Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2020/345 K.2021/205

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, taraflar arasında akdedilen sözleşme ile ... yönetimi ile kaynak edilme işi (ihale kayıt no ...) davacı firmada kaldığını, ... sayılı sözleşme kapsamındaki işlerin 06/12/2012 tarihli yer teslim tutanağı ile yapımına başlandığını, 28/01/2013 tarihli montaj bitim tutanağı ile davalıya teslim edildiğini, davalı tarafından düzenlenen geçici kabul tutanağına göre de iş bitim tarihinin 21/01/2013 olarak kabul edildiğini, İşin bedelinin sözleşmenin 13. Maddesine göre: %50'si iş bitiminde, geriye kalan tutarı ise geçici kabul sonrası ödeneceğini, sözleşmeye göre teknik şartname sözleşmenin bir parçası olduğunu,

geçici kabul işlemlerinin teknik şartnamenin XV. Maddesinde; firmanın işini tamamlamasını müteakip yapılan iş radyografik teste tabi tutulacağı, ünitenin revizyon çalışmalarının tamamlanması sonucu ünitenin devreye alınacağı, ünitenin devreye alınmasından sonra 30 takvim günlük deneme çalışması yapılacağı, yapılan işlerde bir problem çıkmaz ise, tutulacak tutanak İle birlikte geçici kabulün yapılmasının isteneceği, En geç 20 gün içerisinde oluşturulacak geçici kabul komisyonu kabul işlemlerini yapacağı şeklinde düzenlendiği,

işin 21/01/2013 tarihinde bitirilip idareye teslim edilmesine rağmen geçici kabul işlemleri 06.01.2014 tarihinde yapıldığını, İdarenin kendinden kaynaklanan nedenlerle ünite devreye alınamadığını ve bu sebeple geçici kabul işlemleri bir yıl gecikme ile yapıldığını, Sözleşme bedelinin 344.240,00 TL olduğunu, ayrıca 166.650,00 TL'lık ilave iş yapıldığını ve toplam iş tutarınca 510.890,00 TL tutarlı faturanın30.01.2013 tarihinde düzenlendiğini, KDV ilavesi ( stopaj kesintisinden sonra) ile birlikte alacak tutarının 556.019,07 TL tekabül ettiğini,

Fatura ile birlikte davalı idareden geçici kabul ve ödemenin yapılması istendiğini davalı idarenin 31.01.2013 tarihînde 5.117,60 TL'sını, 07.02/2013 tarihinde 200.000,00 TL'sı, 14/02/2013 tarihinde 96.307,52 TL'sı, 16/01/2014 tarihinde ise 254.593,95 TL'sının ödendiğini, Buna göre müvekkili olan davacının geç ödemeden kaynaklı faiz kaybından dolayı 22.128,70 TL'sı zarara uğradığını, geçici kabulün yapılmaması nedeniyle davalıya Ankara 15-Noterliğinin 19.03.

2013 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname gönderildiğini ve 30 günlük süre tanındığını, davalının 30 günün sonunda temerrüde düştüğünü belirterek, sözleşme nedeniyle davacının ödemesinin geç yapılmasından mütevellit oluşan 22.128,70 TL'sı tutarlı zararının davalıdan ticari avans faizi ile birlikte tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, ... olduğunu asıl işi olan elektrik üretmenin dışında herhangi bir mal ya da hizmet alımına ya da yapım işine ihtiyacı olması halinde bunları 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde ihale yoluyla değişik firmalardan temin edildiğini, kurumlarına bağlı iken özelleştirilme sonucu 22.06.2015 tarihli sözleşme ile devredilen ... ihtiyacı olan santral ana kazana ait .... ve kızdırıcı 0 bölgeleri borularının ... ile kaynak edilmesi,

kazanın sorunsuz bir şekilde teslim edilmesi ve devreye alınması işinin 30.11.2012 tarihli sözleşme ile davacı .... firması tarafından yapıldığını, teknik şartnamenin VII İşyeri Teslimi başlıklı maddesinin (a) bendi gereğince 06.12.2012 tarihinde yer teslimi yapılarak sözleşme konusuyla ilgili olarak ortaya çıkan ihtiyaç nedeniyle iş artırımının yapıldığını, yapılan işlerin 21.01.2013 tarihinde bitirildiğini, (EK-4) Teknik şartnamenin Ödeme başlıklı maddesine istinaden sözleşme bedeli ve iş artırım protokolünün toplamının %50 sinin ödenmesi için gerekli işlemlerin yapıldığını,

davacının 12.02.2013 tarihli yazısıyla (EK-6) santralde gerçekleştirilen revizyon nedeniyle 30 günlük deneme süresinin gerçekleştirilemeyeceğinden bahisle kalan %50 alacağının havalesini talep ettiğini, davacıya avans teminat mektubu verebilmesi hali ile ödeme yapılabileceğinin bildirildiğini, davacının 15.04.2013 tarihli yazısı ile (EK-10) avans teminat mektubu veremeyeceğini ayrıca göndermiş olduğu ihtarnameye (EK-11) ....

