Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2023/127 K.2024/568

(İnceleme Aşamasında / Duruşmasız) (Başvuru Kabul/Gönderme/HMK m. 353/1-a.6)

DOSYA NO

2023/127 Esas

KARAR NO : 2024/568

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 19/10/2022

NUMARASI

2020/307 Esas-2022/628 Karar

DAVACI

VEKİLLERİ

DAVALI

DAVANIN KONUSU

İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 28/05/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 10/06/2024

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili;Davalıların bir adi ortaklık ile "... Üniversitesi Sekizgen Sosyal Tesisinin Anaokulu Binasına

Dönüştürülmesi" işini ... Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı'ndan üstlendiğini ve bu

işin davacı şirkete taşere edildiğini, davacı şirket tarafından üstlenen bu işin eksiksiz ve herhangi bir

kusur olmaksızın sorunsuz olarak teslim edildiğini ve idare tarafından davalılara kesin hakediş

yapıldığını,

Davacı şirket tarafından üstlenilen bu işin sözleşme bedelinin 1.620.000,00-TL olup, üstlenen işe yönelik

olarak kesilen faturaların da vaktinde davalılara teslim edilmesine karşı söz konusu bedel üzerinden

davacı şirketin davalılardan toplamda 143.957,02-TL alacağı kaldığını,

işbu alacak üzerine davacı tarafından Ankara 20. İcra Müdürlüğü 2020/2037 E. sayılı dosyası ile icra

takibi yapıldığını ancak davalılarca takibe itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu, davalı şirket ... tarafından 24.03.2020 tarihinde 800,00-TL ve 4.070.00-TL olmak üzere toplam 4.870,00-TL nin davacıya kısmi ödeme yapıldığını, davaya konu bakiye alacağı için 2020/6748 dosya numarası ile arabuluculuğa konu edildiği fakat olumlu

sonuçlandırılamadığını, davacının üstlenmiş olduğu işi tamamlamasına rağmen davalılarca herhangi bir ödeme yapılmadığını ve

alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine davalıların itiraz ettiğini bu nedenle huzurdaki davayı

açtıklarını belirterek, Ankara 20.İcra Müdürlüğü 2020/2037 E. sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını ancak davalılarca takibe itiraz

edildiğini ve takibin durdurulduğunu, davalı şirket ... tarafından 24.03.2020 tarihinde 800,00-TL ve 4.070.00-

TL olmak üzere toplam 4.870,00-TL nin davacıya kısmi ödeme yapıldığını belirterek icra takibinden sonra taraflarına

ödenen 4.870,00 TL’nin mahsubuyla Ankara 20.İcra Müdürlüğü 2020/2037 E. Sayılı dosyanın kısmi iptalini talep

etmektedir.

Davalı ... İnş. Taş. Org. Tek. Pet. Tic. ve San. Ltd. Şti.; Taraflar arasında imzalanan 01.06.2018 tarihli sözleşmeye göre , 5.0 Ödeme Şekli maddesinin 5.2

maddesinin: "Alt yüklenicinin hakedişini almadan önce şantiyede çalıştırdığı işçilerin aylık SGK

bildirgeleri, tahakkukları ve ödeme makbuzlarını yükleniciye vermek zorundadır. Aksi halde hakediş

ödemesi yapılmayacaktır." şeklinde olduğunu, yine sözleşmenin 14.1 sayılı maddesinde de aynen "Alt

Yüklenicinin hakedişlerinden kesilen ve sözleşme imzası sırasında alınan teminatlar bu sözleşme konusu

işte çalıştırdığı işçilerin sosyal sigorta primi ödemelerinin tamamlandığına dair SGK'dan alacağı

ilişiksizlik belgesini getirmeden iade edilmez" hükmünün yer aldığını, ilgili hükmün konuluş amacının

taşeron firmaya ödeme yapılmadan evvel SGK' ya herhangi bir borcun kalmadığından emin olunması ve

ilişiksizlik belgesinin alınması ile bu sayede yapılacak hakedişin hukuki açıdan sıhhatli olması

amaçlandığını, ancak Davacı firmanın sözleşme kapsamında kendisine yüklenen bu edimini yerine getirmediğini, ilişiksiz belgesi de sunmadığını, sözleşme kapsamında çalıştırılan işçilerin SGK primleri

ve maaşları ile alakalı herhangi bir bildirim ve belge ibrazı yapılmadığını, Kanun kapsamında

