Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2025/453 K.2026/720

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı asıl ve birleşen dosya davalılarından ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacılar vekili asıl dava dava dilekçesinde. 08.10.2019 tarihinde, ... plakalı araç sürücüsü davalı ...’ın davacıların murisi ...’e çarpması sonucu vefat ettiğini, kazaya karışan aracın davalı ... Gıd. San. Paz. ve Tic. Ltd.

Şti.’ye ait olması nedeni ile bu şirketin de sorumlu olduğunu, araç sürücüsü aleyhinde Bolu 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2019/334 E. sayılı dosyası ile açılan ceza davasının halen devam ettiğini, gerek soruşturma sırasında gerekse de ceza yargılaması sırasında alınan kusur raporlarında müteveffanın kusursuz olduğunun belirlendiğini, kazaya karışan ... plakalı aracın davalı sigorta şirketi tarafından Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile sigortalandığını, davalı sigorta şirketine yapılan başvuru sonrasında kendilerine 240.000,00.-TL ödeme yapılmış ise de,

poliçe limitinin 360.000,00.-TL olduğu dikkate alındığında zararlarının karşılanmadığını, müteveffanın davacıların bakımından sorumlu olduğunu, kendisinin üç şirketin sahibi ve sorumlu müdürü olduğunu, müteveffanın vefatı ile birçok banka kredisinin ödenemediğini, icra takipleri başlatıldığını ve davacıların çok zor durumda kaldıklarını, davalı araç sürücüsünün davacıların mağduriyetinin giderilmesi için hiçbir girişimi olmadığı gibi başsağlığı dahi dilemediğini, davacıların müteveffanın vefatı ile desteğinden yoksun kaldıkları gibi manevi olarak da çok yıprandıklarını, müteveffanın vefatından önce aylık gelirinin 100.000,00.-TL olduğunu,

belgelendirilebilir gelirinin ise 17.812,09.-TL olduğunu, kendisinin ... Grup Hafriyat Ltd. Şti., ... Grup Pet. İnş. Tur. San. Dış Tic. Ltd. Şti. ve ... Yapı Hafr. Nak. Taah. Tic. Ltd.

Şti.’nin kurucusu, sorumlu müdürü ve sahibi olduğunu, müteveffanın vefatı ile davacıların zor durumda kaldıklarını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla her bir davacı için ayrı ayrı 1.000,00.-TL olmak üzere toplam 5.000,00.-TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalı sigorta şirketi için poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini,

her bir davacı için ayrı ayrı 50.000,00.-TL manevi tazminatın davalı sigorta dışındaki davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacılar vekili birleşen dava dava dilekçesinde.

08.10.2019 tarihinde, ... plakalı araç sürücüsü davalı ...’ın davacıların murisi ...’e çarpması sonucu vefat ettiğini, müteveffanın davacıların oğulları olduğunu, kazanın meydana gelmesinde müteveffanın kusuru bulunmadığını, kazaya kusuru ile neden olan ... plakalı aracın kasko sigortasının davalı sigorta şirketi tarafından düzenlendiğini, davalı ...’ın araç sürücüsü, diğer davalının ise araç işleteni olduğunu, davacıların zararından davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, müteveffanın vefatı ile davacıların maddi ve manevi olarak zarara uğradıklarını, müteveffanın ...

Grup Hafriyat Ltd. Şti ve ... Yapı Hafr. Nak. Taah. Tic. Ltd.

Şti.’nin ortağı ve müdürü olup ücretinin asgari ücretten yüksek olduğunu, davacıların zararının tazmini için öncelikle zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında davalı sigorta şirketine başvuruda bulunulduğunu ve davalı sigorta şirketinden kısmi ödeme alındığını, Yargıtay içtihatları ile sabit olduğu üzere zorunlu mali sorumluluk sigorta limitini aşan kısım için ihtiyari mali mesuliyet teminatına başvurulabildiğini, müteveffanın vefatı nedeni ile davacıların limiti aşan maddi zararlarının tahsili için davalı sigorta şirketine yapılan başvurunun 12.06.2020 tarihinde tebliğ edildiğini,

arabuluculuk görüşmelerinden de sonuç alınamadığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacıların limiti aşan zararının tazmini için her bir davacı için ayrı ayrı 10.000,00.-TL maddi tazminat ile her bir davacı için ayrı ayrı 75.000,00.-TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... ve ... Gıda San. Paz. ve Tic. Ltd.

