Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/1276 K.2022/880

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Başkanın inceleme raporu okundu.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatı ile Alanya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında verilen gönderme kararı ile 03/09/2021 tarih ve ... Karar sayılı karar ile HSK Genel Kurulu'nun 7/7/2021 tarih ve 608 Karar sayılı kararına atfen ve 568 sayılı kararına istinaden dosyanın Alanya Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği ve Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin de görevsizlik kararı verdiği anlaşılmaktadır.

Karar davacı yanca ve davalı ... Bankası A.Ş. Ve davalı ... A.Ş. Vekilince istinaf edilmiştir.

Öncelikle; davaya Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatı ile bakan Asliye Hukuk Mahkemeleri ile Asliye Ticaret Mahkemeleri arasında bir görev uyuşmazlığı bulunmadığı; zira Asliye Hukuk Mahkemesinin kararının teknik anlamda ve HMK daki dava şartı olarak düzenlenmiş görevsizlik kararı niteliğinde olmadığı, karar niteliğinin “ devir” “ gönderme” niteliğinde bulunduğu kabul edilmelidir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1'inci maddesi uyarınca mahkemelerin görevi ancak yasa ile belirlenebilir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkindir.

Anayasa'nın 37'nci maddesinde "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." denilerek görev ve kesin yetki kurallarının gücü, tabii hakim ilkesi olarak ifade edilen evrensel bir ilkenin anayasa hükmü haline getirilmesi suretiyle ortaya konmuştur. Tabii hakim ilkesi gereği yargılanacak olan uyuşmazlığın gerçekleşmesinden önce, yürürlükte bulunan yasalar aracılığıyla görevi, yetkisi ve işleyişi belirlenmiş olan mahkemede görülmesi gereklidir.

Dava açmanın maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesidir (perpetuatio fori). Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. Bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğmasıdır. Nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderemezler; bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar.

6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 4/1-a ve 7/2-f düzenlemelerine göre Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak, Kurul Genel Kurulunun görevleri arasındadır.

Ancak yargı çevresi bir mahkemenin hangi coğrafi alandaki davalara bakacağıyla ilgili olup, bir görev kuralı niteliğinde değildir. Bu karar ancak bundan sonra o yerde görülecek davaların yargılamasını yapacak mahkemeyi belirlemek maksatlıdır.

Nitekim karar 07.07.2021 günü alınmış, ancak yürürlük tarihi 01.09.2021 olarak belirlenmiştir. Kurul'un yargı çevresi belirlemeye ilişkin kararı, sadece bu kararın yürürlük tarihinden sonra açılacak davaları ilgilendirir. Aksi fikrin kabulü halinde Kurul'un tabii hakim ilkesini çiğneyerek derdest davaları dilediği mahkemede inceletme yetkisinin bulunduğu yolunda, Anayasa'ya aykırı bir sonuca varılacaktır.

Açıklanan bu gerekçe ile davacı yanın istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı ... Bankası istinaflarında kendilerine duruşma gününün tebliğ edilmediği nedenle hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiği yönünde istinaf başvurusunda bulunmuş iseler de; göreve ilişkin dava şartı her aşamada verilebilecek bir karar olmakla istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir.

Davalı ... A.Ş. vekilinin istinaf başvurusu incelendiğinde ; taraflar arasındaki uyuşmazlığın tüketici uyuşmazlığı niteliğinde bulunmadığı nedenle ilk derece mahkemesinin gerekçesi hatalı bulunmuş ve davaya Alanya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde ve ticaret mahkemesi sıfatı ile devam edilmesi yönünde yeniden karar oluşturmak gerekmiştir.

...