Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/1126 K.2025/849

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili aleyhine ... A.Ş. tarafından Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında ilamsız icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinin tebliğ olduğunu ve takibin kesinleştiğini, müvekkilinin böyle bir borcu bulunmadığını beyanla davalının olduğunu iddia ettiği borcun olmadığının tespit edilmesini, %20'den az olmamak şartıyla icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, öncelikle teminatsız olarak veya uygun görülecek bir teminat karşılığında Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takibinin durdurulmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili; dava şartı olarak arabulucuya başvuru yapılmadığından davanın usulden reddi gerektiğini, ispat yükünün davacı taraf üzerinde olduğunu, davacı tarafın dava dilekçesinde taraflar arasındaki vakıalara ilişkin hiç bir hususa dayanmadığını, hiç bir ilişki yokmuş gibi davranmaya çalıştığını, müvekkili şirketi yok sayma yoluna gittiğini, bu nedenlerle davacı tarafın bu süreçten sonra ileri süreceği hususlar iddiayı genişletme niteliğinde olup muvafakatlarının bulunmadığını, davacı borçlu ile müvekkili şirket arasında bir ticari ilişki bulunduğunu,

davacının firması aracılığıyla net:16.308 kg/ brüt:17.140 kg taze bamyayı Ayvalık’tan ...’e taşıma hususunda anlaştıklarını, davalının temin ettiği ... - ... plakalı dorse ve çekiciye 17.08.2019 tarihinde yüklendiğini, ancak araçların yurtdışına çıkış izniyle ilgili bir sorun yaşanması, yakıtının bitmesi,

araçtaki soğutucunun bozuk olması (yeterli soğuklukta olmaması) sebebiyle taze sebzenin (bamya) yurtdışına gönderilmesine rağmen teslim yerine vardığında aşırı kararmış olması nedeniyle alıcı tarafından iade edildiğini, hasar nedeniyle zayi olan ürünlerin kubis olmadığı için beyanname ile kapatılamadığını ve başka bir nakliyeciye aktarılarak taşıttırılmak zorunda kalındığını, bu sebeple navlun giderlerinden de sorumluluğun davacı borçluya ait olduğunu belirterek davacının haksız ve hakkaniyete aykırı olarak açtığı davanın reddine karar verilmesini, borçlu davacı aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "Dosya kapsamı üzerinden ticari ilişkiden kaynanan zarardaki sorumluluğun belirlenmesi açısından bilirkişi raporu aldırılmıştır. Rapora göre zarardan davacı asli kusurlu bulunmuştur. Zira raporda da işaret edildiği üzere davacının 01/10/2020 tarihli dilekçesinde belirtiği hususlara ilişkin delil yoktur. Bu nedenle taraflar arasındaki taşıma ilişkisinde davacının sorumlu olduğu kabul edilmiştir.

Ancak, davalı taraf, söz konusu bozulan ürünlerin imhası için 3.100,00.-Euro harcadığını söylemektedir. Bu harcama kalemi için ne bir fatura, ne ödeme belgesi sunamamış, ne de bir firma bilgisi verebilmiştir.

Bu nedenle söz konusu bu miktar kadar davacının borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının Antalya Genel İcra Dairesinin ... sayılı dosyasında 3.100,00.-Euro borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş; istinaf dilekçesinin tebliği üzerine davalı tarafça da katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu icra dosyası incelendiğinde dosya muhteviyatında icra takibine dayanak olan herhangi bir belge bulunmadığını, zaten işbu davanın açılma sebebinin de müvekkilinin kendisine karşı başlatılan bu haksız ve hukuki mesnetten yoksun icra takibine konu borç sebebi ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini istemekten başka bir şey olmadığını, davalının bildirdiği tanık dinlenilmeksizin dosyanın bilirkişiye gönderildiğini, davaya konu olayı aydınlatacak en önemli delil davalının tanığı olan aracın şoförü iken tanık dinlenilmeksizin karar verildiğini, davalı tanığının adının ... olduğunu,

