Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2024/204 K.2024/291

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalılar ... ve ... vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili, 13.05.2023 tarihinde davalılardan ... Sigorta AŞ’ye zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı ...’ya ait ...’nun sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla kırmızı ışıkta geçerek davacıya ait ... plakalı araca çarptığını, davacının tamir süresince kiraladığı araç için 28.257,27 TL ödediğini, yaklaşık 150.000,00 TL civarında değer kaybı oluştuğunu, davalı sigorta şirketi tarafından davadan önce 06.07.2023 tarihinde 18.570,00 TL değer kaybı ödenmiş ise de ödemenin yetersiz olduğunu belirterek HMK’nın 107. maddesi gereğince fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere bakiye 500,00 TL değer kaybı ve 500,00 TL araç mahrumiyetinin kaza tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece davanın trafik kazasından kaynaklı davalılara karşı açılan davacının aracında oluştuğu ileri sürülen değer kaybı ve araç mahrumiyet bedeli talebine ilişkin olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5. maddesinden sonra gelmek üzere 01.01.2019 tarihinde yürürlüğe giren 7155 sayılı yasanın 20. ile 5/A maddesi eklenmiş olup bu maddeye göre Türk Ticaret Kanunun 4. maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olarak düzenlendiği,

davanın Ankara 46. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.07.2023 tarih ve 2023/283 esas ve 2023/288 karar sayılı görevsizlik kararı üzerine mahkemeye geldiği somut olayda, Ankara 46. Asliye Hukuk Mahkemesinde davanın açıldığı 18.07.2023 tarihinden önce arabulucuya başvurulmadığı,

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesi gereğince arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğine dair emredici ve özel nitelikteki düzenlemesi dikkate alındığında, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 23.03.2022 tarih, 2022/416-1603 Esas-Karar sayılı kararında da değinildiği üzere, emredici ve özel nitelikteki bu düzenleme karşısında genel nitelikteki HMK'nın 115/3. maddesi hükmünün uygulanma yeri bulunmadığından,

mahkemeye gönderildiği gibi görevsizlik kararı ile gönderilen hukuki uyuşmazlıklar bakımından sonradan arabuluculuk dava şartının tamamlanmasını mümkün kılan bir düzenleme yer almadığı, 6201 sayılı Türk Ticaret Kanunun 5/A maddesinin 1. fıkrası ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununa 7155 sayılı yasanın 23. maddesi ile eklenen 18/A-2 maddesi gereğince davanın açılması öncesi arabuluculuk yoluna başvuru yapılmasının mahkeme açısından özel dava şartı olduğu ve eldeki davada da bu hususun arandığı,

belirtilen nedenlerle dava şartının gerçekleşmediği anlaşıldığından HMK'nın 114 ve 6325 sayılı yasanın 18/A maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğinden davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş; hükme karşı davalılar ... ve ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalılar ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde, yerel mahkemenin vermiş olduğu mezkur kararın hukuka aykırı olduğunu, re'sen gözetilecek sebeplerle gerekçeli kararın kaldırılmasını davanın reddini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

HMK’nun 355 maddesi gereğince istinaf talebinde bulunan davalılar ... ve ... vekilinin istinaf sebepleri doğrultusunda, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava trafik kazasından kaynaklanan değer kaybı ve araç mahrumiyeti istemine ilişkindir.

Davacı vekili, 13.05.2023 tarihinde davalıların işleteni, sürücüsü ve zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olduğu aracın davacıya ait araca çarptığını belirterek HMK’nın 107 maddesi gereğince fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere bakiye 500,00 TL değer kaybı ve 500,00 TL araç mahrumiyetinin kaza tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, mahkemece arabuluculuk dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine dair verilen karara karşı davalılar ... ve ... vekili hukuka aykırı kararın res’en gözetilecek sebeplerle kaldırılmasını davanın reddi istenmiştir.

HMK'nın 342/2-e bendinde istinaf dilekçesinde; "başvuru sebepleri ve gerekçesi"nin bulunması gerektiği, 342. maddenini 3. fıkrasında ise istinaf dilekçesinin, başvuranın kimliği ve imzasıyla, başvurulan kararı yeteri kadar belli edecek kayıtları taşıması durumunda diğer hususlar bulunmasa bile reddolunmayıp, 355. madde çerçevesinde gerekli inceleme yapılacağı düzenlenmiştir.

HMK'nın 355. maddesinde ise; "İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak, Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir." hükmü getirilmiştir.

