Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2024/223 K.2025/146

Kaldırılarak Mahkemesine Gönderilmesi)

ESAS NO : 2024/223

KARAR NO : 2025/146

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 08/12/2023

NUMARASI

2021/23 Esas - 2023/932 Karar

DAVACI

VEKİLLERİ

DAVALI

DAVANIN KONUSU

Eser Sözleşmesine Dayalı İtirazın İptali

KARAR TARİHİ : 13/02/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 20/02/2025

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesine dayalı itirazın iptali istemine ilişkin davada mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;

İDDİA

Davacı vekili; taraflar arasında 15/03/2018 tarihli sözleşme aktedildiğini, anılan sözleşme kapsamının müvekkilinin yüklenicisi olduğu Gaziantep Üniversitesi 250 Yataklı Çocuk Hastanesi İnşaatı'nın sözleşmede belirtilen, ayrıca aynı işe ait onaylı elektrik projelerinde gösterilen elektrik tesisatı işlerinin proje ve şartnamelere göre, yürürlükteki tüm kanunlara uygun olmak şartıyla tekniğe ve amacına uygun olarak imalatlarının anahtar teslimi olarak yapılması, işletmeye alınması ve idareye teslim edilmesi olduğunu, idarenin yapılan işi onaylayıp hak edişte düzenlenerek,

imalatın belirlenen kar marjıyla birlikte davalıya ödenmesi karşılığında anlaştıklarını, işin başlama tarihinin 26/03/2018 ve bitişinin ise 25/12/2018 tarihi olarak kararlaştırıldığını, taraflar arasında yapılan 15.03.2018 tarihli alt yüklenici sözleşmesinin 4 ve 5. maddesine göre, davalı taraf imalatları yaptıktan ve idareden kabul aldıktan sonra müvekkiline yapılacak hak ediş ödemeleri sonrası davalıya ödeme yapılacağı konusunda anlaştıklarını, 15/03/2018 tarihli alt yüklenici sözleşmesinin 3.9. maddesi gereği,

işin başlama tarihinin 26/03/2018 ve işin bitiş tarihinin 25/12/2018 olarak davalı tarafça taahhüt edilmiş olmasına rağmen yüklendiği işi, imalatları tamamlamadığını, teslim-kabul işlemlerinin yapılamadığını, davalı tarafın tamamlamadığı imalatlar nedeniyle elektrik tesisatlarının bitimine bağlı olarak yapılacak sıva, boya ve dekorasyon gibi bir dizi işlerin de aksadığını davalı tarafın kusuru ile işin uzamasına ve davacı müvekkilin işi zamanında bitirememesine sebebiyet verdiğini, 15.03.2018 tarihli alt yüklenici özleşmesinin 3.9. maddesi gereği davalı tarafın işi geciktirdiği her gün için 1.000,00 TL tazminat ödemeyi kabul ettiğini,

davalıya işe devamı için sözlü uyarıda bulunulduğunu, sonuç çıkmayınca 16/04/2019 tarihinde ihtarname çekildiğini, davalının ihtarnameyi almaktan imtina ettiğini, davalının, tazminatın tahsili için Diyarbakır 9. İcra Müdürlüğü'nün 2019/108721 Esas sayılı dosyası ile yapılan icra takibine de itiraz ettiğini ileri sürerek, davalı tarafın itirazının iptaline ve 121.000,00 TL asıl alacak ve tüm ferileri ile birlikte 21/05/2019 olan takip tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte tahsiline ve icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili; sözleşme gereği işin süresi içerisinde tüm edimlerini yerine getirerek hak edişlerini yaptığını, ancak davacı şirketin mali durumunun bozulması ile Gaziantep Üniversitesi 250 Yataklı Çocuk Hastanesi İnşaatını tamamlayamadığını, davalı müvekkilin aldığı işin; inşaatın elektrik tesisat işlerinin proje ve şartnamelere göre, yürürlükteki tüm kanunlara uygun olmak şartıyla tekniğe ve amacına uygun olarak yapılması,

işletmeye alınması işi olduğunu, dolayısıyla müvekkilinin yapacağı inşaatın ilerlemesiyle yapıldığını, asıl davacı firmanın inşaatı tamamlayamadığını ve işlerin tasfiyesi yoluna gittiğini, davacı şirketin 12/02/2019 tarihinde Gaziantep Üniversitesi Yapı İşleri Teknik Daire Başkanlığı'na dilekçe vererek 4735 sayılı İhale Kanunun geçici 4. maddesine dayanarak tasfiye talebinde bulunduğunu, ancak tasfiye talebinin reddedildiğini, akabinde davacı şirketin 18/09/2019 tarihinde tekrar dilekçe vererek süre uzatımı talep ettiğini, İdarenin 448 gün süre uzatımı vererek işin teslim süresinin 30/09/2020 olarak kesinlik kazandığını,