davalının bu tanığın dinlenilmesinden feragat etmediği hususu da göz önünde bulundurulduğunda dosyanın bilirkişiye eksik olarak gönderildiğinin ve kararın eksik inceleme neticesinde verildiğinin açıkça ortada olduğunu, Mahkemenin de bu tanığın dinlenilmesinin dosyaya bir katkı sağlamayacağı sebebiyle dinlenilmesinden vazgeçildiği yönünde bir ara kararı da bulunmadığını, Mahkemenin kararının gerekçesini tamamen davalının cevap dilekçesinde ileri sürdüğü vakıalara dayandırdığını, taraflarınca ileri sürülen hususları göz önünde dahi bulundurmadığını,

müvekkilinin Ayvalık'tan ...'e götürmek üzere anlaştığı bamyalardan 2 palet malın bozuk çıkması sebebi ile davalı şirket tarafından 36 saat boyunca malın tedariki için aracın çalışmak zorunda kaldığını ve bu sebeple 36 saat boyunca çalışan aracın yakıtının bittiğini, bu sebeple de yakıt bulunana kadar yani yarım saatlik bir zaman zarfında araç çalışmadığı için soğutucunun da çalışmadığını, yani davalı tarafından iddia edildiği gibi müvekkilinin aracının belgelerinin tedarik edilememesi sebebi ile ilgili olan herhangi bir kusuru olmadığını, bütün bunların gerçekleşmesinden sonra malların taşınmasının müvekkilinin anlaşmalı olduğu ...

San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye verildiğini ve malların bu şirket araçları ile taşındığını, bu taşıma ile ilgili ... San. ve Tic. Ltd.

Şti.'den edindikleri bahsi geçen taşıma ile ilgili belgelerin tamamının dosyaya sunulduğunu, Mahkeme tarafından bu delillerin tamamının göz ardı edildiğini, Mahkeme tarafından dosya kapsamında bulunan davalının mallarını satmış olduğu firmanın alındı belgesinin göz önünde bulundurulmadığını, dosya kapsamında alıcı firmanın alındı belgesi olmasına rağmen ve ortada davalının bir zararı bulunmamasına rağmen Mahkeme tarafından bir zarar varmışcasına davanın kısmen kabule karar verildiğini, ayrıca taşınan araçta 24 saatlik arıza kodunun olduğu ifadesinin gerçeği yansıtmadığını,

lojistik işlerinin yapıldığı bu sektörde araç muayenesinin zorunlu olduğunu, muayenesi yapılmayan aracın trafiğe çıkarılmasının mümkün olmadığını, bilirkişi raporunda da kendilerinin de yargılamanın her aşamasında belirttikleri gibi malların imha edildiğine dair herhangi bir belgenin dosya kapsamında bulunmadığını, ... menşeli fabrikanın bozuk olan malı teslim almasının söz konusu bile olamayacağını, malın alıcı firma tarafından teslim alındığını,

eğer malın alıcı tarafından alınmaması / reddedilmesi gibi bir durum olsaydı ... sigortası tarafından anında bir eksper çağrılacağını ve o an orada malın hasar tespitinin yapılacağını ve ... sigortası tarafından bu zararın giderileceğini, müvekkili taşıma firmasının anlaşmalı olduğu ... sigortası bulunduğunu, eğer malların bozulması gibi bir sorun olmuş olsaydı zararın bu sigortadan giderilebileceğini, ancak herhangi bir zarar söz konusu olmadığından bu hususun söz konusu olmadığını ileri sürerek davanın tam kabulüne karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili adına başlatılan yasal takibin dayanağının işbu taşıma sözleşmesinde zayi olan malın değeri olan 23.647,00 Euro, ürünü başka bir nakliye firmasına taşıtılmış olması nedeniyle navlun bedeli olan 1.700,00-Euro navlun fatura bedeli ve ürünün yurtdışında imha edilmesine ilişkin imha bedeli 3.100,00-Euro olmak üzere toplam 28.447,00-Euro zararı oluştuğunu, bunun dışında bu davaya mesnet takip konusu yapılmayan, işin gereği gibi yapılmamasından kaynaklanan çok fazla zarar görmesine sebebiyet verdiğini,

