Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/2978 K.2021/2253

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İLK DERECE MAHKEMESİNE AÇILAN DAVADA

Açılan dava ve iddia : Müvekkilinin davalı şirketten sipariş verdiği iplikler için önceden avans niteliğinde çekler verdiğini, çeklerin ödeme amaçlı verilen çekler olmadığını, davalı şirketin iplikleri göndermediğini, bu hali dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığını, davalı şirketin iplikleri teslim etmeyeceğini yazılı olarak da bildirdiğini, davalı şirket tarafından davalı bankaya verilen çekleri gösteren davalı banka tarafından düzenlenen ve imzalanan çek teslim bordosunda tahsil veya teminat olarak verildiğinin yazılı olduğunu, davalı bankanın temlik cirosu ile değil, tahsil cirosu ile hamil olduğu çekte yetkili ve meşru hamil olmadığını,

keşideci olarak çekten cayma ve ödemeden men talimatı gibi yasal imkanlar olmadığından bu davanın açılmak zorunda bulunduklarını belirterek davanın kabulü ile dava konusu çekten dolayı müvekkil şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararı :

İlk derece mahkemesince "...Dosyanın incelenmesinden Buldan Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/09/2021 tarih ... Esas, ...

Karar sayılı gönderme kararı ile Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile Denizli Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı çevresinin Denizli ili mülki sınırları olarak belirlenmesine, iş bu kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verildiği gerekçesi ile dosyanın mahkememize gönderilmesine karar verilmiş ise de,

iş bu davanın açılış tarihinin 01/09/2021 tarihinden önceki bir tarih olan 04/07/2016 tarihi olduğu da göz önüne alınarak HSK'nın yukarıda anılan kararı nedeniyle istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik yada gönderme kararı ile derdest dosyaların Denizli Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine olanak bulunmadığı, bu haliyle uyuşmazlığın meydana geldiği ve davanın açıldığı tarihte görevli olan mahkemenin uyuşmazlığı çözmesi gerektiği yönündeki ana kural doğrultusunda mahkememizin görevsizliğine..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Kararı davalı .... Bankası A.Ş. Vekili istinaf etmiş ve dilekçesinde "....Ticari iş niteliğindeki davaların asliye ticaret mahkemesinde görüleceği, HSK kararı ile Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin Denizli ilinin mülki sınırlarını kapsadığı açıktır. Tüm bu açıklamalara rağmen verilen görevsizlik kararı açıkça kanuna aykırı olup Yerel Mahkeme kararının kaldırılması..." talep ve istinaf edilmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, ticari ilişkiden kaynaklanan menfi tespit davasının tespiti istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda istinaf edilen husus Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olup olmadığı hususudur.

Öncelikle Buldan Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ( Ticaret Mahkemesi Sıfatı ile) verdiği karar bir görevsizlik kararı olmayıp " devir" "gönderme" mahiyetinde bir karardır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1'inci maddesi uyarınca mahkemelerin görevi ancak yasa ile belirlenebilir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkindir.

Anayasa'nın 37'nci maddesinde "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." denilerek görev ve kesin yetki kurallarının gücü, tabii hakim ilkesi olarak ifade edilen evrensel bir ilkenin anayasa hükmü haline getirilmesi suretiyle ortaya konmuştur. Tabii hakim ilkesi gereği yargılanacak olan uyuşmazlığın gerçekleşmesinden önce, yürürlükte bulunan yasalar aracılığıyla görevi, yetkisi ve işleyişi belirlenmiş olan mahkemede görülmesi gereklidir.

Dava açmanın maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesidir (perpetuatio fori). Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. Bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğmasıdır. Nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderemezler; bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar.

6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 4/1-a ve 7/2-f düzenlemelerine göre Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak, Kurul Genel Kurulunun görevleri arasındadır.

Ancak yargı çevresi bir mahkemenin hangi coğrafi alandaki davalara bakacağıyla ilgili olup, bir görev kuralı niteliğinde değildir. Bu karar ancak bundan sonra o yerde görülecek davaların yargılamasını yapacak mahkemeyi belirlemek maksatlıdır.

Nitekim karar 07.07.2021 günü alınmış, ancak yürürlük tarihi 01.09.2021 olarak belirlenmiştir. Kurul'un yargı çevresi belirlemeye ilişkin kararı, sadece bu kararın yürürlük tarihinden sonra açılacak davaları ilgilendirir. Aksi fikrin kabulü halinde Kurul'un tabii hakim ilkesini çiğneyerek derdest davaları dilediği mahkemede inceletme yetkisinin bulunduğu yolunda, Anayasa'ya aykırı bir sonuca varılacaktır.

Açıklanan nedenlerle; Denizli Ticaret Mahkemesi'nce verilen görevsizlik kararı yerinde olup, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.