bu süre zarfında davacı şirketin şantiyesinde hiçbir çalışma olmadığını, işlerin durduğunu, dava dilekçesinde müvekkil şirketin tamamlayamadığı imalatlar neden tesisatlarının bitimine bağlı olarak yapılacak sıva, boya ve dekorasyon aksadığını ve müvekkil şirketin kusuru ile işin uzamasına ve davalı şirketin işi süresinde bitirememesine sebep verdiğinin iddia edildiğini, ancak davacı tarafın inşaatı tamamlayamadığını, davacının almış olduğu 448 gün süre uzatımının, asıl inşaatı bitirmeyenin davacı şirket olduğunu gösterdiğini, müvekkil şirketin bu inşaatın sadece elektrik işlerini yaptığını, ancak dava dilekçesinde,

sanki davacı şirket inşaatı tamamlamışta sadece boya sıva işleri kalmış gibi dilekçeye yansıtıp müvekkil şirketin edimini yerine getirmediğini beyan ettiğini, Gaziantep Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Dairesi Başkanlığı'nın 25/02/2019 tarih ve 99614504/755.99/E.4065 sayılısı yazısı ile tasfiye yoluna giderek işlerin uzamasına sebebiyet veren davacı şirketin, inşaatı durdurarak ve şirkete verilen ek süre ile davacı şirketin cezai şart isteme koşullarının gerçekleşmediğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; "ava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Taraflar arasında 15.03.2018 tarihli sözleşme imzalandığı, anılan sözleşmenin, davacının yüklenicisi olduğu Gaziantep Üniversitesi 250 Yataklı Çocuk Hastanesi İnşaatı'nın sözleşmede belirtilen, ayrıca aynı işe ait onaylı elektrik projelerinde gösterilen elektrik tesisatı işlerinin proje ve şartnamelere göre, yürürlükteki tüm kanunlara uygun olmak şartıyla tekniğe ve amacına uygun olarak imalatlarının anahtar teslimi olarak yapılması, işletmeye alınması ve idareye teslim edilmesine ilişkin bulunduğu, idarenin yapılan işi onaylayıp hak edişte düzenlenerek,

imalatın belirlenen kar marjıyla birlikte davalıya ödenmesi karşılığında anlaştıkları, işin başlama tarihinin 26.03.2018 ve bitim tarihinin 25.12.2018 olduğu, 08/11/2018 tarihli ek protokol yapılarak yine sözleşmenin bitim tarihinin aynı tarih olarak belirlendiği, davacının, işin süresinde teslim edilmemesi nedeniyle cezai şart alacağının doğduğunu ileri sürdüğü, davalının ise davacının alacağının bulunmadığını savunduğu ve işbu itirazın iptali davasının süresinde açıldığı hususları dosya kapsamıyla sabittir.

Çekişme, taraflar arasında mevcut 15.03.2018 tarihli eser sözleşmesi kapsamında davacının takibe koyduğu cezai şart alacağı ve fer'ilerinin yerinde olup olmadığı, itirazın iptali koşullarının bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır. Eser sözleşmesi, taraflarına haklar sağlayan ve borçlar yükleyen tam iki taraflı iş görme akdidir. Ana edim olarak yüklenici, yapımını üstlendiği eseri sözleşmeye, eklerine, teknik ve sanatsal ilkeler ile amacına uygun imal edip iş sahibine teslim, iş sahibi de kararlaştırılan bedeli ödemekle yükümlüdür. Yüklenici teslimi, iş sahibi de bedeli ödediğini ispat etmelidir.

Dava konusu olayda iddia, savunma, toplanan kanıtlar, sözleşme örneği, icra dosyası, Gaziantep Üniversitesinden getirtilen kayıtlar, bilirkişi kök ve ek raporları, taraflar arasında görülen dava ile tüm dosya kapsamından anlaşılacağı üzere, davacı taraf, taraflar arasındaki eser sözleşmesine bağlı olarak cezai şart alacağını talep ettiği anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki sözleşme hükümleri incelendiğinde, 3.10 maddesinde işin başlama tarihinin 26/03/2018, bitiş tarihinin ise 25/12/2018 olduğu, süresi içerisinde işin bitmemesi halinde yükleniciden kaynaklanan bu gecikmelerin de süreye ekleneceği, taşeronun geciken her gün için 1.000,00 TL tazminat ödeyeceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca, sözleşmenin bitim süresi, 08/11/2018 tarihli 'ek protokol' ile de teyit edilmiştir.

