Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2022/996 K.2022/1442

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde.

15/04/2021 tarihinde Emirdağ ilçesi istikametinden Bolvadin istikametine seyir halinde bulunan sürücüsü ... olan, ... plakalı çekici (... plakalı yarı römork takılı) ile Gömü Belediyesi istikametinden kontrolsüz şekilde gelerek sürücülüğünü ...'nın yaptığı ... plakalı otomobile sol yan kısmından çarpması sonucu çift taraflı, ölümlü, yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, bu kaza sonucunda ... plakalı araçta yolcu konumunda bulunan müvekkili ...'ın imam nikahlı eşi ...'nin vefat ettiğini, desteğinin ölümü nedeniyle müvekkilinin maddi açıdan mağdur olduğunu beyanla,

şimdilik 1.000,00TL maddi tazminat bedelinin belirsiz alacak davasına ilişkin geçici talebi olduğunu, temerrüt tarihi olan 20/05/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt (avans) faizi ile birlikte diğer kusurlu kişilerin kusurlarına düşen sorumluluk dahil olmak üzere limit sınırları içerisinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 61.ve 163., 2098 sayılı KTK'nın 88/1.maddeleri gereği teselsül hükümleri uyarınca davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş.vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, sigorta şirketinin yerleşim yerinin İstanbul Üsküdar olmasından dolayı yetkili mahkeme İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, müteveffanın imam nikahlı eşi olduğu iddia edilen davacının taleplerinin reddi gerektiğini, müvekkili kurumun sorumluluğunun teminat limiti ve kusur oranı ile sınırlı olduğunu, müvekkil şirketin temerrüdü bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacı, dava konusu yaptığı taleplerine ilişkin olarak dava açmadan önce Karayolları Trafik Kanunu 97. ve 99. maddeleri gereğince müvekkili şirkete usul ve kanunlara uygun olarak başvuruda bulunmadığını, bu sebeple, davacının dava şartı niteliğinde olan bu başvuruyu usul ve yasalara uygun bir şekilde yapmamış olması nedeniyle davanın öncelikle dava şartı yokluğundan reddini, ayrıca, haksız ve mesnetsiz davanın müvekkili şirketçe kabulünün mümkün olmadığını, öncelikle usule ilişkin yetki, işbölümü, zamanaşımı, hak düşürücü süre, görev,

hukuki yarar yokluğu yönünden yasal süresi içerisinde itiraz ettiğini, davacı ile müteveffa arasında resmi bir ilgi bulunmadığını, davacının müteveffanın vefatıyla birlikte desteğinden yoksun kaldığını iddia etmesinin hukuka aykırı olduğunu, müteveffa ile davacının imam nikahlı olarak birlikte yaşamaları destekten yoksun kalma tazminatının hukuki şartlarını taşımadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, somut olayda; kazanın meydana geldiği yerin Emirdağ/Afyonkarahisar, davalı ... Sigorta A.Ş.'nin yerleşim yeri adresinin Üsküdar/İstanbul, davalı ...

Anonim Şirketi'nin yerleşim yeri adresinin Şişli/İstanbul, davacının ikametgahının Tercan/Erzincan ve poliçeleri tanzim eden acentelerin bulunduğu yerlerin İstanbul ve Konya olduğu, Ankara Mahkemelerinin ihtilaf bakımından yetkili olmadığı, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kararlarında vurgulandığı üzere, davacı taraf, davalı sigorta şirketlerinin Ankara’da Bölge Müdürlüğünün bulunduğunu belirterek Ankara Mahkemeleri'nde dava açmış ise de; yasada düzenlenmeyen, görev ve yetkilerinin ne olduğu,

hangi bölgede bulunduğu bilinmeyen veya varsa adresi ancak internet üzerinden yapılacak arama ile bulunabilecek Bölge Müdürlüğünün bulunduğu yerin yasada düzenlenen şube ve acenteye kıyasla yetkili olarak kabul edilmesinin Anayasa'nın 142. maddesinde düzenlenen mahkemelerin görev ve yetkilerinin ancak kanunla düzenleneceğine ilişkin Anayasa Hükmüne açıkça aykırı düşeceği, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 14.03.2018 tarih 2017/17-1092 E - 2018/463 K. sayılı sigorta şirketlerinin Bölge Müdürlüklerinin bulunduğu yer mahkemelerinin yetkisi ile ilgili ilamı da gözetildiğinde tüm bu yetki kuralları bertaraf edilerek,

davacı tarafın kanunda öngörülen genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde dava açmadığı, yetkisiz mahkemede dava açtığı dikkate alındığında seçme hakkının davalı tarafa geçtiği, davalı sigorta şirketi vekili tarafından seçilen İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle Mahkemenin yetkisizliği nedeni ile HMK'nun 114/1-ç ve 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden REDDİNE karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde. 6100 Sayılı H.M.K.'nın genel yetkiyi düzenleyen 6. maddesinin 1. fıkrasına göre. "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.", 7. maddesinde de, "davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.

Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır. Birden fazla davalının bulunduğu hallerde, davanın, davalılardan birini sırf kendi yerleşim yeri mahkemesinden başka bir mahkemeye getirmek amacıyla açıldığı, deliller veya belirtilerle anlaşılırsa, mahkeme, ilgili davalının itirazı üzerine,

onun hakkındaki davayı ayırarak yetkisizlik kararı verir." denildiğini, yine aynı Kanunun 16. maddesinde ise, "Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir." hükmü yer aldığını, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinde ise "Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa dair davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi,

kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." ifadesine yer verildiğini, ... Sigorta A.Ş. ve ... A.Ş.’nin Ankara ilinde Bölge Müdürlüklerinin bulunduğunu ve buranın geçerli şube niteliğinde olması göz önüne alındığında Ankara Mahkemelerinin yetkili olduğunun açık olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

Davacı vekilinin HMK.nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davalılara zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı araçların sebep oldukları trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Haksız fiilden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava; genel yetki hükümlerince davalının yerleşim yeri mahkemesinde (HMK m. 6), davalı sayısı birden fazla ise, bunlardan birisinin ikametgahı mahkemesinde (HMK m. 7/I), aynı Kanun'un 16. maddesi uyarınca haksız fiilin vuku bulduğu, zararın meydana geldiği, zararın meydana gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesi ile ZMMS Genel Şartlarının C.7. maddesinde de, motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davaların sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabileceği düzenlenmiştir.

Dairemiz tarafından Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 14.03.2018 tarih 2017/17-1092 E- 2018/463 K. sayılı ilamı gereğince.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta şirketine karşı açılan davalarda sigorta şirketlerinin Bölge Müdürlüklerinin bulunduğu yer mahkemelerinin yetkisi ile ilgili Bölge Müdürlüğünün yetkili olduğu yönünde yasal bir düzenlenme bulunmadığı, kanunda bulunmayan bir düzenlemenin yorum yolu ile genişletilemeyeceği, Bölge Müdürlüklerinin bulunduğu yer mahkemelerinin de yetkili mahkeme olarak kabul edilemeyeceği yönünde karar verilmekteyken, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/1087 E. - 2020/125 K. sayılı 11.02.2020 tarihli ilamında.

"2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun görevli ve yetkili mahkemeyi düzenleyen 110. maddesinde, motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davaların, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabileceği düzenlenmiştir.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) Genel Şartlarının C.7 maddesinde de yetkili mahkemeler belirlenmiş, Kanundaki yetki kuralı aynen tekrar edilmiştir.

Sigorta Şirketleri ve Reasürans Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in 10. maddesinde, şirketlerin bölge müdürlükleri ve şube açmak suretiyle yurt içinde teşkilatlanmasının, yurt dışında şube veya temsilcilik açması ilgili diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla serbest olduğu, ancak bu şekilde faaliyete başlanmasını ve faaliyetin sona erdirilmesini müteakip bir ay içinde şirketçe Müsteşarlığa bildirimde bulunulması gerektiği düzenlenmiştir.

Mevcut bu düzenleme dikkate alındığında Sigorta Şirketleri ve Reasürans Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca bölge müdürlüğü yapılanmasına izin verilmiş, genel müdürlük ile şube ve acenteler arasında bölge müdürlüğü adında bir yapılanmanın kurulabileceği kabul edilmiştir.

Aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 24.06.2017 tarihli ve 2017/17-1110 E., 2017/860 K. sayılı kararında da benimsenerek davacı vekilinin davayı sigortacının bir acenteden daha yetkili olan Bölge Müdürlüğü’nün bulunduğu Bursa ilinde açtığı gözetilerek mahkemece yetki itirazının reddi ile işin esasına girilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir." denilmiştir.

Dava konusu olayda davacı vekili davasını davalı sigorta şirketlerinin Bölge Müdürlüğü'nün bulunduğunu iddia ettiği yer mahkemesi olan Ankara Mahkemelerinde açmıştır.

Dairemiz tarafından Ticaret Sicili Gazetesinde yapılan araştırmadan davalı sigorta şirketlerinin Ankara’da Bölge Müdürlüğü'nün bulunduğu anlaşılmış olup, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun içtihat değişikliği de gözetilerek davanın yetkili mahkemede açıldığının anlaşılmasına göre davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK.nın 353/1.a.3 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın esasına girilerek taraf delillerinin toplanması ve sonucuna göre karar verilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.