolcu olarak bulunduğu ... plakalı motosiklet ile zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi bulunmayan dava dışı ...’ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın karıştığı kazada kusursuz olan davacının yaralandığını, kazanın meydana gelmesinde her iki araç sürücüsünün de kusurlu olduğunu, davalılara 07.04.2017 tarihinde başvurulmalarına rağmen ödeme yapılmadığını belirterek,

HMK’nın 107. maddesi gereğince fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla kusurları oranında şimdilik 1.500 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ile 100 TL geçici iş göremezliği tazminatının davalı ... Sigorta AŞ’den. 1.500 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ile 100 TL geçici iş göremezliği tazminatının da davalı ... temerrüt tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiş.

01.04.2021 tarihli bedel arttırım dilekçesi ile ... Sigorta yönünden %30 kusur oranına göre geçici işgöremezlik tazminatını 2.701,857 TL’ye, sürekli iş göremezlik tazminatını 21.663.333 TL’ye, ... yönünden %70 kusur oranına göre geçici işgöremezlik tazminatını 6.304,333 TL’ye, sürekli iş göremezlik tazminatını 50.547,777 TL’ye yükseltmiştir.

Davalı ... Sigorta AŞ vekili, kazaya karışan ... plakalı aracın 03.07.2013-03.07.2014 tarihleri arasında davalı şirkete ZMMS ile sigortalı olduğunu, davacı tarafından davadan önce eksik belge ile başvuru yapıldığını, eksik belgelerin istenmesine rağmen tamamlanmadığını belirterek davanın usulüne uygun başvuru yapılmamış olması nedeniyle usulden reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili, davacı tarafından davadan önce eksik belge ile başvuru yapıldığını, eksik belgelerin istenmesine rağmen tamamlanmadığını belirterek davanın usulüne uygun başvuru yapılmamış olması ve davanın iki yıllık zamanaşımı süresi içinde açılmamış olması nedeniyle usulden reddini, kabul anlamına gelmemek üzere gerçek zarar, kusur oranı ve 268.000 TL limitle sorumlu olduklarından kusur ve maluliyet yönünden ATK’dan, zarar yönünden aktüer bilirkişiden rapor alınmasını, geçici işgöremezlik zararından sorumlu olmadıklarını, davacının hatır için taşınması,

kask ve kolluk gibi diğer koruyucu teçhizatları kullanmadan motosiklet ile seyahat etmesi nedeniyle belirlenecek tazminattan hatır taşıması ve müterafik kusur indirimi yapılmasını, dava tarihinden yasal faiz istenebileceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece davanın, davacının yolcu olarak bulunduğu motosikletin de karıştığı trafik kazası nedeniyle açılan maddi tazminat talebine ilişkin olduğu, Hacettepe Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığından alınan 04.11.2020 tarihli raporda davacı ...'in 30.05.2014 tarihinde gerçekleşen trafik kazasına bağlı olarak Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği dikkate alınarak kafa travmaları, kafa kemikleri fissürü, çökme kırığı sonucu oluşan psişik bozukluklar Gr 1 I(12-a..30) A ... %34 olduğu ancak hastadaki mevcut klinik durumlar dikkate alınarak 1/6 ile oranlandığında %6 olduğu,

olay tarihi yaşına (34) E cetveline göre %5,3 olarak bulunduğu, 30.05.2014 tarihinde gerçekleşen trafik kazasına bağlı çalışma ve meslekte kazanma gücü kaybı oranının %5,3 olduğu, sekel halini aldığı ve sürekli olduğu, kaza nedeniyle kişinin tedavisine başlanmasından itibaren tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı ihtiyaç süresinin 2 ay olduğu, tıbbi iyileşme süresinin 9 aya kadar uzayabileceğinin bildirildiği, 31.03.2021 tarihli bilirkişi raporuna göre, davalı ...