26.03 2013 tarih ve ... sayılı yazı (EK-12) ile cevap verildiğini, sözleşme konusu işin geçici kabulü 21.01.2013 tarihi esas alınarak 13.01.2014 tarihinde yapıldığını ve buna müteakip bakiye % 50 tutar yükleniciye ödendiğini, (EK-14) İşin kesin kabulü (EK-5) yapılarak sözleşme kayıtlardan düşülerek kesin teminatının iade edildiğini, Davacı ile imzalanan Sözleşmenin "Ödeme koşullan ve zamanı" başlıklı 13.2. maddesi: "Sözleşme bedelinin %50'si işi bitiminde radyografik ve hidrostatik testlerin ardından ... ödeme planına göre yapılacaktır.

Sözleşme bedelinin geri kalan %50'si Geçici Kabul sonrası ... ödeme planına göre yapılacaktır. Kabul komisyonu tarafından Firma veya vekili ile birlikte yapılacak incelemelerden sonra işin durumu uygun görüldüğü takdirde Geçici Kabul Tutanağı düzenlenir. İhale konusu işe ilişkin olarak yükleniciye yapılacak her tür ödeme ....yapılacaktır. Yüklenici, .... ödeme planına uymayı önceden kabul eder.

Yüklenici hesabına banka havalesi olarak yapılır ve havale edilecektir. " hükmünü içerdiğini Sözleşmenin eki Teknik Şartnamenin "Muayene. Tesellüm ve Kabul İşleri" başlıklı IX, maddesinin c.) bendinde "Ünitenin revizyon çalışmalarının tamamlanması sonucu ünite devreye alınacaktır. Ünitenin devreye alınmasından sonra 30 takvim günlük deneme çalışması yapılacaktır.

Bu deneme çalışması sonucu firma tarafından yapılan işlerde bir problem çıkmaz ise firma yetkilileri ve .... yetkilileri deneme çalışmasının başarı ile tamamlandığına dair tutanak tutacaklardır. Yüklenici firma geçici kabulün yapılması için deneme çalışman sonucu düzenlenen tutanakla birlikte ... başvuracaktır.

Firmanın Geçici Kabul için yapacağı başvuru üzerine en geç 20 takvim günü içerisinde ... tarafından oluşturulacak komisyon, sözleşme konusu işin Geçici Kabul çalışmalarına başlayacak ve kabul işlemlerini yapacaktır " hükmünü düzenlediğini, ....

Revizyonu devam ederken türbinde tespit edilen ciddi bir arıza nedeniyle türbinin sökülerek yurtdışında tamirinin yaptırılması nedeniyle revizyon zamanında tamamlanamadığını, 2013 yılının sonlarında tamamlanarak ünitenin devreye alındığını, yüklenicinin dava konusu işi 2012 yılı planlı revizyonu içerisinde başlayarak bitirdiğini, yapılan işin ödeme koşullan ve zamanı başlıklı Sözleşmenin 13.2.

Maddesinde, işin bitiminde radyografik ve hidrostatik testlerin ardından % 50’sinin ödeneceği, sözleşme bedelinin kalan % 50'sinin ise işin geçici kabulünün yapılmasının ardından yapılacağı konusunda yüklenici ile anlaşmaya varıldığını, Sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olan Teknik şartnamenin Muayene, Tesellüm ve Kabul İşleri başlıklı IX. maddesinin c. bendinde geçici kabulün ünitenin revizyon çalışmalarının tamamlanması sonucu devreye alınmasını müteakip 30 takvim günlük deneme çalışması yaptırılacağı,

bu deneme çalışması sonunda yapılan işte herhangi bir problem çıkmaması durumunda firma ve ... yetkililerinin deneme çalışmasının başarıyla tamamlandığına dair tutanak tutacakları ve ardından geçici kabul işlemlerinin yapılacağı açıkça belirtildiğini, Santral revizyonunun yukarıda bahsedilen arızalardan dolayı süresinin uzaması ve ünitenin devreye alınamaması deneme süresinin başlamasına mani olduğundan geçici kabulün yapılamadığını,

