Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2023/1452 K.2023/1700

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı ihtiyati hacze itiraz eden davalı ... Şirketi vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

KARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

İhtiyati Haciz Talep Eden Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...'un sürücüsü, davalı ... Şirketinin işleteni ve davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından ZMMS ile sigortalı aracın müvekkilinin aracına çarpması neticesinde müvekkilinin yaralandığını, kazanın meydana gelmesinde davalıların kusurlu olduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 1.000,00 TL maddi tazminat ve 5.000,00 TL manevi tazminat talep ederek,

davacının geçirmiş olduğu trafik kazası nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini ile kazaya karışan davalılara ait taşınır malları, gayrimenkulleri, banka hesapları ve 3. kişilerdeki hak ve alacaklarının 5.000,00 TL'lik kısmının haczi ve muhafazası için HMK 392. mad. gereğince teminatsız olarak ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir konulması, davacı lehine 5.000,00 TL geçici ödeme kararı verilmesini istemiştir.

İHTİYATİ HACİZ TALEBİNE YÖNELİK İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, dosya üzerinden yapılan inceleme sonuncunda 20/10/2023 tarihli ara karar ile; davacı vekilinin davalılar ... ve ... Şirketi'nin maddi tazminata ilişkin olarak 1.000,00 TL üzerinden ihtiyati haciz talebinin kabulüne, diğer taleplerin reddine karar verilmiş, ihtiyati haciz kararına ... İçeçek ... Anonim Şirketi tarafından itiraz edilmiştir.

İHTİYATİ HACİZ KARARINA İTİRAZ

İhtiyati Hacze İtiraz Eden ... Şirketi vekili itirazında.

İhtiyati haciz koşullarının oluşmadığını, alacağın uyuşmazlık konusu olduğunu, İİK’nın 257. maddesindeki koşulların oluşmadığını; ayrıca mahkemece ihtiyati haciz talebine karşılık teminat alınmadığını, bu nedenle de kararın hatalı olduğunu; tüm bu beyanlar ışığında ihtiyati haciz talebinin tamamen müvekkilini zarara uğratma ve sıkıntıya sokma kastı ile yapılmış ve iyi niyetten uzak bir talep olduğunu; bu nedenle de müvekkilinin telafisi imkansız zararlarının doğmasına ve artmasına engel olmak için ihtiyati hacze itiraz ettiklerini ve ivedilikle kaldırılmasını talep ettiklerini;

mahkeme aksi kanaatte ise yatırdıkları 1.000,00 TL bedelin teminat olarak kabulü ile ihtiyati haczin teminatları üzerine kaydırılmasını talep ettiklerini beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece duruşmalı olarak yapılan itiraz incelemesi sonucunda. Uyuşmazlığın niteliğine, dosyaya sunulan belgelere, talep edilen alacak tutarına göre davalı ... ... A.Ş.'nin tüm mal varlığı üzerine ihtiyati haciz konulmasının ölçülülük ve orantılılık ilkesinin ihlali mahiyetinde olacağı, bu şekilde ihtiyati haciz kararının davalı ... ... A.Ş. 'nin ticari faaliyetlerini devam ettirmede olumsuz etki edeceği değerlendirilmekle davalı ... ...

A.Ş.'nin ihtiyati hacze itirazlarının kısmen yerinde görüldüğü, bu kapsamda yalnızca kazaya karışan ve davalı ... ... A.Ş.'nin maliki olduğu ... plakalı araç üzerinde ihtiyati haczin devamına, bunun dışındaki davalı ... ... A.Ş.'nin taşınır ve taşınmaz mallar ile 3. kişilerdeki hak ve alacaklar üzerine konulan ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle. “1-Davalı ... ...

A.Ş. vekilinin ihtiyati haciz kararına karşı yapmış olduğu itirazının kısmen kabulü ile, davalının maliki olduğu ... plakalı araç üzerinde ihtiyati haczin baki kalması bunun dışında davalı ... ... A.Ş.'nin taşınır ve taşınmaz üzerine konulan ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine konulan ihtiyati hacizlerin kaldırılmasına, ihtiyati haczin davalı ... ...

