Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2020/1913 K.2022/707

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkiline, muris ...'ın mirasçısı olması sebebiyle Antalya 5. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı icra takip dosyası ile kambiyo senetlerine özgü ödeme emri gönderildiğini, itiraz süresi kaçırıldığından takibin kesinleştiğini, müvekkilin annesi ...'ın 05.01.2019 tarihinde vefat ettiğini, 04.07.2019 tarihinde de Türk Medeni Kanununun 605/2. Maddesi gereğince Antalya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin ...

Esas sayılı dosyasında terekenin borca batık olduğu gerekçesiyle mirasın hükmen reddinin tespitine ilişkin dava açıldığını, davanın halen derdest olduğunu belirterek müvekkiline gönderilen ödeme emri itibariyle borçlu sıfatının bulunmaması dikkate alınarak, davacı müvekkilin davalıya herhangi bir borcunun olmadığının tespitine, dava konusu senedin tahsili halinde, müvekkilin telafisi İmkansız zarara uğrayacağı muhtemel olduğundan teminatsız veya mahkemenizce uygun görülecek bir teminat mukabilinde ihtiyati tedbir kararı verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, 6102 sayılı yasanın 5/A maddesi gereği "Zorunlu Dava Şartı Arabuluculuk" dava şartı yerine getirilmeden dava açıldığını, mirasın hükmen reddi davası açıldığına göre davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını, görevsizlik kararı verilerek veya her iki dava dosyasının tarafları, konusu, yargılama usulleri aynı olmasından dolayı birleştirilmesi gerektiğini, murisin borca batık olmadığını düşündüklerini, bunun araştırılması gerektiğini, Sulh Hukuk Mahkemesine ihbarda bulunularak atanacak tasfiye memurunun davaya dahil edilmesi de gerektiğini, terekenin aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesi gerektiğini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "...Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafın arabuluculuk dava şartını yerine getirmeden dava açtığı anlaşılmıştır. 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7155 sayılı yasa ile 6102 sayılı TTK'ya eklenen 5/A maddesi uyarınca ticari davalarda dava açılmadan evvel arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartı olarak getirilmiş olup, arabuluculuğa başvurulmadan açılan eldeki davanın dava şartı yokluğundan HMK'nun 115/2 maddesi uyarınca usulden reddine karar vermek gerekmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10/02/2020 tarih ve 2019/3048 E. 2020/1093 K.sayılı kararı da bu yöndedir. ..." şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; menfi tespit davalarının arabuluculuğa tabi olmadığını, İlk Derece Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğunu istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

06/12/2018 tarihli, 7155 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle TTK'ya eklenen 5/A maddesi uyarınca, "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır."

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu' nun 18/A maddesi uyarınca, " İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.

Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir."

Bu hukuki açıklamalar ışığında somut uyuşmazlıkta davacının talebi, menfi tespit istemine ilişkindir. TTK'nın 5/A maddesine göre, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Davanın konusu (müddeabih), dava dilekçesindeki talep sonucu esas alınarak belirlenir.

Talep sonucunun bir para alacağının tahsili veya tazminat olduğu durumlarda, arabulucuya başvuru yapılmış olması dava şartıdır. Menfi tespit davaları 6100 Sayılı HMK'nın 106. maddesi uyarınca tespit davası niteliğindedir. Dava sonucunda borçlunun borçlu olmadığının anlaşılması halinde bu hususta tespit hükmüne yer verilir.

Menfi tespit davaları sonucunda verilecek kararlar eda hükmü içermeyeceğinden menfi tespit davalarının açılabilmesi için arabulucuya başvuru zorunluluğu bulunmamaktadır. İlk Derece Mahkemesinin karar gerekçesi bu nedenle usul ve yasaya aykırıdır.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-4 ve 6. maddeleri gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...