Revizyon çalışmalarının uzaması ve deneme çalışmasının başlatılamaması neticesinde davacının bu süreçten olumsuz etkilenmemesi için 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun Sözleşmede değişiklik yapılması başlıklı 15. maddesi kapsamında sözleşme imzalandıktan sonra,

sözleşme bedelinin aşılmaması ve idare ile yüklenicinin karşılıklı olarak anlaşması kaydıyla, işin yapılma yeri ve teslim yeri ile işin süresinden önce yapılması veya teslim edilmesi kaydıyla işin süresi ve bu süreye uygun olarak ödeme şartlarında değişiklik yapılabileceği hükmü göz önünde bulundurularak.... karşılığında ödemelerinin yapılması için protokol yapmaya ve avans teminat mektubu sunmaya davet edilldiğini,

fakat davacı 15.04.2013 tarihli yazısı ile firmalarının bankalar nezdinde kullanılabilir avans mektubu limitinin dolu olduğundan bahisle protokol imzalamamış ve avans teminat mektubu sunmamış dolayısıyla geçici kabul şartı da sağlanamadığından,

iş bu şart sağlandıktan sonra ödeme yapılabildiğini, Davacıya yapılacak ödemenin sözleşme ve teknik şartnamede yer alan koşulların yerine getirilmesinden sonra yapılacağının belirlendiğini, fakat herhangi bir tarih öngörülmediğini, davacının alacağının muaccel hale gelmediğini, müvekkil teşekkülün temerrüde düşmediğini, vadesinin henüz gelmediğini, muaccel olmamış bir alacağın geç ödenmesi nedeniyle davacının zarara uğradığından da bahsedilmeyeceğini, Santral revizyonunun meydana gelen beklenmedik arızalardan dolayı süresinin uzaması ve ünitenin devreye alınamamasının,

deneme süresinin başlamasına mani olduğunu ve geçici kabul yapılamadığını, geçici kabul geç yapıldığı için de davacıya sözleşme bedeli geç ödendiğini, bu nedenle, beklenmedik bir şekilde meydana gelen arıza sonucu davacıya yapılan ödemenin gecikmesinde müvekkilin hiçbir kusuru, sorumluluğu olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, taraflarca sunulan sözleşme, ödemeye dair belgeler, ticari defter ve kayıtlar ile bu kanıtların incelenmesine dayalı bilirkişi raporundan, taraflar arasında düzenlenen ... kızdırıcı 0 bölgeleri borularına ... kaynak yönetimi ile kaynak edilme işine ilişkin 30.11.2012 günlü sözleşmenin bedelinin KDV hariç 344.240,00 TL olduğu, iş artırımı olarak 166.650,00 TL tutarında toplam 510.890,00 TL tutarında KDV hariç fatura düzenlendiği, KDV tevkifatının düşümü sonrasında net tahsil edilecek bedelin KDV dahil 556.870,10 TL olduğu,

davalı şirketin 31.01.2013 tarihinde 5.117,60 TL, 07.02.2013 tarihinde 200.000,00 TL, 14.02.2013 tarihinde 96.307,52 TL ve 16.01.2014 tarihinde ise 254.593,95 TL ödeme yaptığı, davalının %50 lik ödemeyi işin tesliminden sonra bir ay içinde ödediği ancak, işin fiilen bitirildiği 20.01.2013 tarihinde ikinci ödemenin yapılması gerekirken, geçici kabulün 13.01.2014 tarihinde ödemenin ise 16.01.2014 tarihinde yapıldığı,

ikinci ödemenin vadesi belirlenmemişse de, davacının ihtarnameyi gönderdiği tarihten 3 gün sonrası olan 22.04.2013 tarihinde temerrüte düştüğünün kabulü gerektiği, bu tarihten ödemenin yapıldığı 20.01.2014 tarihine kadar davacının 25.463,91 TL faiz kaybı olduğu, ancak davacının 22.128,70 TL istediği, davacının bu miktar üzerinden davasının haklı olduğu ve kabulü gerektiği gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; termik santralin ön görülemeyen nedenlerden dolayı bakım işlerin uzaması, 2012 revizyonu devam ederken türbinde tespit edilen ciddi bir arıza nedeniyle türbinin sökülerek yurt dışında tamirinin yaptırıldığını, 2013 yılı sonlarında revizyonun tamamlanabildiğini ve devreye alındığını, davacının, dava konusu işi 2012 yılı planlı revizyonu için de başlayarak bitirdiğini, sözleşme ile kararlaştırılan testlerin keyfi uygulamalar nedeniyle değil, türbinde meydana gelen arızalar nedeniyle yapılamadığını, davacının da arıza mevcut iken testlerin yapılamayacağını bildiğini,

gecikmenin davalının elinde olmayan sebeplerden kaynaklandığını, ödeme için öngörülen bir şartın yerine getirilmemesinden dolayı ödemenin geciktiğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.