Sigorta AŞ'ye Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunan ... plakalı motosikletin sürücüsü dava dışı ...'in olayda % 30 oranında, olaya karışan ... plakalı sigortasız kamyonetin sürücüsü dava dışı ...'ın olayda %70 oranında kusurlu olduğu, davacının zararın artmasına neden olarak müterafik kusurundan bahsedilemeyeceği, davacı ...'in 2021 yılı güncel asgari ücrete göre yapılan hesaplama sonucunda geçici işgücü kaybından kaynaklanan tazminat alacağının 9.006,19 TL, sürekli işgücü kaybından kaynaklanan tazminat alacağının 72.211,11 TL, geçici bakıcı giderinden kaynaklanan tazminat alacağının ise 2.205,00 TL olduğu,

davacı tarafın aksine belge olmadığından asgari ücret seviyesindeki gelir durumu, kaza tarihi itibarıyla geçerli maluliyete esas yönetmelik hükümlerine uygun alınan maluliyet raporu, TRH 2010 yaşam tablosu progresif rant yöntemi, Yargıtay içtihatları ve kusur oranlarına göre aldırılan aktüer bilirkişi raporu ile dava dilekçesi ve talep arttırım dilekçesinde belirtilen miktarlara göre davanın kabulü ile.

21.663,33-TL sürekli ve 2.701,85-TL geçici işgömezlikten kaynaklı toplam 24.365,18-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...

Sigorta AŞ'den tahsili ile davacıya ödenmesine, 50.547,77-TL sürekli ve 6.304,33-TL geçici işgöremezlikten kaynaklı toplam 56.852,10-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'ndan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiş; hükme karşı davalı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; davalı kuruma başvuru şartı yerine getirilmediğinden, açılmış olan davanın öncelikli olarak, başvuru şartları yerine getirilmemiş olması sebebi reddedilmesi gerekirken kabulünün hatalı olduğunu, davacı tarafından, dava açılmadan önce davalı kuruma başvurduğu belirtilmiş ise de;

başvuru esnasında Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliği çerçevesinde alınmış sağlık raporu bulunmadığı gibi yerel mahkemece de bu yönetmeliğe uygun şekilde rapor alınmadan usul ve yasaya aykırı şekilde gerek başvuru gerekse esas yönünden yasaya aykırı karar verildiğini, davacının ceza davasında yaralanmasına sebebiyet veren şahıstan davacı ve şikayetçi olmadığını, Türk Ceza Kanunun Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar başlıklı 73. maddesi “ Kamu davasının düşmesi,

suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş olup artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz “ şeklinde olduğunu, davacı ...’in söz konusu kaza sonucu yaralandığını ve kimseden davacı ve şikayetçi olmadığını belirttiğini, ayrıca Merzifon Cumhuriyet Başsavcılığının 2014/1583 Soruşturma dosyasında şüphelinin üzerine atılı eylemin TCK’nın 89. Maddesi kapsamında kaldığı ve takibin şikâyete bağlı olduğu,

olaya ilişkin mağdurların kimseden davacı ve şikâyetçi olmaması nedeniyle soruşturmaya devam edilemeyip kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğinden eldeki davanın da bu sebeple reddi gerekirken kabulünün yasaya aykırı olduğunu (emsal Yargıtay 17. HD. 2013/4154 E. 2013/9186 K. Sayılı ilamı), kaza tarihi esas alındığında hesaplama yapılırken PMF tablosunun dikkate alınması gerektiğini, hükme esas alınanacak kusur raporunun keşif yapılarak hazırlanması gerekirken dosya üzerinden hazırlanması ve denetime elverişli olmaması nedeniyle yasaya aykırı olduğunu, ...’nın geçici iş göremezlik tazminatına ilişkin sorumluluğu bulunmadığını,

davacının başvurusu esnasında SGK‘da aktif olarak çalışıp çalışmadığını, çalışıyor ise bir ödeme alıp almadığına yönelik herhangi bir belge ya da bilgi sunmadığını bu sebeple geçici iş göremezlik tazminatına hükmedilmesinin hatalı olduğunu, hesaplanan tazminat tutarından davacının ehliyetsiz sürücü aracında seyehat etmesi ve motosiklette kask ve koruyucu tertibat kullanmamış olması sebebi ile müterafk kusur indirimi yapılması gerekirken bu yönde değerlendirme yapılmadığını belirterek istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE Davalı ... vekilinin HMK.nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda; Dava trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı istemine ilişkindir.