müvekkilinin artık yurt dışı bağlantısını sağlayan ve davacının sebebiyet verdiği bir kusurdan dolayı hasarlı ürün gönderdiği bu şirket ile ticari ilişkilerinin bozulduğunu, bu pazarının kapandığını, bu firmalarla iş yapamamaya başladığını ve dava konusu edilmeyen bir çok menfi ve müsbet zararın meydana geldiğini, davacı firmanın gönderilen ihtarlarda daha önce ticari ilişkiyi bile kabul etmezken menfi tespit dava dilekçesinde bile bu konuya değinmemişken istinaf aşamasında kendi kusurlu fiili ile sebebiyet veren davacının iyi niyetinden bahsetmenin mümkün olmadığını,

haksız ve hukuka aykırı olarak kusurlu olduğunu bile bile kötüniyetle bu davayı açan davacı tarafın aleyhine %20 tazminata hükmedilmesi gerekirken bu hususta hüküm kurulmadığını, mahkeme kararının sadece bu kısmını bu nedenle katılma yoluyla istinaf ettiklerini beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının bu yönden kaldırılmasını, davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Dairemizce de istinaf incelemesi bu çerçevede yapılmıştır. Yargılamada ileri sürülen iddia ve cevaplar, mevcut deliller ve tüm dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde; Dava; menfi tespit istemine ilişkindir. Mahkemece yukarıda yazılı gerekçeyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Öncelikle davacı vekili 20/05/2025 tarihli dilekçesiyle, davaya konu Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyası için taraflarınca açılan Antalya 6. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında takibin iptaline karar verildiğini, işbu kararın Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12.Hukuk Dairesi'nin ... E. ve ...

K. Sayılı esastan red kararı üzerine kesinleştiğini beyanla işbu davanın konusuz kalması nedeniyle dosyada gereği gibi karar verilmesini talep etmiş ise de; icra takibinden dolayı borçlu olunmadığına ilişkin menfi tespit davası görülmekte iken davaya esas icra takibi iptal edilse dahi, hukuki yararın bulunup bulunmadığı dava açılış anındaki koşullara göre değerlendirilmekle davacının menfi tespit davası açmakta hukuki yararının bulunduğunun kabulü gerektiğinden takibin iptaline karar verilmiş olmasının işbu davanın konusuz kalmasına neden olmadığı anlaşılmış olmakla tarafların istinaf istemleri esastan incelenmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık ... Konvansiyonu kapsamında Ayvalık’tan ...’e gerçekleştirilen taşımada zarar gören ürün bedeli, taşıma bedeli ve imha bedelinden davacının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususundadır. Taşımaya konu emtia taze sebze (bamya) olup, taşımayı davacı üstlenmiştir.

Davacı, Ayvalık'tan ...'e götürmek üzere anlaştığı bamyalardan 2 palet malın bozuk çıkması sebebi ile davalı şirket tarafından 36 saat boyunca malın tedariki için aracın çalışmak zorunda kaldığını ve bu sebeple aracın yakıtının bittiğini, yakıt bulunana kadar yarım saatlik bir zaman zarfında araç çalışmadığı için soğutucunun da çalışmadığını, daha sonra malların taşınmasının anlaşmalı oldukları ... San. ve Tic. Ltd.

Şti.'ye verildiğini ve malların bu şirket araçları ile taşındığını, malın alıcı firma tarafından teslim alındığını, herhangi bir zararın söz konusu olmadığını iddia etmiş; davalı ise emtianın davacının temin ettiği ... - ... plakalı dorse ve çekiciye 17.08.2019 tarihinde yüklendiğini, ancak araçların yurtdışına çıkış izniyle ilgili bir sorun yaşanması, yakıtının bitmesi, araçtaki soğutucunun yeterli soğuklukta olmaması sebebiyle taze sebzenin (bamya) yurtdışına gönderilmesine rağmen teslim yerine vardığında aşırı kararmış olması nedeniyle alıcının malı teslim almadığını savunmuştur.