Anılan cezai şart hükmü dikkate alındığında, bunun borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırıldığı, ifaya ekli bulunduğu kabul edilmelidir. TBK'nın 179/2. maddesi uyarınca, alacaklı açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Burada zarar kanıtlanmak durumunda değildir.

Haklı ve süre uzatımı gerektiren bir neden olmaksızın borçlunun süresinde ve kararlaştırılan yerde edimini ifa etmemesi yeterlidir. Öte yandan, ifaya ekli cezai şart olumlu zarar kapsamında değerlendirildiğinden, kural olarak ve aksine hüküm yoksa fesih halinde de istenemez. TBK'nın 97. maddesi uyarınca da öncelikli edim yerine getirilmesi alacaklıya bırakılmış ise öncelikli edimi ifa etmeyen taraf, edimini ifa etmediğinden gecikme cezasını da isteyemeyecektir.

Somut olayda davalı taraf, edimin davacının inşaatın devamını sağlayamadığı için yerine getirilmediğini savunmuştur. Ancak, sözleşme süreli sözleşme olup, davalı sözleşmenin yerine getirilmesinin davacıdan veya kusuru olmayan bir nedenden kaynaklanmadığı yönünde davacıya bir uyarı yapmadığı gibi sözleşmenin bitimine çok yakın bir tarihte ek protokol yaparak eseri 25/12/2018 tarihinde teslim etmeyi teyit etmiştir. Davalı tacir olup, basiretli şekilde hareket etmek zorundadır.

Davacı, 16/04/2019 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshetmemiş, aksine önel vererek cezai şart alacağının tahsil edileceğini bildirmiştir. Davacı ödemesi, davalının edimine bağlı olarak hak edişten yapılacağı için, TBK'nın 97. maddesinin koşullarının da olmadığı sonucuna varılmış, aralarında görülen dava sonucu da beklenilmemiştir.

Bu durum karşısında, davalının edimini süresinde ifa etmediği, davacının cezai şart alacağının doğduğu, günlük miktar dikkate alındığında bu tutarın fahiş nitelik taşımadığı, davalının ekonomik olarak mahvına neden olmayacağı, ihtarname, takip tarihi ve sözleşme hükümleri dikkate alındığında davacının arada geçen 119 gün için 119.000,00 TL cezai şart ve takip tarihine kadar 1.589,38 TL takip öncesi işlemiş faiz alacağının doğduğu, davacının bu alacağının miktarı yargılama sonucu bulunduğu, başka bir ifadeyle alacak likit olmadığı ve inkar tazminatı koşullarının oluşmadığı" gerekçesi ile,

davacının davasının kısmen kabulüne, davalının Diyarbakır 9. İcra Dairesi’nin 2019/108721 takip sayılı dosyasında yaptığı itirazın kısmen iptaline, icra takibinin 119.000,00 TL asıl alacak ve 1.589,38 TL işlemiş faiz üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına, koşulları oluşmayan inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; taraflar arasında aktedilen sözleşme ile kararlaştırılan cezai şartın TBK 179/2 maddesi gereğince borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebileceğini, cezai şart istenebilmesi için ifanın istenmesi gerektiğini, cezai şartın ifaya ekli ceza niteliğinde olduğunu, müvekkili şirketin protokolde belirtilen malzemelerin temini için ...

Elektrik Metal İnş. San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'den toplamda KDV dahil 520.834,90 TL'lik 2 adet pano satın aldığını, ve bu panoların sahaya sevkinin gerçekleştiğini ancak daha sonra davacının işin tasfiyesinin ana işverenden istediği fakat bu talebin kabul görmediği ve süreç içerisinde müvekkili şirketin işe son vermek zorunda kaldığını, taraflar arasındaki ilişkinin sonlandığını ve davalı firma tarafından bu malzemenin montajının yapılmadığını, sözleşmesinin feshinde iki tarafında iradesinin bulunduğunu, davacı şirketin fesih nedeni ile cezai şart talebinde bulunamayacağını, ayrıca eser sözleşmelerinin her iki tarafa da borç yükleyen nitelikte olduğunu,