Davacı vekili, 30.05.2014 tarihinde zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi bulunmayan araçla davacının yolcu olarak bulunduğu davalı ... Sigorta AŞ’ne zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı aracın karıştığı kazada davacının yaralandığını belirterek geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatının kusurları oranında davalılardan tahsilini talep etmiş; mahkemece davacının yolcu olarak bulunduğu motorsiklet sürücüsünün %30, diğer araç sürücüsünün %70 kusurlu olduğu,

davacının meslekte kazanma gücü kaybı oranının %5,3 tıbbi iyileşme süresinin 9 aya kadar uzayacağı, alınan rapora göre davalıların kusurları oranında davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı ... vekili, başvuru koşulu, şikayet yokluğu, maluliyet, kusur, müterafik kusur, sürekli ve geçici işgöremezlik tazminatına yönelik istinaf sebepleri ileri sürmüştür.

1- Davalı ... vekili, davacı tarafından davadan önce sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapılmadığını, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüş ise de; dava açılmadan önce sigorta şirketine başvuruyu düzenleyen 2918 sayılı KTK.nın 97. Maddesinde; “sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması” gerektiği belirtilmiş, bu yazılı başvuruya eklenmesi zorunlu ve dava şartı olan başvurunun yapılmamış sayılmasına neden olacak belgeler belirtilmemiştir.

Dosya kapsamına göre, davalının da kabulünde olduğu gibi, dava açılmadan önce, davacı tarafından, davalı ... 07.04.2017 tarihinde yapılan başvurunun davalıya 07.04.2017 tarihinde tebliğ edilerek hasar dosyasının açıldığı anlaşıldığından, KTK.nın 97. maddesinde belirtilmeyen belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle dava şartının yerine getirilmediğine ilişkin itirazı yerinde görülmemiştir.

2-Davalı vekili kusur oranlarına ve müterafik kusura itiraz etmiştir.

Dava konusu kazadan sonra düzenlenen 30.05.2014 tarihli saati 19.20 olan kaza tespit tutanağında ... plakalı motosiklet sürücüsü ...’in Önce Vatan Caddesi Güzelyurt sokak kavşağına seyir halinde iken kendisi ile aynı istikamette giden ... idaresindeki ... plakalı aracı ... plakalı aracı ile kavşak içinde sollamaya çalışırken ...’in aracının sola doğru ani şekilde manevra yapması ile çarpışmaları sonucu meydana gelen yaralamalı trafik kazasının oluşumunda ...’in geçmenin yasak olduğu yerden geçmesi nedeniyle 2918 Sayılı KTK’nun 84/b maddesi gereğince asli kusurlu,

...’ın doğrultu değiştirme manevralarına aykırı davranışı nedeniyle aynı yasanın 84/f maddesi gereğince asli kusurlu olduğunun belirlendiği, mahkemece makine mühendisi bilirkişiden alınan alınan 31.03.2021 tarihli bilirkişi raporunda ise dava konusu trafik kazasının Merzifon Önce Vatan Caddesi ile bir tarafta Güzelyurt Sokak, diğer tarafta Atış Alanı Yolu'nun teşkil etmiş olduğu kontrolsüz kavşakta vuku bulmuş olduğu, Önce Vatan Caddesi'nin 11 metre genişliğinde, iki yönlü, kuru yüzeyli yol olduğu, yolun yatay güzergahta düz, düşey güzergahta eğimsiz bulunduğu, olay esnasında vaktin gündüz, havanın açık, yerleşim yeri içinde bulunduğu,

olay öncesinde sürücü ...'ın idaresindeki ... plakalı kamyoneti ile Önce Vatan Caddesi üzerinde seyir etmekte iken, olay yeri kavşağa girmeden önce yolun sağında aracını durdurduğu, bir süre burada bekledikten sonra aracını hareket ettirerek olay yeri kavşağa girdikten sonra kavşak çıkışına doğru yaklaştığında, sola dönüş işaretini vermeksizin ani olarak sola dönüş manevrasına başvurduğunda, bu esnada solundan gelmekte olan ve bu kamyoneti geçmek üzere bulunan sürücü belgesiz ... idaresindeki ... plakalı motosikletin kavşak alanı içinde ... plakalı kamyonetin sol yan ön kesiminden çarpışmaları şeklinde olayın meydana geldiği,