Dava konusu emtianın gümrükte yaşanan sorun üzerine ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait araca nakledildiği ve bu şekilde taşındığı her iki tarafın da kabulünde olup davacı taraf teslime ilişkin delil olarak ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait 20.08.2019 tarihli İngilizce yazılı hamule senedini dosyaya sunmuştur. Ancak, mahkemece yapılan inceleme, alınan bilirkişi raporu ve yapılan değerlendirmeler maddi olayları aydınlatmaya yeterli olmamıştır. Dosyadaki hangi deliller esas alınarak ürünlerin tümüyle zarar görmüş olduğu ve alıcı firmaya teslim edilmediği sonucuna varıldığı anlaşılamamış, davacı tarafından sunulan 20.08.2019 tarihli İngilizce yazılı belgenin tercümesi istenmemiş ve hiç değerlendirmeye alınmamıştır.

Ayrıca davalı taraf delil listesinde dava konusu taşımaya ilişkin ... Sigorta A.Ş.'ye ait ... Poliçesine (Poliçe numarası:...) ve ... numaralı hasar dosyasına dayanmış olup ilgili hasar dosyası da celbedilmemiştir.

Mahkemece öncelikle maddi olayın açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Bunun için ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'den dava konusu taşımaya ilişkin ... belgeleri getirtilerek tercümelerinin yaptırılması, dava konusu emtiayı sigortalayan ...

Sigorta A.Ş.'den poliçe ve hasar dosyasının getirtilmesi, ürünlerin hasara uğramasında hangi tarafın kusurlu olduğu, ürünlerin alıcı firma tarafından teslim alınıp alınmadığı, teslim söz konusu değil ise ürünlerin imha edilip edilmediğinin değerlendirilmesi, ayrıca davalının ticari defter ve kayıtlarında söz konusu taşıma ve faturayla ilgili hangi kayıtların bulunduğunun tereddüte mahal vermeyecek şekilde ortaya konulması ve taşımaya konu emtianın akıbeti açıklığa kavuşturularak sonucuna göre bir bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.

Yine ... Konvansiyonu'nun 23. maddesi uyarınca taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır. Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa geçerli piyasa fiyatlarına göre, eğer ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcut değilse tespit, aynı cins ve kalitedeki malların piyasa rayicine göre belirlenir. Bununla beraber taşıyıcının sorumluluğu, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8.33 hesap birimini aşmayacaktır.

Somut olayda; taşıma, Türkiye ile ... arasında gerçekleşmiş olup taşıyıcının sorumluluğunun yukarıda açıklanan hüküm uyarınca tespit edilmesi gerekirken ne Mahkemenin gerekçeli kararında ne de hükme esas alınan bilirkişi raporunda anılan hüküm çerçevesinde bir değerlendirme yapılmamış, davalı tarafça sunulan faturalardaki miktarlar gözetilerek zarar miktarı belirlenmiştir. Bu durumda, Mahkemece gıda mühendisi ve ... uzmanı bilirkişilerden oluşturulacak yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak davacının sorumluluğunun yukarıda değinilen ... Konvansiyonu'nun 23. maddesi uyarınca değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde yalnızca davalının sunduğu ürün faturasındaki bedele göre zarar miktarını belirleyen bilirkişi raporuna dayalı olarak hüküm tesisi de isabetsizdir.

Sonuç olarak; davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurularının esastan kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararının HMK’nın 353/1-a.6. maddesi gereğince sair istinaf sebepleri incelenmeksizin kaldırılmasına, dosyanın yukarıda belirtilen hususlar ve kazanılmış haklar da nazara alınarak yeniden yargılama yapılmak üzere İlk Derece Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...