çalıştırmakla yükümlü olduğu ve ilişkisizlik belgesi alınması hususunda da ödenmesi gereken asgari

işçilik bedelinin de yatırılmadığını, sözleşmenin 7.2 maddesinde davacı alt yüklenicinin, SGK tarafından belirlenecek işçilik oranının

yatırılmasını, eksik kalan işçilik miktarına isabet eden sigorta primlerinin alt yüklenicinin hakediş

alacağından kesileceğinin yer aldığını, işbu durumda davalının davacıya hakediş yapma yükümlülüğü

bulunmadığını, davacı tarafından dava dilekçesinde belirtilen, kesilen faturalardan eksik kalan

143.957.02-TL nin talep edilmesinin hem sözleşme hükmü gereğince hem de asgari işçilik primlerinin

tamamlanmaması nedeniyle hukuken mümkün olmadığını, davacının evvela işbu ilişiksizlik belgesini

davalıya ibraz etmesi akabinde hakedişini talep etmesi ve daha sonra cebri icra yoluna başvurması

gerekirken mevcut durumda yapılan icra takibinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacı firmanın

ilgili belgeleri ibraz etmediği gibi iş kapsamında çalıştırdığı işçileri de mağdur ettiğini, işçilerin

ücretlerini çoğu zaman ödemediğini, davalının pek çok defa davacı firma çalışanlarına ücret ödemesi

yaptığını,

sözleşme kapsamında davacı alt yüklenicinin damga vergisi ödeme yükümlülüğü bulunduğu halde

davacının sözleşmenin 7.c maddesinde yer alan damga vergisi ödeme yükümlülüğünü de yerine

getirmediğini, davacının hem sözleşmesel edimleri yerine getirmediğini, hem de sözleşme kapsamında

ödemesi gereken tutarları ödemeyerek borçlu duruma düştüğünü,

Davacının sözleşme kapsamında işi zamanında teslim etmediğinden cezai şart ödemesi gerektiğini,

dava konusu sözleşmede işin teslim tarihinin 10.09.2018 olarak yer aldığını, ancak davacı tarafın bu

tarihte işi bitirmediğini, davalı tarafından davacı alt yükleniciye pek çok defa ihtar çekildiğini, sözleşme

kapsamında kararlaştırılan cezai şartın muaccel olduğunu ve ilgili ödemenin yapılması gerektiğini

belirttiğini, sözleşmeye göre gecikilen gün başına %0,06 gecikme cezası ödemesi gerektiğini,

davacı firmanın işi teslim tarihi olan 10.09.2019 tarihinde bitirmediğinin İdarenin geçici kabul

tutanaklarında da yer aldığını, İdarenin pek çok defa geçici kabul için şantiyeye geldiğini ancak teknik

şartnameye ve sözleşmeye aykırı imalatlar ve sözleşmeye göre hiç yapılmamış imalatları tespit ederek

geçici kabulün yapılamayacağı yönünde tutanak tuttuğunu, İdarenin 20.03.2019 tarihli tutanağının da

eksik imalat ve sözleşmeye aykırılıklar yönünden tespitler yapıldığını ve geçici kabulün 20.03.2019

tarihinde dahi yapılmadığını, İdarenin 21.01.2019 tarihinde geçici kabul için eksiklerin tespit edildiğini

11.03.2019- 19.03.2019 tarihlerinde de inceleme yapılmak için şantiyeye gidildiğini ve yine işin kabul

kapsamında hazır olmadığını beyan ettiğini,

sözleşme kapsamında gecikilen her gün için %0.06 cezai şart ve ihtarla birlikte davalının sözleşmenin

6.1.b hükmü gereğince ilgili cezai şartın %0.l (binde bir ) olarak alınmasını talep edebileceğini, Sözleşme

kapsamında edimlerini yerine getirmeyen davacının ilgili cezai şartlar hesaplandığı takdirde kaldığını

iddia ettiği ve icra takibine konu ettiği bakiye bakımından davalıdan alacaklı olmayıp bilakis borçlu

olacağını, davacı firmanın hakediş yapmak için sözleşme kapsamında yerine getirmek zorunda olduğu

SGK tahakkuk ve ödeme belgelerini davalıya bildirmediğini,

davacının sözleşme kapsamında edimlere aykırı davrandığını damga vergisi ödeme yükümlüğünü yerine

getirmediğini, SGK prim ve ödeme belgelerini davalıya sunmadığını, ilişiksiz belgesi almadığını, işi

sözleşmedeki teslim tarihinde bitiremeyerek cezai şart ödeme yükümlülüğü altına girdiğini, tüm bu

hususlar birlikte değerlendirildiğinde yapılacak hesaplama ile birlikte davalının davacı firmaya borçlu

olmadığını, davacı firmadan alacaklı olduğunu belirtmektedirler.