kendi edimini yerine getirmeyen tarafın karşı taraftan cezai şart istemesinin mümkün olmadığını, yerel mahkemece eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın isabetli olmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı yüklenici, davalı taşerondur. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile 119.000,00 TL asıl alacak,1.589,38 TL takip öncesi faiz olmak üzere 120.539,38 TL üzerinden davalı itirazının iptaline icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş olup, hüküm davalı tarafça istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan alt yüklenici sözleşmesi ile davacının yüklenimindeki işin elektrik kalemlerinin davalı tarafça yapılması kararlaştırılmıştır. Davacı, davalının sözleşmede belirtilen süre içinde işini tamamlayamadığını iddia ederek, sözleşmenin 3. maddesi uyarınca cezai şart talepli icra takibi başlatmış, davalının takibe itiraz etmesi üzerine iş bu itirazın iptali davasını açmıştır. Davalı, davacının inşaat işlerini tamamlayamadığını, dava dışı idarenin davacı ile idare arasındaki sözleşmenin tasfiyesi yoluna gittiği için elektrik işlerini yapamadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser sözleşmesinin varlığı halinde, yüklenici işi sözleşme, fen ve sanat kurallarıyla iş sahibinin beklediği yararı gözeterek imal edip teslim ettiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispat etmek zorundadır.

Mahkemece yargılama aşamasında bilirkişi heyetinden rapor ve ek raporlar alınmak suretiyle, sözleşmenin 3. maddesinde öngörülen cezai şartın ifaya ekli ceza mahiyetinde olduğu, sözleşmenin ayakta olduğu, davacının ifayı çekincesiz kabulünün söz konusu olmadığı, öncelikle edim yükümlülüğünün davalı taşeron üzerinde olduğu,

davalının işi yapması sonrasında, davacının imalat bedeli ödemesi gerekeceği, davalının davacıya iş sahasının hazırlanması konusunda bir ihtar çekmediği bilakis, sözleşme süresinin bitmesine yakın bir tarihte ek protokol imzalayarak eseri 25/12/2018 tarihinde teslim etmeyi taahhüt ettiği, işin ifa edilmemesinde davacının bir kusurunun bulunmadığı, davalının 119 günlük bir gecikmesi olduğu, sözleşmenin 3. maddesi uyarınca davalının 119.000,00 TL gecikme cezası ödemesi gerektiği, davalının temerrüt tarihi gözetildiğinde, 1.589,38 TL takip öncesi faiz istenebileceği belirtilerek, 120.589,38 TL üzerinden itirazın iptaline karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 3/10 maddesine göre, süresi içinde iş bitirilemez ise taşeron gecikilen her gün için 1000,00 TL ödeyecektir. Bu maddede öngörülen ceza gecikme cezası (ifaya ekli ceza) mahiyetindedir. İfaya ekli ceza TBK'nın 179/maddesinde düzenlenmiştir. Bu madde hükmüne göre, ceza borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir.

Somut uyuşmazlıkta davacı yüklenici cezai şart hakkından açıkça feragat etmemiştir. İfayı çekincesiz kabulü de söz konusu değildir. Ancak, davacı yüklenicinin ifaya ekli cezayı talep edebilmesi için dava dışı idarenin davacı yüklenici ile olan sözleşmeyi tasfiye etmesinin nedenleri, bu sözleşmenin tasfiyesinin taraflar arasındaki alt yüklenici sözleşmesini ne şekilde etkilediği hususlarının ayrıntılı bir şekilde irdelenmesi gereklidir.

Bunun için mahkemece davacı yüklenici ile dava dışı idare arasındaki sözleşme dosyası örneği getirtilmeli, davalı taşeronun inşaat kalemlerindeki eksikler nedeniyle elektrik işlerini yapamadığı yönündeki savunması araştırılmalı, sözleşmenin tasfiye edildiği tarih itibariyle davacı yüklenicinin dava dışı idareye karşı hangi iş kalemlerinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getiremediği, iş sahasının elektrik işlerinin yapılmasına hazır bir hale getirilip getirilemediği hususu gerektiğinde bilirkişi heyetinden ek rapor da alınmak suretiyle ortaya çıkarılmalıdır.

Davalı taşerondan kaynaklanmayan sebepleri ile idare, davacı yüklenici ile olan sözleşmeyi feshetmiş ise, davacı yüklenicinin ifaya ekli cezai şart talep edemeyeceği gözetilmelidir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle eksik inceleme ve değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli olmadığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esası incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde incelenip karara bağlanması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan · E-imzalıdır Üye · E-imzalıdır Üye · E-imzalıdır Katip · E-imzalıdır