Şti. vekili asıl dava cevap dilekçesinde; davanın görevsiz Mahkemede açıldığını, dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurulmadığını, müvekkili ... tarafından müteveffanın oğlu ...’e 20.000,00.-TL ödeme yaptığını, tazminat hesabında bu ödemenin de dikkate alınması gerektiğini, hesaplamanın tüm aile fertleri dikkate alınarak yapılması gerektiğini, bu nedenle yargılamaya Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/459 E. sayılı dosya üzerinden devam edilmesi gerektiğini, müteveffanın gelir durumunun davacılar tarafından ispat edilemediğini,

müteveffanın gelirinin belgelendirilememesi halinde hesaplamanın asgari ücret üzerinden yapılması gerektiğini, dava dilekçesinde bahsedilen borçlar dikkate alındığında müteveffanın ekonomik durumunun iyi olmadığının anlaşıldığını, müteveffanın borçlarından müvekkillerinin sorumlu olmadığını, kusur durumunun belirlenmesi gerektiğini, SGK tarafından davacılara rücuya tabi ödeme yapılıp yapılmadığının belirlenmesi gerektiğini, hesaplamanın TRH-2010 hayat tablosu esas alınarak yapılması gerektiğini, hem müvekkili hem de davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemelerin dikkate alınması gerektiğini,

talep edilen manevi tazminatın sebepsiz zenginleşmeye yol açacak nitelikte olduğunu bildirerek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili asıl dava cevap dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından zorunlu arabuluculuk görüşmeleri kapsamında poliçe limitleri dahilinde diğer tazminat talepleri ile birlikte destekten yoksun kalma tazminatını davacılara anlaşma neticesinde ödediğini, müvekkili şirketin poliçe kapsamında başka bir sorumluluğu kalmadığını, müvekkili şirketin tazminat borcunu ödemiş olmasına rağmen dava sebebi ile dava bedeli miktarında muallak tazminat karşılığı ayırdığından maddi zarara uğradığını, dava konusu olayın Ticaret Mahkemelerinin görev alanına girmesi nedeni ile görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini,

müteveffanın diğer mirasçıları tarafından da Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/459 E. sayılı dosyası ile dava açıldığını, müvekkili şirket tarafından yapılan ödemenin kısmi ödeme olmadığını, arabuluculuk görüşmeleri kapsamında anlaşmaya varıldığını ve davacıların dava konusu taleplerinden dava öncesinde feragat etmiş olduklarını, kabul anlamına gelmemek kaydı ile öncelikle kusur tespiti yapılması gerektiğini, müteveffanın gelirinin belgelendirilememesi halinde asgari ücretin esas alınması gerektiğini bildirerek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili birleşen dava cevap dilekçesinde; davacılara zorunlu mali mesuliyet sigortası kapsamında arabuluculuk yolu ile tazminat ödemesi yapıldığından davanın usulden reddi gerektiğini, öncelikle kusur tespiti yapılması gerektiğini, müteveffanın gelirine ilişkin dayanak bilgi belge sunulmadığını, müvekkili şirketin dava konusu tazminat talebinden sorumlu olmadığını, aksinin kabulü halinde poliçe teminat limiti 100.000,00.-TL olup, manevi tazminat talebinin de poliçe bedelinin %20’si ile sınırlı olduğunu, poliçe limitini aşan taleplerden sorumlu olmadıklarını bildirerek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... ve ... Gıda San. Paz. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili birleşen dava cevap dilekçesinde; davacıların zararının öncelikle davalı sigorta şirketi tarafından karşılanması gerektiğini, müteveffanın eşi ve çocukları tarafından Ankara 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2020/534 E. sayılı dosyası ile dava açıldığını, bu dosyanın celbi gerektiğini, davacıların müteveffanın desteğinden yoksun kaldıklarını ispat etmeleri gerektiğini, hesaplamanın TRH-2010 hayat tablosu esas alınarak yapılması gerektiğini, davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemelerin dikkate alınması gerektiğini, SGK tarafından davacılara rücuya tabi ödeme yapılıp yapılmadığının belirlenmesi gerektiğini, talep edilen manevi tazminatın sebepsiz zenginleşmeye yol açacak nitelikte olduğunu bildirerek, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda. 08.10.2019 tarihinde asıl davada davacıların eş ve babası, birleşen davada davacıların oğlu müteveffa ...’e davalı sürücü ...’ın sevk ve idaresindeki, diğer davalı ... Gıda ... Ltd. Şti.'ye ait ... plaka sayılı aracın çarpması sonucu davacıların murisi ...’ün vefat ettiği, kazanın meydana gelmesinde davalı şirkete sigortalı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu, aracın davalı ...

