Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/1940 K.2024/859

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında ... nolu yangın sınai işletme sigorta poliçesi bulunduğunu, iş bu poliçede yangın emtia sigorta bedelinin 1.250.000,00.-TL olarak belirlendiğini, 07.10.2018 tarihinde saat 15.40 sıralarında müvekkili şirkette yangın çıktığını, çıkan yangın neticesinde makine ve emtialarda yaklaşık 1.000.000,00.-TL tutarında ciddi hasar meydana geldiğini, müvekkili şirket tarafından davalı sigorta şirketine 1.000.000,00.-TL tutarındaki hasarın karşılanması için 07.10.2018 tarihinde başvuruda bulunduğunu, bu ihbar üzerine hasar dosyası açıldığını,

davalı şirketin önce sözlü olarak 800.000,00.-TL sonra 600.000,00.-TL hasar ödemesi yapılacağını teklif ettiğini, yapılan tekliflerin müvekkili tarafından kabul edilmediğini, daha sonra davalı sigorta şirketi tarafından stokların 3.000.000,00.-TL değerinde çıktığından bahisle eksik sigorta bulunduğunu beyan ederek,

meydana gelen 1.000.000,00.-TL tutarındaki hasardan indirim uygulanarak 457.888,00.-TL. teminat bedeli teklif edildiğini, müvekkili şirketin içinde bulunduğu zor durumdan dolayı teklif edilen 457.888,00.-TL tutarındaki teminat bedelini kabul etmek zorunda kaldığını, davalı şirketin eksik sigorta yapıldığı gerekçesiyle teminatın çok cüzi miktarını karşılanmasından dolayı müvekkili şirketin zarara uğradığını, davalı şirketin eksik sigorta yapıldığına ilişkin beyanları gerçeği yansıtmadığını, davalı sigorta şirketine sigorta bedelinin tam belirtildiğine dair mizan üzerinde tüm gerekli açıklamaların yapıldığını,

ancak tüm açıklamalara rağmen sigorta şirketi kalan 542.112,00.-TL tutarındaki teminat bedelinin ödemekten kaçındığını iddia ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00.-TL maddi tazminatın ihbar tarihinden (07.10.2018) itibaren avans faizi ile birlikte davalı şirketten alınarak müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, Davacının riziko adresi olan "... ... adresi için şirketleri nezdinde 08/08/2018-2019 vadeli , ... sayılı yangın sınai işletme poliçesinin mevcut olduğunu, poliçede verilen yangın teminatı gereği, 07/10/2018 tarihli yangın için 08/10/2018 tarihinde yapılan ihbara ... sayılı hasar dosyasının açıldığını, hasar dosyası kapsamında yapılan araştırma ve alınan raporlar ile poliçe teminatlarına,

genel ve özel şartlarına uygun olarak yapılan değerlendirmede yangın emtea teminatı kapsamında sigorta bedelinin sigorta değerinden düşük olması sebebiyle eksik sigortanın söz konusu olduğunun tespit edilerek eksik sigorta oranının hesaplandığını, davacının toplam 457.888,37.-TL zararının(429.088,37TLsi emtea, 28.800,00TL makine tesisat için) 27/12/2018 tarihinde ödendiğini, davacının taleplerinin birbirinden farklı teminatlara dayandığını, bu nedenle ne istediğini dahi istediğini dahi açıklamadan genel ifadelerle talepte bulunmasının ve tüm talepleri için tek tutar belirtmesinin hukuka aykırı olduğunu,

davacının tek tek hangi teminattan hangi zararı ve ne kadar ile talep ettiğini açıklaması gerektiğini beyan etmekle; davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "... Davacı şirket ile davalı sigorta şirketi arasında 08/08/2018 - 08/08/2019 tarihleri arasında geçerli olan poliçe düzenlenmiştir.Bu sigorta poliçesi ile davacı şirketin işyerindeki. 500.000,00.-TL tutarındaki demirbaşın, 1.250.000,00.-TL tutarındaki Emtianın,1.500.000,00.-TL tutarındaki makine tesisatın, davalı sigorta şirketi tarafından teminat altına alındığı görülmüştür.

Aldırılan denetime açık hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu ile 30/09/2018 tarihi itibari ile davacı şirketin iş yerinde mevcut olan emtiaların kayıtlı tutarının 2.958.671,35 TL olduğu, davacı şirketin gerçek stokunun kayıtlı tutarının 1.290.246,05 TL olduğu,davacı şirketin yangında zarar gördüğü iddia edilen makine ve tesisat kayıtlı tutarının 224.999,99 TL olduğu ve emtia için eksik sigorta oranının %57,8 olduğu, makine tesisat için ise aşkın sigorta söz konusu olduğu tespit edilmiştir.

Tüm bu açıklanan nedenlerle ve dosya kapsamına göre: Eksik sigorta uygulanmış emtia hasarının 315.411,23.-TL olduğu ve teminattaki makine - tesisat hasarının ise 28.800,00.-TL olduğu anlaşıldığından davanın reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yargılama sırasında alınan bilirkişi raporlarının olayı aydınlatmaya yardımcı olmadığını, raporlara karşı itirazlarının değerlendirilmediğini, emtia hasarı yönünden değerlendirmenin hasarın meydana geldiği 07/10/2018 tarihi itibariyle yapılması gerektiğini, müvekkili şirkete ait fabrikanın fiziki koşulları nedeniyle bu miktarda emtianın fabrikada olamayacağını, bunun ekspertiz raporu ile de kanıtlandığını, yerel mahkeme kararının hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, yangın sınai işletme sigorta poliçesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Yangın sınai işletme sigorta poliçesinin tanzim tarihi ve riziko tarihi itibariyle yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1462. maddesinde "sigorta bedeli, sigorta değerinden az olduğu takdirde, sigorta edilmiş menfaatin bir kısmının zarara uğraması hâlinde sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre tazminat öder" denilmek suretiyle eksik sigorta ve bu durumda sigortacının sorumluluk sınırının ne olacağı düzenlenmiştir.