Davalı ...'ya usulüne uygun tebligatın yapıldığı ancak davaya cevap vermediği anlaşıldı.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; taraflar arasında eser sözleşmesinden kaynaklı sözleşme ilişkisinin var olduğu, sözleşmenin 01/06/2018 tarihinde imzalandığı, aynı tarihte yer tesliminin yapıldığı işin teslim gününün 10/09/2018 olarak belirlendiği ve gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %0,06 oranında gecikme cezası ödeneceğinin kararlaştırıldığı, ayrıca davacı taşeronun vermiş olduğu teminatın iadesi için SGK ilişiksiz belgesi sunulması şartı konulduğu, Davacının işi teslim etmesi gereken 10/09/2018 tarihinden 174 gün sonra 05/04/2019 tarihinde teslim ettiği bu halde davalıların 169.128,00 TL gecikme cezasına hak kazandığı, davacı ticari defterlerindeki takiple uyumlu alacağın mahsubu halinde davacının alacağı kalmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davalı ...

Şirketi tarafından gecikme cezası talebi bulunmadığını, mahsup yapılmasının hatalı olduğunu, müvekkil şirketten kaynaklı gecikme bulunmadığını, eğer gecikme cezası mahsup edilecekse teminat kesintisinin de eldeki hesaba dahil edilmesi gerektiğini, davalılardan ...'nın davaya cevap vermediğini, bu davalının diğer davalının savunmasından faydalanamayacağını, davalıların 31/10/2018 tarihli belge ile işin tamamlandığını kabul ettiğini, geçici kabulün yapılmamasının kendilerinden kaynaklı olmadığını, idare tarafından yapılan süre uzatımlarına riayet edildiğini, yükleniciye idare tarafından ceza kesilmediğini,

SGK ilişiksiz belgesinin dava dışı idareye sunulduğunu ve uyuşmazlığın teminat iadesinden kaynaklı olmadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, Eser Sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

1- Taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi kurulmuş olup davacı, alt yüklenici (taşeron), davalı ise yüklenici konumundadır. Dava dışı iş sahibi ise ... Üniversitesidir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 22. maddesinde sözleşmenin ekleri arasında Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve davalı ile İdare arasındaki ana sözleşme ve ekleri de gösterilmiştir.

Somut olayda ana sözleşme ve ekleri ile ihale dosyası getirtilmeden ve taraflar arasındaki sözleşme ve ekleri hükümleri tartışılmadan yazılı şekilde sonuca gidilmesi doğru görülmemiştir.

2- İtirazın iptâli davası müddeabihi, takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacak olan bir eda davasıdır. Bu davanın takip hukuku içinde ve takip talebiyle sıkı sıkıya bağlantılı olarak ele alınması gerekir ve sonucu itibarıyla takibin devamına etkili bir davadır. Bu nedenle takip talepnamesinde dayanılan borç ve borcun sebebi ile bağlılık asıldır. Davada her türlü delille ispat edilecek alacak da yine takip talepnamesine konu olan ve borçlu yanca itiraza uğrayan alacaktır. Bunun sonucu olarak takip ve dava konusu olmayan taleplerin bu davada dikkate alınamayacağı hakimin iddia ve savunmayla bağlı olduğu kuralının bir gereğidir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2022/253 Esas - 2023/347 Karar).

Somut olayda davacı alacağının bulunmadığına dair sonuca ulaşılırken gerekçe olarak gösterilen teminatın iadesi koşullarının oluşmadığı yönünde değerlendirme yapılırken bu teminatın faturalar konusu alacakla ilgisi olmayan teminat mektubundan mı yoksa faturalara konu hakediş alacağından kesilen nakit teminat kesintisi mi olup olmadığı tartışılmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

3- O halde Mahkemece yapılacak işlem; dava dışı iş sahibi ...

Üniversitesi'nden davalı yüklenici ile aralarındaki sözleşmeye ilişkin ihale dosyasının getirtilmesinden sonra bilirkişi heyetine kamu ihalelerinde uzman bir hesap bilirkişisi veya emekli Sayıştay denetçisi bilirkişi eklenmesi; davalı ile dava dışı İdare arasındaki kabul tutanakları, evraklara göre süre uzatımı verilip verilmediği, İdare tarafından davalı yükleniciye gecikme cezası kesilip kesilmediği; taraflar arasındaki hakedişler, geçici ve kesin kabul tutanaklarında gecikme cezası kesintisine yer verilip verilmediği;

yer verilmişse hakedişlere sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ne göre usulüne uygun olarak itiraz edilip edilmediği, İdareye SGK ilişiksiz belgesi sunulup sunulmadığı gibi hususların sözleşme ve ekleri hükümlerine göre tartışılması; buna göre takip dayanağı faturalardan davalı tarafından yapılan kesintilerin haklı olup olmadığı tartışılarak ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır.

Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan ... · ✍e-imzalıdır Üye ... · ✍e-imzalıdır Üye ... · ✍e-imzalıdır Katip ... · ✍e-imzalıdır