Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2024/563 K.2025/335

Kaldırılarak Mahkemesine Gönderilmesi)

ESAS NO : 2024/563

KARAR NO : 2025/335

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 07/02/2024

NUMARASI

2022/189 Esas - 2024/95 Karar

DAVANIN KONUSU

Eser Sözleşmesine Dayalı Tazminat - Alacak

KARAR TARİHİ : 10/04/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 15/04/2025

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesine dayalı tazminat - alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;

İDDİA

Davacı vekili; taraflar arasında 21/08/2020 tarihinde müvekkilinin taahhüdünde bulunan ... Köyü sınırları içerisindeki ... tesisi atık barajının anahtar teslimi işleri ve yapı özelliklerini düzenleyen "... Kazı ve Dolgu Yapım İşleri İdari Sözleşmesi ve ...

Kazı ve Dolgu Yapım İşleri Teknik Sözleşmesi" aktedildiğini, sözleşmeye konu inşaat işlerinin müvekkilince yapılacağının, projenin davalı tarafından yapılacağının kararlaştırıldığını, müvekkilinin davalı tarafından hazırlanan projeye uygun şekilde işe başladığını ancak bir süre sonra projenin hatalı olduğunun anlaşılması üzerine davalı tarafından projenin revize edildiğini, ancak revize edilen proje ile yapılacak imalatın yaklaşık iki katına çıktığını, ayrıca müvekkiline verilen sürenin değiştirilmediğini, ilk proje için verilen sürede işin bitirilmesinin istenildiğini, taraflar arasında bu konuda ihtilaf çıktığını,

bu süreçte taraflar arasındaki sözleşmenin davalı yanca haksız olarak feshedildiğini, davalının müvekkilinin hakedişlerini ödemediğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL'nin, sözleşmenin haksız feshi sebebiyle uğranılan zarar nedeniyle ise 100,00 TL'nin davalıdan alınarak, davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili; taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında davalıdan projeyi 21/08/2020 tarihli teknik sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmesinin istenildiğini, müvekkili tarafından davacı yana yeni bir proje verilmediğini, davacı tarafından yüklenilen iş süresinde ve gereği gibi ifa edilmediği ve davacı tarafından çalıştırdığı işçilere ve SGK'ya karşı yükümlülüklerini yerine getirmediği için müvekkili tarafından sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini savunarak, davanın reddine, davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; "yanlar arasında eser sözleşmesi bulunduğu, bilirkişilerin kök ve ek raporundan davacının iddialarını ıspatlar delillerin dosyaya sunulmadığı, davacı taraf davalının sözleşme devam ederken proje değişikliğine gittiğini bu nedenle kendilerinin fazla iş yapmak durumunda kaldıklarını, yapmış oldukları iş nedeniyle bakiye hakediş alacaklarının bulunduğunu ayrıca sözleşmenin de haksız olarak feshedildiğini iddia etmiş ancak davacı taraf, taraflar arasındaki sözleşmeye göre yapılması gereken işlemleri tam olarak yerine getirdiğine dair delilleri dosyaya sunmadığı gibi,

yapılan iş miktarının hakedişe konu edilenden fazla olduğunun tespiti için taraflar arasındaki sözleşmede düzenlenen "davacı yüklenici işe başlamadan önce davalı işveren tarafından anlaşılan harita firması ile tarafların harita ekibi eşliğinde sahanın hali hazır kot-koordinatları drone ölçümü ile alınacak ve tutanak düzenlenip davacı yüklenici ile birlikte karşılıklı imza altına alınacağını, işin tamamlanmasına müteakip sahanın son kot-koordinatları tekrar drone ölçümü ile alınacak ve her iki harita alımı arasındaki kübaj farkı, davacı yüklenicinin hakedişinin belirlenmesinde kullanılacağını" ilişkin sorumluluğu yerine getirmediği,

mahallinde yaptırılan keşifte de bilirkişilerin bu hususun tespiti için, proje değişikliğine gidilip gidilmediğinin, gidilmiş ise kazı ve dolgu miktarının artıp artmadığının tespit edilebilmesi için, .... barajı bölgesinin çalışmaya başlanmadan önceki durumunu gösteren halihazır haritanın, ilk hazırlanan projenin, iddia edilen revize projenin ve çalışmaya son verildiğinde yapılmış halihazır haritanın dosyaya sunulması gerektiğini bildirdikleri, davacının bu iddiasına ilişkin bu kapsamda dosyaya delil sunamadığı ve davalı yanca da proje değişikliğinin kabul edilmediği,

ayrıca yine taraflar arasındaki sözleşmeye göre davacı yanca yerine getirilmesi gereken SGK borcu bulunmadığına dair yazının da alındığına dair belge sunulmadığı, hakedişe konu edilen miktara ilişkin ödemelerinde davalı yanca yapıldığı, davacının iddialarını ıspatlar nitelikte başkaca bir delilde sunamadığı" gerekçesi ile, davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde.

