Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/1076 K.2025/722

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; taraflar arasında 12/04/2019 tarihinde ... isimli, bağlama limanı Antalya ve numarası ... olan teknenin 400.000,00.-TL bedelle satın alınması için gemi satım sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirketin 100.000,00 TL nakit olarak peşin ödeme yaptığını, ancak teknenin müvekkiline teslimi sonrasında teknede gizli ayıpların ortaya çıktığını, tersanede onarım yaptırılarak 40.000,00.-TL'lik onarım bedelinin müvekkili şirketçe ödendiğini, müvekkili şirkete herhangi bir ödeme yapılmadığını,

söz konusu teknenin ayıpları ve satım sözleşmesinde kararlaştırılan teknik özelliklerin hiç bir sebeple karşılanmaması sebebi ile satım sözleşmesinin iptalini ve (sezonun başlaması nedeniyle yeni bir tekne bulunacak zaman kalmadığından) teknenin 1 yıllık kiralanmasını istediklerini, böylece satım sözleşmesinin iptali kabul edilerek söz konusu tekne için satım sözleşmesinden yaklaşık bir ay sonra kiralama sözleşmesi imzalandığını, Antalya 20. Noterliği tarafından onaylandığını, ... protokol numarası ile kayıt edildiğini, teknenin yıllık kirasının 20.000,00.-TL olduğunu, tekneyi yalnızca yaklaşık 2 ay kullanabildiklerini,

zira sözleşmeye rağmen kullanma haklarının 2019 Haziran ayından itibaren gasp edildiğini, davalı şirket yetkilisi ...'in belirtilen tekneye bir gün ansızın gelerek müvekkili şirketin kaptan, çalışan ve görevlilerini ''Bu tekneye el koydum bu tekneyi artık kullanamazsınız'' diyerek tekneden çıkardığını, müvekkili şirkete ait tüm ekipmanları, şahsi eşyaları alamadıklarına, 18/07/2019 tarihinde ihtarname ile maddi alacaklarının iadesi ve sözleşmenin feshinin ihtar edildiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 100.000,00.- TL maddi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı taraf, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "... Taraflar arasında ilk önce 400.000,00.-TL bedel üzerinden 12/04/2019 tarihli gemi satım sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşmeye göre davacı tarafından sözleşmede belirlenen peşinat olarak 100.000,00.-TL aynı tarihte ödenmiştir.

Daha sonra davacı tarafça geminin ayıplı olduğu iddia edilerek, bir takım tamir masraflarının yapıldığı, bu masrafların davalıdan iadesi istenmiş ise de bu harcamalara ilişkin herhangi bir delil, belge sunulamadığı gibi ticari defterlerde ibraz edilmemiştir. Bu nedenle yapılan masraflar ispatlanamamıştır. Bilirkişi incelemesi sonucunda verilen rapor da bu yöndedir.

Gemi ile ilgili sorunlar çıkması üzerine bu kez taraflar arasında anlaşıldığı kadarıyla satış sözleşmesinden dönülerek satış sözleşmesine konu aynı geminin kiralanmasına ilişkin 10/05/2019 tarihinde kiralama sözleşmesi imzalanmıştır. Teknenin kira bedeli yıllık 20.000,00.-TL olarak belirlenmiştir. Daha sonra teknenin davalı tarafından haksız olarak el konularak geri alındığı belirtilerek davacı tarafından kiralama sözleşmesi 18.07.2019 tarihli ihtarname ile feshedilmiştir.

Gemi satış sözleşmesinden dönülmesi ile birlikte davacı tarafından peşinat olarak ödenen 100.000,00.-TL'nin iadesini istemektedir. Sözleşmenin karşılıklı olarak feshi ile herkes verdiğini geri alma hakkına sahiptir. Bu nedenle satış sözleşmesi ile peşinat olarak verilen 100.000,00.-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.

Kira sözleşmesinin davalı tarafından haksız olarak feshedildiği belirtilerek bu konuda da yapılmış olan ödemelerden bahsedilerek tazminat isteminde bulunulmuş ise de yukarıda açıklandığı üzere bu konuda bir delil sunulamadığından, ileri sürülen zarar ispatlanamamıştır. Davanın bu miktar üzerinden kabulüne" gerekçeleriyle karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde alacak hakkında bir açıklama yapılmadığını, mahkemece 3. celsede süre verildiğini, verilen süre içerisinde herhangi bir beyan dilekçesi ibraz edilmediğini, bir davanın açılmasıyla başlayan yargılama faaliyetinde karara ulaşmak bakımından mahkeme ve taraflarca yapılması gereken belirli işlemlerin bulunduğunu, her işlemin belli bir zaman aralığında yapılması gerektiğini,

mahkemece kanun tarafından belirlenen "bir haftalık" kesin süreden daha uzun olarak davacı tarafa dava dilekçesini açıklamak üzere HMK'nın 119/2. maddesi gereğince iki haftalık kesin süre verilmesinin açıkça kanuna aykırı olduğunu, HMK'nın 119/2. maddesi gereğince belirlenen kesin süre içerisinde davacı tarafça beyanda bulunulmaması sonucuna göre müvekkili davalı şirket lehine doğmuş ve uyulması zorunlu olan usuli kazanılmış hak gözetilerek davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesinin açıkça hukuka aykırı olduğunu, taraflar arasında gemi satım sözleşmesi imzalandığını,

davacının HMK'nın 190. maddesi gereğince 12/04/2019 tarihli sözleşmenin usulüne uygun feshine dair yazılı belge veya ihtarın dava dosyasına ibraz edilmediğini, gemi satım sözleşmesinin yürürlükte olduğunu, davacı tarafça borcun ödendiğine dair herhangi bir belgenin dava dosyasına sunulmadığını, bilirkişi raporlarının hükme esas alınmasının doğru olmadığını, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile karar verildiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, gemi kiralama sözleşmesinden kaynaklanan tazminat davasıdır. Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin nedenler re'sen gözönünde tutularak yapılmıştır.

19/12/2018 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesine ek düzenleme getiren 5/A maddesinde "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlığı ile "(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır..."hükmü.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-2 maddesinde ise. "Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir.

İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." hükmü düzenlenmiştir.

Bu düzenlemelere göre 01/01/2019 tarihinden sonra konusu bir miktar paranın ödenmesi talebi ile açılan ticari davalarda dava açılmadan önce uyuşmazlıkla ilgili arabulucuya başvurup anlaşılamaması halinde son tutanağın aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğinin dava dilekçesine eklenmesi zorunludur. Arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açıldığının anlaşılması halinde, herhangi bir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilecektir.

Dosya kapsamına göre, davacı tarafça gemi kiralama sözleşmesinin feshi nedeniyle tazminat talebinde bulunulduğu, mahkemece kabule ilişkin davanın esası yönünden karar verildiği, dava açılış tarihinin 17/10/2019 olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda izah edilen sebeplerle; İlk Derece Mahkemesince öncelikle davacı tarafça dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulup başvurulmadığı, arabuluculuk sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığının tespit edilmesi, davacı yanın dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmadığının anlaşılması halinde arabuluculuk dava şartının yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi; arabuluculuğa başvurduğunun anlaşılması halinde ise, gemi kiralama sözleşmesi gereği tazminat talep edildiğinden, sözleşmeye konu geminin sicile tabi gemilerden olup olmadığı, yapılan sözleşmelerin usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediğinin araştırılması ve sonucuna göre bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen hüküm isabetli değildir.

Sonuç olarak; re'sen gözetilen sebeplerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...