HMK'nın 352. maddesinde de; "(1)Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince dosya üzerinde yapılacak ön inceleme sonunda aşağıdaki durumlardan birinin tespiti halinde öncelikle gerekli karar verilir: a) İncelemenin başka bir Dairece veya Bölge Adliye Mahkemesince yapılmasının gerekli olması, b) Kararın kesin olması, c) Başvurunun süresi içinde yapılmaması, ç) Başvuru şartlarının yerine getirilmemesi, d) Başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi; (2) Ön inceleme heyetçe veya görevlendirilecek bir üye tarafından yapılır ve ön inceleme sonunda karar heyetçe verilir; (3) Eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosya incelemeye alınır." denilmiştir.

İstinaf yargılamasının temelini istinaf dilekçesi, bu dilekçenin temelini ise, istinaf sebep ve gerekçeleri oluşturur. İstinaf dilekçesi adı altında sunulan bir dilekçe, içinde istinaf iradesini taşısa da bu sadece istinaf başvurusunun yapılmış olması sonucunu doğurur. İstinaf yargılamasının yönünü çizen esaslı unsur istinaf dilekçesi içindeki sebep ve gerekçelerdir (ÇİFTÇİ Murat Özgür, Medeni Yargılama Hukukunda İstinaf, 3.B., Ankara 2016, s.215).

Kanun koyucu, istinaf yoluna başvurmak isteyen tarafları istinaf sebeplerini göstermekle yükümlü kılmıştır. İstinaf sebeplerinin en önemli etkisi, istinaf incelemesinin kapsamı konusunda ortaya çıkmaktadır. İstinaf mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak esas hakkındaki kararı değiştirebilmesi için bunu gerekli kılan hataların veya eksikliklerin istinaf sebepleri arasında gösterilmesi gerekir. Bu zorunluluk kamu düzenine ilişkin olanlar hariç tüm istinaf sebepleri bakımından geçerlidir.

Bunun yanında istinafa başvuran tarafın, istinaf sebeplerini yeterince somutlaştırması da gerekmektedir. İstinaf sebeplerini sadece şekli bir koşulu yerine getirmek amacıyla genel ifadeler kullanılmak suretiyle ileri sürülmesi yeterli değildir. İlk derece yargılaması ve kararıyla ilgili somut hatalar veya eksiklikler belirtilmelidir. İlk derece mahkemesi kararının sadece usul ve yasaya aykırı olduğu ya da sadece delillerin yanlış ve eksik değerlendirildiğini ileri sürmek somutlaştırma açısından yetersiz kalacaktır. (AKKAYA Tolga, Medeni Usul Hukukunda İstinaf, Ankara 2009, s.214-215)

İstinaf sebep ve gerekçelerini içermeyen dilekçenin sunulmasından sonra süresi içerisinde sebep ve gerekçeleri içerir dilekçenin sunulmaması ya da hiç sunulmaması hallerinde istinaf başvuru dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekecektir.

Yargıtay temyiz yolunda ise HMK'nın 364/3 ve 369/1. maddeleri gereğince kamu düzeni ile sınırlı olmaksızın, her türlü temyiz sebebini, ileri sürülmemiş olsa bile, kanunun açık hükmüne aykırı olmamak kaydıyla, resen inceleme konusu yapabilecek ve kararına esas alabilecektir. Ancak bu durum istinaf mahkemeleri bakımından kanunda açık şekilde yasaklanmış bulunmaktadır.

Görüldüğü üzere HMK, istinaf sebepleri ve gerekçelerinin istinaf dilekçesinde hiç gösterilmemiş olmasını, istinaf başvurusuna ilişkin usule aykırılık olarak kabul etmiş, bu nedenle hiçbir istinaf sebep ve gerekçesi içermeyen dilekçelerin, ilk derece mahkemesi yargılaması ve bu yargılama neticesinde verilen kararda kamu düzenine aykırılık olmayan hallerde ön inceleme aşamasında reddedileceği öngörülmüştür.

Bu açıklamalar kapsamında istinaf incelemesi yapılan dava dosyası ele alındığında; davalılar ... ve ... vekilinin süresi içerisinde sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde HMK'nın 342, 352 ve 355. maddelerinde öngörülen biçimde istinaf sebep ve gerekçelerinin belirtilmemiş olması ve ilk derece mahkemesinde yapılan yargılamaya ilişkin kamu düzenine aykırılık görülmemesi ve mahkemece davanın reddine karar verilmiş olması nedeniyle kararın istinaf kanun yoluna başvuranlar lehine olması nedeniyle davalılar ... ve ... vekilinin istinaf başvuru dilekçesinin reddine karar verilmiştir.