dava dışı sürücü ...’ın olay öncesinde idaresindeki ... plakalı kamyoneti ile Önce Vatan Caddesi üzerinde seyir halinde iken, olay mahalli kavşağa yaklaştığında aracını durdurduğu, sonrasında aracını hareket ettirerek oldukça düşük bir hızda olay yeri kavşağa girdiği kavşak çıkışına doğru yaklaştığında, yeterli bir zaman ve mesafe önceden, sola döneceğine dair sola dönüş lambası ile işaret vermediği, ani bir karar ile kavşak çıkışına yakın kesimde, solundan arkadan kendisine yaklaşan trafiğin olup olmadığını yeterince dikkatli bir şekilde kontrol etmediği,

sola dönüş manevrasına tam başladığı sırada solundan ve arkadan gelmekte olan ve kavşak alanı içinde bu kamyoneti geçmek isteyen sürücü belgesiz ... idaresindeki ... plakalı motosikletin mevcudiyetini fark ve idrak edemeyerek, bu motosikletin seyir yoluna tecavüz ederek,

dava konusu trafik kazasının oluşumuna sebebiyet verdiği olayda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 53. Maddesi (b) Bendi, 56. Maddesi “a” Bendi ile 67.Maddesi (a) Bendi hükümlerine aykırı, dikkatsiz ve tedbirsizce davranarak adı geçen Kanun'un 84. Maddesi (f) Bendi'nde belirtilen Asli Kusur Sayılan Hallerden “Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma”,

“g” Bendi'nde belirtilen “Şeride tecavüz etme” ve (Ğ) Bendinde belirtilen “Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama” gerekçeleri ile olayda birinci derecede (%70 )kusurlu ;dava dışı sürücü belgesiz ...’in sürücü belgesi bulunmadığı halde ve buna bağlı olarak sürücülük iş ve mesleğinin gerekli ve zorunlu kıldığı bilgi ve tecrübeye haiz olmadığı halde olay öncesinde idaresindeki motosikleti ile karayoluna çıkmak suretiyle trafiği tehlikeye düşürmekle, olay mahalli kavşağın yaklaşımında aracının hızını daha güvenli bir hız değerine indirmemekle, aracının hızını aracın yük ve teknik özellikleri ile görüş, yol,

hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmamakla, olay mahalli olan kavşağın yaklaşımında, yolun sağında durmakta iken hareket ederek kavşağa girmekte olan ... plakalı kamyoneti fark ve idrak etmiş olduğu halde, kavşak alanı içinde bu kamyonetin solundan geçmeye çalışmakla, geçmek istediği kamyonetin sürücüsünü sesli cihazı ile etkili şekilde uyarmamakla, tehlikeli durumu fark ve idrak etmekte geç kalarak etkili fren tedbirine başvurmakta gecikmekle, böylelikle önlenebilirliğini kısmen de olsa imkansız kılmakla, olayda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 36. Maddesi ile 52.Maddesi “a” ve “b” Bendi hükümlerine aykırı,

dikkatsiz ve tedbirsizce davranışları nedeniyle ikinci derecede kusurlu (%30 ) olduğu, olay esnasında ... plakalı motosiklette yolcu iken olaya karışan davacı ...'in olay esnasında kafasında “Koruma Başlığı” (kask) takılı olup olmadığı, bu durumun kendisinin yaralanması ile illiyet bağının bulunup bulunmadığının, dolayısıyla adı geçenin yaralanmasında müterafik kusurun olup olmadığının incelenmesi ve değerlendirilmesi hususu, olayın fiziksel oluşumu ile ilgili görülmediğinden, yapılan kusur değerlendirmesinde dikkate alınmadığı belirtilmiş anılan rapora davalılar tarafından itiraz edilmiştir.