Taraflar arasında aktedilen sözleşme gereği davalı tarafın işin işleyişine dair proje hazırlayacağını, müvekkilinin de projeye göre işi yapacağının kararlaştırıldığını, müvekkilinin hazırlanan proje doğrultusunda çalışmalarına başladığını, fakat bir süre sonra projenin hatalı olduğunun tespit edildiğini, davalının projeyi revize ederek müvekkile yeni bir proje verildiğini, revize edilen proje ile yapılacak imalatın yaklaşık iki katına çıkmasına rağmen, davalının işin sözleşmede belirtilen sürede bitirilmesini istediğini,

yeni projenin kapsamına göre verilen sürede ve diğer şartlarda değişikliğe gidilmemesi nedeniyle taraflar arasında anlaşmazlıklar meydana geldiğini, davalının tespit amaçlı uzman raporu düzenlettiğini, müvekkilinin bu rapordaki tespitlerin hatalı olduğunu ileri sürmesi üzerine,

bağımsız bir denetçiden rapor aldığını, sözleşmenin davalı tarafça haksız olarak feshedildiğini, sözleşmenin feshinden sonra davalının müvekkiline hakedişlerini de ödemediğini, müvekkilince işin bedeli ve sözleşme gereği ödenmesi gereken diğer alacaklar ödenmediğini, ticari defterler ve faturalar incelendiğinde, müvekkilinin alacaklı olduğu ortaya çıkacağını, davalı tarafça ayrıca hakedişlerden kesinlen SGK primlerinin de yatırılmadığını, dosya kapsamında bulunan faturalardan da anlaşılacağı üzere, müvekkili Firmanın 355.000 m3 iş yaptığını, ve bunun faturasını kestiğini,

dosyaya ibraz edilen revize rezervuar alanı tasarım parametreleri başlıklı evraktan da anlaşılacağı üzere proje 338.360 m3'ten 528.720 m3'e çıkarıldığını, müvekkilinin bu işin de tamamını bitirdiğini, proje öncesi arazi kotları 30/05/2022 tarihli beyan dilekçeleri ekinde belirtildiği gibi mahkemeye elden sunulduğunu, yerel mahkemece alınan bilirkişi raporlarının eksik ve hatalı olduğunu, hükme esas alınamayacağını, raporlara karşı yaptıkları itirazların dikkate alınmadan dosyanın karara bağlanmasının doğru olmadığını, ileri sürerek,

yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat - alacak istemine ilişkindir. Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı tarafça istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan 21/08/2020 tarihli sözleşme ile davacı kazı ve dolgu işleri yapmayı üstlenmiştir. Davalı taraf 23/12/2020 tarihinde sözleşmeyi feshetmiş, davacı feshin haksız olduğunu iddia ederek menfi tazminat ve ayrıca iş bedeli alacağı talep etmiş, davalı davanın reddini istemiştir.

Taraflar arasında imzalanan sözleşme eser sözleşmesi mahiyetindedir. Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser sözleşmesinin varlığı halinde, yüklenici işi sözleşme, fen ve sanat kurallarıyla iş sahibinin beklediği yararı gözeterek imal edip teslim ettiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispat etmek zorundadır.

1a) Davalı taraf, davacının işin bir kısmını ... İnş. Ltd. Şti'ye devrettiğini ve bu konuda kendilerine belge sunduğunu savunarak, davanın bahse konu şirkete ihbarını talep etmiştir. Mahkemece 27/09/2023 tarihli celsenin 2 numaralı ara kararı ile davanın bu şirkete ihbarına ve ihbar dilekçesi tebliğine karar verilmiş, davalı tarafça masrafı yatırılmadığı için ihbar dilekçesi tebliğ edilememiştir. Mahkemece davalı tarafa süresinde ihbar dilekçesi sunulmamasının sonucunun açıklandığı ve tebligat masrafının da açıkça gösterildiği, usulüne uygun ve ihtaratlı bir ara karar kurulmalı, masrafın yatırılması halinde bu şirkete ihbar dilekçesi tebliğ edilmelidir.

b) Davalı taraf işin bir kısmının davanın ihbarını istedikleri ... İnş. Ltd. Şti tarafından yapıldığını, davacının da bakiye ödemenin kime ve ne şekilde ödeneceğine dair belge sunduğunu savunmuştur. Mahkemece söz konusu şirkete bir müzekkere yazılarak bahse konu işin ifasına dair ve ayrıca ödeme hususunda ellerinde bulunan tüm belgelerin birer örneklerinin gönderilmesi istenilerek bahse konu belgeler dosya kapsamına alınmalıdır.