A.Ş. yönünden bu şekilde yalnızca ... plakalı araç ile sınırlandırılmasına, bu hususta icra dairesine müzekkere yazılmasına,

2-Davalı ...'un ihtiyati haciz kararına karşı yapmış olduğu itirazının reddine,” karar verilmiş hüküm ihtiyati hacze itiraz eden davalı ... ... A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati Hacze İtiraz Eden Davalı ... ... A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde; İhtiyati haczin koşulları oluşmadığını, ayrıca haciz miktarı kadar nakten teminat yatırdıklarından ihtiyati haczin faydasız kaldığını, yaklaşık ispat koşulu da oluşmadığını, ihtiyati haciz miktarı kadar teminatın hem icra dosyasına hem mahkeme dosyasına yatırılmasına rağmen haczin kaldırılmamasının hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkemece verilen kararda kamu düzenine aykırılık görülmediğinden, istinaf edenin sıfatına göre ve istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi neticesinde;

Talep, maddi ve manevi tazminat istemli davada, İİK'nın 257 vd maddeleri gereğince ihtiyati haciz istemidir. Mahkemece ihtiyati haciz talebinin maddi tazminat tutarınca kabulüne karar vermiş iken, aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen davalı ... ... A.Ş. 'nin ihtiyati hacize itirazı üzerine itirazın kısmen kabulüne karar vererek, ... plakalı araç ile ihtiyati haczin sınırlandırılmasına karar verilmiş, ara karar aleyhine ihtiyati haciz karar verilen davalı ... ... A.Ş. tarafından istinaf edilmiştir.

Hukukumuzda, geçici hukuki koruma tedbirleri kapsamında olan İhtiyati Haciz İİK'nın 257 ve devamı maddesinde düzenlenmiştir.

İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için mahkeme kararı ile borçlunun mallarına (önceden) geçici olarak el konulmasıdır. (Kuru, Baki (2019) İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra İflas Hukuku Ders Kitabı, Yetkin Yayınları, Ankara, s.350.)

İcra İflas Kanunda, ihtiyati haczin koşulları (İİK' m. 257), İhtiyati haciz kararının verilmesi usul ve yöntemi (İİK m. 258), ihtiyati hacizde teminat (İİK m. 259), ihtiyati haczin muhtevası (İİK m.260), ihtiyati haciz kararının icrası (İİK m. 261), İhtiyati haciz kararına itiraz ve istinaf (İİK'nın 265), İhtiyati Haciz Kararının kaldırılması (İİK m. 266) ayrıntılı olarak düzenlenmiş, mahkemece ihtiyati haciz talebi, ihtiyati haczin muhtevası ve infazı, itiraz, itirazın kaldırılmasına yönelik talepler ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Bu kapsamda, ihtiyati hacze kararına yönelik olarak borçlu İİK'nın 265. maddesindeki "Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir" hükmü gereğince ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak borca itiraz edebilir. Mahkemenin bu kapsamda yapılan itirazlar üzerine yasal süresi içerisinde verdiği kararlar istinafa tabidir. İtiraz incelemesi de ilk derece mahkemesi tarafından bu çerçevede yapılmadır.

İhtiyati haczin kaldırılması başlıklı İİK'nın 266. maddesindeki "Borçlu, para veya mahkemece kabul edilecek rehin veya esham yahut tahvilat depo etmek veya taşınmaz rehin yahut muteber bir banka kefaleti göstermek şartı ile ihtiyati haczin kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir. Takibe başlandıktan sonra bu yetki, icra mahkemesine geçer." düzenlemesi çerçevesinde talepler ihtiyati hacize itiraz mahiyetinde olmadığından, asıl takibe geçilmiş ise icra mahkemesi tarafından, aksi durumda ise ihtiyati haciz veren mahkemeden her zaman istenebilecek talep olduğundan, İİK'nın 265. maddesi kapsamında değerlendirilecek durumlardan değildir.

Yine, İİK'nın 261/3 maddesi "İhtiyati haczin infazı ile ilgili şikayetler infazı yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılır." düzenlemesi çerçevesinde, ihtiyati haciz infazına ilişkin şikayetler de, icra mahkemesinin görev ve yetkisine girdiğinden, İİK'nın 265. maddesi kapsamında itiraz sebeplerinden değildir.

Bu nedenle itirazların incelenmesi sırasında, itiraz edilen hususların içeriği mahkemece doğru şekilde değerlendirilmeli, itiraz edilen hususun icra müdürlüğünün işlemine yönelik şikayet (örneğin aşkın haciz nedeniyle yapılan memur muamelesini şikayet gibi), yahut İİK'nın 266. maddesi kapsamında ihtiyati haczin kaldırılmasına yönelik bir talep olması halinde ilgili hükümler çerçevesinde değerlendirme yapılmalı, ihtiyati hacze itirazın ise İİK'nın 265. maddesi nedenlerle sınırlı olduğu göz ardı edilmemelidir.