Sigorta A.Ş.'ye ZMMS ve İMMS poliçesi ile sigortalı olduğu, davacılara 17.03.2020 tarihli ibraname karşılığı ZMMS poliçesinden toplamda (240.000,00+60.00,00) TL ve 15.12.2020 tarihli ibraname karşılığı kasko poliçesinden 75.698,46 TL ödeme yapıldığı, asıl davada ZMMS kapsamında birleşen davada kasko poliçesi kapsamında sigorta şirketinden talepte bulunulduğu, trafik kazasına karışan ... plakalı aracın davalı sigorta şirketi tarafından, 25.05.2019-25.05.2020 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile sigortalandığı, kaza tarihi itibarı ile poliçenin geçerli olduğu,

kaza tarihi itibarı ile geçerli poliçe limitinin ölüm halinde kişi başı 390.000,00.-TL olduğu, 29.05.2019-29.05.2020 tarihleri arasında geçerli olmak üzere “Genişletilmiş Kasko ve İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi” ile sigortalandığı, ihtiyari mali mesuliyet sigortası teminatının 100.000,00.-TL olduğu, poliçe içeriğinden ihtiyari mali mesuliyet teminatına manevi tazminat taleplerinin ek teminat olarak dahil edildiği, poliçe üzerinde yazılı limitin, kaza başına maddi, bedeni hasarlar ve manevi tazminatı da içine alan tek limit olduğu, manevi tazminat taleplerinin poliçede yazılı limitin maksimum %20’si ile sınırlı olduğu,

açıklanan nedenlerle asıl ve birleşen davanın kısmen kabul kısmen reddi gerektiği gerekçesiyle. “A-Mahkememizin 2021/810 Esas sayılı dosyasında.

1-Maddi tazminat ve davalı sigorta şirketi yönünden; davacılar ..., ... ve ... ... yönünden davanın KABULÜ İLE, a-Davalı sigorta şirketinin ZMMS poliçe limitlerine göre, davacı ... için 47.100,66 TL, davalı ... için 7.620,83 TL, davalı ... için 11.694,81 TL'sinden eksik ödeme tarihi olan 17/03/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden alınarak davacılara verilmesine, b-Davacılar ... ve ... yönünden davanın REDDİNE, 2-Maddi-manevi tazminat ve davalılar ... ve ...

Gıda Şirketi yönünden; davanın feragat nedeniyle REDDİNE, B-Birleşen Ankara 14. ATM'nin 2020/459 Esas sayılı dosyasında.

1-Maddi tazminat yönünden; talep artırıma göre davanın KABULÜ İLE, davacı ... için 1.724.357,29 TL, davacı ... için 694.608,66 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen kaza tarihi olan 08/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacılara verilmesine (davalı sigorta şirketinin-İMMS- davacı ... için 4.539,42 TL, davalı ... için 1.828,58 TL'sinden eksik ödeme tarihi olan 15/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumlu olmak kaydıyla), 2-Manevi tazminat yönünden; a-Davanın davalılar ... ve ...

Gıda... Ltd. Şti. yönünden KABULÜ İLE, davacı ... için 75.000,00 TL, davacı ... için 75.000,00. TL'nin davalılar ... ve ... Gıda... Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen kaza tarihi olan 08/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacılara verilmesine,” karar verilmiş, karara karşı asıl ve birleşen dava davalı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Asıl ve birleşen dava davalı ... Sigorta A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilinin davacılar ile ibraname karşılığında değil, arabuluculuk görüşmeleri neticesinde anlaşarak tazminat ödemesi yaptığını, arabuluculuk neticesinde anlaşılan hususların dava konusu edilemeyeceğini, yerel mahkemece bu ödemenin ibraname kapsamında kaldığı kabul edilerek hüküm kurulduğunu, müvekkili ile davalıların arabuluculuk yolu ile anlaşması neticesinde poliçe limitleri dahilinde herhangi bir sorumluluğu kalmadığını, müvekkilinin sorumluluğunun tümü ile ortadan kalkacak şekilde ödemede bulunduğunu ileri sürerek, istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

Asıl ve birleşen dava ölümlü trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece asıl ve birleşen davaların kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş, karara karşı asıl ve birleşen dava davalısı ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Dairemizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen gözetilerek inceleme yapılmıştır.