2-Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 4.3 maddesinde işe başlanmadan önce harita firması, yüklenici ve iş sahibinin katılımı ile hali hazır kot koordinatlarının ölçümü yapılarak tutanak düzenleneceği, işin bitiminde de aynı şekilde hareket edileceği her iki harita alımı arasındaki kübaj farkının yüklenicinin hakedişinin hesaplanmasına esas olacağı düzenlemesi yapılmıştır. Bu maddede öngörülen prosedüre uyulmamıştır. TBK'nın 472/3 maddesinde.

"Eser meydana getirilirken, iş sahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerine ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa yüklenici bu durumu hemen iş sahibine bildirmek zorundadır, bildirmez ise bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur." düzenlemesine yer verilmiştir. Bu ilke doktrinde yüklenicinin "genel ihbar yükümlülüğü" olarak adlandırılmaktadır.

Davacı yüklenici işin başlangıcında ve sonunda gerekli ölçümlerin yapılmasına yönelik girişimlerde bulunduğuna dair bir belge sunamamıştır. Davalı iş sahibi sözleşmenin fesih sebebi olarak işin zamanında bitirilemediğini, Davacının çalıştırdığı işçilerin SGK bildirimlerini yapmadığını, SGK primlerini de ödemediğini göstermiştir.

Mahkemece alınan bilirkişi raporlarında, işin başlangıcında ve işin sonlandırıldığında sözleşmenin 4.3 maddesinde öngörülen ölçümlerin yapılmaması nedeniyle davacının yaptığı kazı ve dolgu metrajının tespit edilemediği, düzenlenen hakedişlerdeki metrajların doğru olup olmadığının saptanamadığı belirtilmiştir. Davacı yüklenici TBK 472/3 maddesindeki ihbar yükümlülüğünü yerine getirmediği için sözleşmenin feshinde kusurludur.

Bu nedenle bir menfi tazminat talep etmesi hukuken mümkün değildir. Ancak davacının talep edebileceği bir iş bedeli alacağı olup olmadığının belirlenebilmesi için, mahkemece gerektiğinde son bilirkişi heyetinden bir ek rapor alınmalı, davanın ihbar edilmesi istenen ... Ltd. Şti. den getirtilecek belgeler çerçevesinde davacı şirketin işin ne kadarını yaptığı, ne kadar ödeme aldığı hususları bakiye bir alacağı kalıp kalmadığı hususu araştırılmalıdır.

Mahkemece eksik inceleme sonucunda hüküm kurulması hatalı olmuştur.

3- HMK'ya dayanılarak hazırlanan ve 06/08/2015 Tarihli 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 169/2. maddesi uyarınca, yazı işleri hizmetleri ilgilisine göre mahkeme başkanı veya hakimin denetimi altında ilgili yazı işleri müdür ve onun yönetiminde zabıt katibi, memur, mübaşir, hizmetli ve diğer görevliler tarafından yürütülür.

Bu yönetmeliğin 203/1.m. uyarınca, dava dosyasının fiziksel olarak diğer bir mahkeme veya mercie gönderilmesi gerektiğinde, zabıt kâtibince dosya içerisindeki her türlü belgeyi gösteren bir dizi listesi yapılır ve altı imzalanır. Gönderilen dosyanın son duruşma tutanağının bir örneği ile dizi listesinin bir sureti alınarak geçici bir dosya açılır.

208/11. m. uyarınca kanun yoluna başvurulan dava veya işler, görevli daire doğru bir şekilde belirlendikten sonra kanun yolu formu ve dizi pusulası UYAP üzenden hazırlanarak ilgili mercie gönderilir. Belirtilen hükümlere göre, dava dosyalarının ve tüm kayıtların düzgün ve sağlıklı bir şekilde tutulmasından yazı işleri müdürü ile ilgili personel birlikte sorumludur. .Bu yönetmelikle getirilen kurallar güvenli ve süratli bir yargılama için konulmuş kurallardır.

İlk derece mahkemesince gönderilen dosyada tensip tutanağı ve duruşma tutanaklarının tarih sırasına göre takılmadığı, tutanakların arasında müzekkere cevaplarının bulunduğu, dosya içerisine şeffaf dosya ile evraklar takıldığı, dizi pusulası düzenlenmediği görülmüş olup, dosyanın bu şekliyle okunmasının oldukça zorlaştığı dikkate alınarak mahkemece bahse konu yönetmelik doğrultusunda, istinaf incelemesi için gönderilecek dosyanın düzenlemesi yapıldıktan sonra sevk edilmesi hususuna da dikkate edilmelidir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle eksik inceleme ve değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esası incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde incelenip karara bağlanması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan · E-imzalıdır Üye · E-imzalıdır Üye · E-imzalıdır Katip · E-imzalıdır