Davacı, görülmekte olan tazminat davasında 5.000,00 TL manevi tazminat, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 1.000,00 TL maddi tazminat talep etmiş ve davalıların 5.000,00 TL borca yetecek kadar menkul, gayrimenkul ve 3 kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasını talep etmiş, mahkemece 20/10/2023 tarihli kararında.

"Davacı vekilinin maddi tazminata ilişkin ihtiyati haciz talebinin kabulüne, İİK'nun 257. maddesi gereğince; davacı tarafça şimdilik talep edilen 1.000,00 TL yönünden davalılar ... ve Davalı ...

Şirketi adına kayıtlı taşınır ve taşınmaz mallar üzerine takdiren teminatsız olarak ihtiyati haciz konulmasına," denilerek, 1.000,00 TL alacak üzerinden ihtiyati haciz kararı verilmişken; istinaf eden davalının itirazı üzerine, duruşmalı olarak yapılan inceleme neticesinde; bu kez, alacak miktarı ile sınırlı olarak ihtiyati haciz kararı verilebileceği göz ardı edilerek, infaz çerçevesinde değerlendirilebilecek konuları da kapsar şekilde "Davalı ... ...

A.Ş. vekilinin ihtiyati haciz kararına karşı yapmış olduğu itirazının kısmen kabulü ile, davalının maliki olduğu ... plakalı araç üzerinde ihtiyati haczin baki kalması bunun dışında davalı ... ... A.Ş. 'nin taşınır ve taşınmaz üzerine konulan ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine konulan ihtiyati hacizlerin kaldırılmasına, ihtiyati haczin davalı ... ...

A.Ş. yönünden bu şekilde yalnızca ... plakalı araç ile sınırlandırılmasına, bu hususta icra dairesine müzekkere yazılmasına, " şekilde karar verilmiş, karar, aleyhine itiraz eden vekili tarafından ihtiyati haciz koşulları oluşmadığından bahisle istinaf edilmiştir. İstinaf dilekçesinde İİK'nın 266. maddesi kapsamındaki talepler de ileri sürümüş ise de; istinaf incelemesinin istinaf koşullarının bulunup bulunmadığına yönelik olarak yapılmıştır.

Buna göre, davacının dava dilekçesinde maddi tazminat talebi 1.000,00 TL olup, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak tazminat talep edilmiş ise de, dava belirsiz alacak davası olarak açılmış olsa dahi dava ile birlikte ihtiyati haciz talep edilmesinde, ancak dava dilekçesinde gösterilen miktar üzerinden ihtiyati haciz talep edilebilir. Alacak miktarı harç ikmal edilerek belirlenmedikçe, belirlenmeyen kısım yönünden ihtiyati haciz talep edilemez.

İlk derece mahkemesi tarafından da bu kapsamda 1.000,00 TL'lik miktar yönünden ihtiyati haciz kararı verilmiş ise de, ihtiyati haciz karar verilen miktar itiraz eden şirket yönünden herzaman üzerinde bulunabilecek bir miktar olduğundan, ihtiyati haczin amacı ve ihtiyati haczin borçlu üzerindeki etkisi ve ihtiyati hacizden beklenen fayda gözetildiğinde, ihtiyati haciz koşulları oluşmadığından ihtiyati haciz kararına yönelik itirazın kabulü ile istinaf eden davalı hakkındaki ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile alacak miktarını da gözardı edecek şekilde ve ihtiyati hacizde ölçülülükten uzaklaşarak,

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında güvence altına alınan mülkiyet hakkını da ihlal edecek düzeyde belirli bir menkul malı üzerinde ihtiyati haciz kararı verilmiş olması doğru görülemiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle, ihtiyati hacze itiraz eden davalı ... ... A.Ş. vekilinin istinaf talebinin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının istinaf eden davalı lehine HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince kaldırılmasına, itiraz yönelik yeniden hüküm tesisine, buna göre ihtiyati hacze itiraz eden davalı ... ... A.Ş. vekilinin, yokluğunda verilen 20/10/2023 tarihli ihtiyati haciz kararına yönelik itirazının kabulü ile ihtiyati haciz koşulları oluşmadığından 20/10/2023 tarihli karar ile davalı ... ... A.Ş. hakkında verilen ihtyati hacizin kaldırılmasına, karar vermek gerekmiş, diğer davalının karara yönelik istinafı bulunmaması nedeniyle itiraz üzerine verilen karardaki kesinleşen yönler gözetilerek aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.