HMK'nın "İstinaf Yoluna Başvurulabilen Kararlar" başlıklı 341.maddesinin (2) no'lu bendinde, miktar veya değeri 3.000,00 Türk Lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararların kesin olduğu belirtilmiş, 02.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 24.11.2016 tarihli 6763 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 41.maddesi ile de, maddede yer alan "Binbeşyüz" ibaresi, "Üçbin" şeklinde değiştirilmek suretiyle, söz konusu kesinlik sınırı üçbin Türk Lirasına çıkarılmış ve her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, bu miktarın Maliye Bakanlığınca her yıl için tespit ve ilan edilecek yeniden değerleme oranında artırılması kabul edilmiştir.

Buna göre 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 341/2. maddesinde öngörülen mal varlığına yönelik istinaf kesinlik sınırı karar tarihi olan 11/07/2024 için 28.250,00 TL olup, HMK'nın 346. maddesi gereğince istinaf dilekçesinin kesin olan karara ilişkin olması halinde ilk derece mahkemesince istinaf dilekçesi reddedilebileceği gibi HMK'nın 352. maddesi gereğince yapılan ön inceleme neticesinde Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da istinaf isteminin (dilekçesinin) reddine karar verilebilir.

Somut olayda asıl ve birleşen davanın davacıları arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığından, ihtiyari dava arkadaşı olan her bir davacı lehine hükmedilen tutara göre istinaf kesinlik sınırının belirlenmesi gerekir.

Mahkemece, asıl davada davacı ... lehine 7.620,83 TL, davacı ... lehine 11.694,81TL hükmolunmuş, birleşen davada ise davacı ... lehine hükmolunan tutarın 1.828,58 TL’sinden, davacı ... lehine hükmolunan tutarın ise 4.539,42 TL’sinden kararı istinaf eden davalı ...

Sigorta A.Ş. sorumlu tutulmuş olup, adı geçen davacılar lehine hükmolunan ve kararı istinaf eden davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu tutarlar karar tarihi olan 2024 yılı itibariyle istinaf kesinlik sınırının altında bulunduğundan, davalı ...

Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf başvuru dilekçesinin asıl ve birleşen davanın davacıları olan ..., ..., ... ve ... yönünden kararın miktar itibariyle kesin olması nedeniyle HMK'nın 341/2. ve 352. maddeleri gereğince istinaf başvuru dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin davacı ... lehine hükmolunan tazminat tutarına ilişkin istinaf itirazlarına gelince;

Tüm dosya kapsamından; olay tarihi olan 08/10/2019 günü saat 14:51 sıralarında davalı sürücü ...’ın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı otomobil ile Bolu ilinden Düzce istikametine seyir halinde iken, olay mahalline geldiğinde daha önce kaza yapan ... plakalı aracının gerisine duba koymuş ve tekrar aracına doğru emniyet şeridi içinde yürüyen davacılar yakını sürücü ...’e çarpması neticesinde meydana gelen trafik kazasında ...’ün hayatını kaybettiği, kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü ...’ın tam kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

Dosyada bulunan kanıt ve belgelere, kararın dayandığı yasal gerekçelere göre ilk derece mahkemesi tarafından davacı ... hakkında açılan maddi tazminat istemli davanın davalı sigorta şirketi yönünden kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden, davalı sigorta şirketi vekilinin asıl davanın davacısı olan ... hakkında verilen karara yönelik istinaf itirazlarının 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine, asıl ve birleşen davanın davacıları olan ..., ..., ... ve ... yönünden kararın miktar itibariyle kesin olması nedeniyle HMK'nın 341/2. ve 352. maddeleri gereğince istinaf başvuru dilekçesinin reddine karar vermek gerektiği kanaati ile aşağıdaki hüküm kurulmuştur.