Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/833 K.2024/481

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin ortağı olduğu davalı şirket için kendi malvarlığından yaptığı harcamalardan dolayı olan alacağının tahsili için Alanya 1. İcra Müdürlüğü’nün .... Esas sayılı dosyasından giriştiği takibe davalının itiraz ettiğini belirterek, itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davanın reddine ve tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda, 01/02/2018 tarihinde Alanya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada mahkemenin 03/09/2021 tarih ...E. ...K. sayılı kararı ile Alanya ilçesinde Asliye Ticaret Mahkemesi açıldığından bahisle dosyayı mahkemelerine gönderdiği,

oysa davanın açıldığı an itibarıyla görevli ve yetkili olan mahkemenin görevinin sabit hale geleceği, sonradan ortaya çıkan değişikliklerin mahkemenin o dava yönünden görev ve yetkisini etkilemeyeceği, davanın açıldığı tarih itibarıyla Alanya Asliye Hukuk Mahkemelerinin ticari davalara da ticaret mahkemesi sıfatıyla bakmaları gerektiğinden, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle, davanın usulden reddine, talep halinde dosyasının görevli Alanya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) gönderilmesine karar vermiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı davacı ve davalı vekilleri tarafından ayrı yarı istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, mahkemece, davanın açıldığı yerdeki mahkemenin yargı çevresinde bilahare ihtisas mahkemesi kurulması halinde bu ihtisas mahkemesinin görevine giren davalara ihtisas mahkemesi tarafından bakılmasının gerekmesi karşısında, asliye hukuk mahkemesinin görevinin sona erdiğinin gözetilmediği, müvekkili tarafından davanın açıldığı sırada o yerde ihtisas mahkemesinin olmaması karşısında müvekkilinin yargılama masraflarına mahkum edilmesinin doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, davanın mahiyeti itibarıyla TTK’nın 4. Maddesinde belirtilen ticari dava niteliğinde olduğu, emsal niteliğindeki Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 23/10/2016 tarih 016/9217 esas ve 2016/7676 Karar sayılı ilamında belirtildiği gibi yargılama devam ederken HSK kararı ile o yerde asliye ticaret mahkemesi kurulması halinde uyuşmazlığa asliye ticaret mahkemesi tarafından bakılması gerektiği, asliye hukuk mahkemesinin dosyayı asliye ticaret mahkemesine re'sen devretmesinin gerekemesi karşısında mahkemenin davayı görev yönünden reddetmesinin doğru olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine iade edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, itirazın iptaline ilişkindir.

Dava 01/02/2018 tarihinde Alanya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılmış, anılan mahkemenin 03/09/2021 tarih, .... esas, .... karar sayılı kararı ile Alanya ilçesinde asliye ticaret mahkemesi açıldığından bahisle gönderme kararı verilerek Alanya Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmiştir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın usulden reddine mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1'inci maddesi uyarınca mahkemelerin görevi ancak yasa ile belirlenebilir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkindir.

Anayasa'nın 37'nci maddesinde "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." denilerek görev ve kesin yetki kurallarının gücü, tabii hakim ilkesi olarak ifade edilen evrensel bir ilkenin anayasa hükmü haline getirilmesi suretiyle ortaya konmuştur. Tabii hakim ilkesi gereği yargılanacak olan uyuşmazlığın gerçekleşmesinden önce, yürürlükte bulunan yasalar aracılığıyla görevi, yetkisi ve işleyişi belirlenmiş olan mahkemede görülmesi gereklidir.

Dava açmanın maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesidir (perpetuatio fori). Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. Bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğmasıdır. Nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderemezler; bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar.

6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 4/1-a ve 7/2-f düzenlemelerine göre Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak, Kurul Genel Kurulunun görevleri arasındadır.

Ancak yargı çevresi bir mahkemenin hangi coğrafi alandaki davalara bakacağıyla ilgili olup, bir görev kuralı niteliğinde değildir. Bu karar ancak bundan sonra o yerde görülecek davaların yargılamasını yapacak mahkemeyi belirlemek maksatlıdır.

Nitekim karar 07.07.2021 günü alınmış, ancak yürürlük tarihi 01.09.2021 olarak belirlenmiştir. Kurul'un yargı çevresi belirlemeye ilişkin kararı, sadece bu kararın yürürlük tarihinden sonra açılacak davaları ilgilendirir. Aksi fikrin kabulü halinde Kurul'un tabii hakim ilkesini çiğneyerek derdest davaları dilediği mahkemede inceletme yetkisinin bulunduğu yolunda, Anayasa'ya aykırı bir sonuca varılacaktır.

Alanya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen usulden reddine ilişkin kararı isabetli görüldüğünden ve mahkemece davacının iddiasının aksine henüz yargılama masraflarıyla ilgili bir hüküm kurulmamış olması gözetilerek davacı ve davalı vekillerinin istinaf sebepleri ayrı ayrı yerinde görülmemiştir.

Sonuç olarak, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...