Sigorta ettirilen malın gerçek değerinin altında bir bedel üzerinden ve daha az prim ödenerek sigortalatıldığı durumda, TTK'nın 1461/1. maddesi gereği gerçek zararı ödeme yükümlülüğü altında olan sigortacıya yöneltilecek haksız ödeme taleplerinin önüne geçilebilmesini teminen, eksik sigortaya ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Eksik sigorta tespitinin, poliçede teminat verilen her bir unsur (somut olayda makine tesisat- demirbaş- emtea) bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Eksik sigortaya ilişkin belirleme yapılırken, poliçedeki toplam teminat bedeli değil; her bir sigortalı unsur için verilen teminat bedeli ile o sigortalı unsurun gerçek değeri dikkate alınmalıdır.

Aksi halde, birden çok unsuru kapsayan sigorta poliçelerinde, eksik sigortanın sözkonusu olmadığı sigortalı unsur için eksik tazminat ödenmesi ya da eksik sigorta bulunan unsur için eksik sigorta indirimi yapılmaması suretiyle fazla tazminat ödenmesine yol açılabilecektir ki bu durum da gerçek zararın ödenmesi ilkesine aykırı olacaktır.

08/08/2018 tarihli yangın sınai işletme sigorta poliçesinde; makine tesisat için 1.500.000,00 TL, demirbaş için 500.000,00 TL ve emtia için 1.250.000,00 TL olmak üzere toplam 3.250.000,00 TL sigorta bedeli üzerinden, enflasyon korumalı olarak teminat verildiği; poliçenin eksik sigortaya ilişkin klozunda ise, kısmi hasarlarda poliçede belirtilen sigorta bedeli ile gerçek bedel arasındaki farkın %10 veya daha az olması halinde eksik sigorta uygulaması yapılmayacağı, aksi halde bu kloz geçerli olmayıp, Yangın Sigortası Genel Şartları'nın A.5. maddesine göre işlem yapılacağı düzenlemesine yer verildiği görülmektedir.

Davalı sigorta şirketi tarafından yaptırılan ekspertiz raporunda; işletmeye ait emtia bedelinin %10 enflasyon koruma oranı ile 1.270.547,95 TL, sigortalının itirazı dikkate alınarak emtia stoğunun 2.213.140,62 TL olduğu, bu durumda stok bedeli ile %42,59 oranında eksik sigorta tespit edildiği, emtia hasarının 747.419,97 TL olduğu, %42,59 oranında eksik sigorta uygulanması sonucunda emtia hasarının 429.088,37 TL, makine tesisat hasarının ise 28.800 TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Mahkemece; talebin niteliği gereği zarar miktarının tespiti bakımından mali müşavir ve sigorta eksperi bilirkişilerinden kök ve ek rapor alınmış; bilirkişiler tarafından düzenlenen kök ve ek raporlarda, davacının ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, davacının ekspertiz raporunda dikkate alınan 30/09/2018 tarihi itibariyle ticari defterlerinde kayıtlı emtia stokunun 2.958.671,35 TL, makine ve tesisatların kayıtlı tutarın 224.999,99 TL olduğu, hasar icmali için makine- tesisat ile emtia hasarının birbirinden ayrıldığı,

makine tesisata ilişkin 28.800,00 TL'lik malzemenin işletme içinde, 46.193,82 TL'lik malzemenin ise açıkta olduğu, emtiaya ilişkin 747.419,97 TL'lik malzemenin işletme içinde, 181.011,67 TL'lik malzemenin ise açıkta olduğu, toplam hasarın 1.003.425,46 TL olduğu, sigorta poliçesi uyarınca emtia kıymeti sigorta bedelinin 1.250.000,00 TL, makine tesisat kıymeti bedelinin 1.500.000,00 TL olduğu, açıkta ve sundurma altında bulunan her türlü muhteviyat, makine, demirbaş ve emtianın teminat kapsamı dışında olduğu,

poliçe şartlarına göre açıkta olduğu tespit edilen toplam 227.205,49 TL tutarındaki makine/tesisat ve emtia hasarının teminat dışı olduğu, davacının usulüne uygun tutulan ticari defterlerinde; emtia stokunun 2.958.671,35 TL, emtia sigorta bedelinin 1.250.000,00 TL, makine ve tesisatların 224.999,99 TL, makine tesisata ilişkin hasarın 28.800,00 TL olması nedeniyle emtia yönünden eksik sigorta, makine tesisatı yönünden ise aşkın sigorta söz konusu olduğu,

%57,8 oranında eksik sigorta uygulanmış emtia hasarının 315.411,23 TL, makine tesisata ilişkin hasarın 28.800,00 TL olduğu belirlenmiş, davacı vekili tarafından kök ve ek rapora karşı itiraz edilmiştir. Mahkemece davacı vekilinin itirazlarını karşılar ve ekspertiz raporu ile bilirkişi raporu arasındaki çelişkiyi giderir yeni bir bilirkişi raporu alınmadan eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; davacı şirketin işyeri kapasitesi, önceki aylara ait ciroları ve gerektiğinde davacı şirkete fatura düzenleyen üçüncü kişi şirket kayıtları üzerinde inceleme yapılmak suretiyle, davacı vekilinin itirazlarını karşılar ve ekspertiz raporu ile bilirkişi raporu arasındaki çelişkiyi giderir gerçek zarar miktarının tespiti konusunda denetime ve hüküm kurmaya elverişli yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınıp sonucuna göre göre karar verilmesinden ibarettir.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...