Mahkemece kaza tespit tutanağındaki kusur oranı ile hükme esas alınan 31.03.2021 tarihli bilirkişi raporundaki kusur oranları arasındaki çelişkinin giderilmesi ve davalıların itirazlarının değerlendirilmesi için dava konusu olaya ilişkin ceza mahkemesi dosyası da getirilerek kazanın oluş şekli, ifadeler ve tüm dosya kapsamı değerlendirilerek ATK, İTÜ veya KGM Fen Heyeti gibi kurumlardan kusur raporu alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

3-Zararın meydana gelmesinde veya artmasında zarar görenin de kusurunun bulunması halinde söz konusu olan müterafik kusur 6098 sayılı TBK'nın 52. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre zarara uğrayan, zarar doğuran eyleme razı olmuş veya kendisinin sebep olduğu hal ve şartlar zararın meydana gelmesine etki yapmış veya tazminat ödevlisinin durumunu diğer bir surette ağırlaştırmış ise, hakim tazminat miktarını hafifletebilir.

Müterafik kusur indirimi; her somut olayın özelliğine göre olayın meydana geliş tarzı ve zararın artmasında zarar görenin kusurlu davranışının sonuca etkisi değerlendirilerek uygun oranda bir indirim yapılmasını gerektirir ve zarar görenin müterafik kusurunun tespiti halinde TBK'nın 52. maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Ayrıca yasal düzenlemeler gereği, TBK'nun 51. ve 52. maddelerinden kaynaklanan hakkaniyet ve takdiri indirimler nedeniyle, davanın kısmen reddedilmesi halinde, indirimden dolayı reddedilen kısım için davalı yararına vekalet ücreti ve yargılama gideri takdir edilemeyeceği hususunun da gözönünde bulundurulması gerekir.

Somut olayda; davacının kazaya karışan zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi bulunan ancak sürücü belgesi bulunmayan sürücünün motosikletinde yolcu olduğu, ZMMS poliçesi bulunmayan araçla çarpışmaları sonucu motosikletin devrildiği davacının yere düştüğü, kaza sonucu kafasından yaralandığı anlaşılmıştır. Bu durumda mahkemece davacının kaza sırasında kaskının takılı olup olmadığı davacının zararın artmasında kask takmaması nedeniyle ve sürücü belgesi bulunmayan sürücünün motorsikletine binmesi nedeniyle müterafik kusuru olup olmadığı değerlendirilerek sonucuna göre belirlenen tazminattan indirim yapılıp yapılmaması gerektiği tartışılarak karar verilmesi gerekirken bu yöndeki davalı ... vekilinin savunmasının değerlendirilmemesi doğru görülmemiştir.

4-Davalı ... vekili, geçici ve sürekli işgörmezlik tazminatına itiraz etmiştir. Dosya kapsamına göre olay tarihinde gelir getiren işte çalıştığı ispat edilmeyen ve ev kadını olduğu anlaşılan davacı için geçici ve sürekli işgöremezlik tazminatının AGİ'siz asgari ücret esas alınarak hesaplanması gerekirken hükme esas alınan 31.03.2021 tarihli aktüer bilirkişi raporunda anılan dönemlerin AGİ’li olarak hesaplanması, ayrıca geçici işgöremezlik tazminatı hesabında kaza tarihi olan 30.05.2014 ile 30.06.2014 tarihleri arasında da 2014 yılında uygulanan agisiz asgari ücret esas alınarak hesaplanması gerekirken bu tarihler arasında uygulanan asgari ücretten daha yüksek gelir esas alınarak hesaplama yapılmış olması doğru görülmemiştir.

Bu durumda mahkemece davacının geçici ve sürekli işgöremezlik tazminatının AGİ’siz asgari ücret üzerinden ve bilinen dönem geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatının hesaplama yapılan yıllarda uygulanan asgari ücrete göre hesaplanması gerektiğinden aktüer bilirkişiden ek rapor veya yeni bir aktüer bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf sebeplerinin kabulü gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK.nın 353/1.a.6. maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılarak kesinleşmiş yönler korunarak hüküm kurulması için dosyanın mahkemesine gönderilmesine, kaldırma sebebine göre sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yerolmadığına karar vermek gerekmiştir.