Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/73 K.2023/179

İlk Derece Mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İhtiyati haciz talep eden vekili dilekçesinde özetle; borçlu tarafından müvekkiline verilen 30/09/2022 keşide tarihli, 50.000,00 TL bedelli çekin vadesinde ödenmediğini, borçlu keşideci, çek bedelini ödeyeceğini söyleyerek çekin yazılma süresini geçirdiğini, zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olduğunu, kambiyo senetlerinde sebepsiz zenginleşme müessesesi TTK m.732de düzenlendiğini, TTK m.732'ye göre keşideci ve kabul etmiş muhatap,

hamilin poliçedeki hakkını zamanaşımı ya da poliçedeki hakkı koruyucu işlemleri kaybetmesi sebebiyle poliçedeki borcu ödemek yükümlülüklerinden kurtulmuş olsa dahi sebepsiz zenginleşme hükümleri ile takip edilebileceğine ve çekler hakkında da uygulanabileceğini, borçlu sebepsiz zenginleşmediğini yazılı belgeyle ispatlaması gerektiğini, alacağın varlığı yaklaşık ispat kuralı gereğince ispatlandığını,

bu sebeplerle duruşma ve tebligat yapılmaksızın alacağımıza yeter miktarda borçlunun gayri menkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini mahkeme masrafları ve vekalet ücretinin de borçluya yükletilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, çekin zamanaşımına uğramış olduğunu, madde 732'nin de uygulama şartlarının oluşmadığını, alacağın yargılamayı gerektirdiğinden bahisle ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, ihtiyati haciz talep eden vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; TTK'nın 732. maddesi kapsamında ihtiyati haciz talebinde bulunduklarını ve İİK'nın 257. Maddesi uyarınca gerekli şartların oluştuğunu mahkemenin çelişkili karar verdiğini belirterek kararın kaldırılmasını ve ihtiyati haciz talebinin kabulünü talep etmiştir.

Talep, ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İbraz süresi içinde çeki muhatap bankaya ibraz etmeyen hamil, keşideci de dahil olmak üzere çekten sorumlu olan kişilere kambiyo ilişkisiden kaynaklanan başvuru hakkını kaybeder (TTK.m. 808 ).

İbraz süresi geçmiş olan bir çek, kambiyo senedi niteliğini yitirmekle birlikte, uyuşmazlıklarda yazılı delil başlangıcı olarak kullanılabilir. Bu durumda çek hamili, on yıllık genel zaman aşımı süresi içinde "doğrudan doğruya temel borç ilişkisine dayalı olarak çeki kendisine veren kişiye karşı bir alacak davası veya takip açma "yoluna gidebilir. Bu husus Yargıtay kararlarında şu şekilde vurgulanmaktadır: " Çek T.T.K.'nun 708. Maddesinde belirlenen süre içinde muhatap bankaya ibraz edilmez ise, bu çekle artık müracaat hakkı kullanılmaz. Böyle bir çek adi senede dahi dönüşmez. Bu durumdaki çek ancak, yazılı delil başlangıcı niteliğinde bir belge olup, davada temel ilişkiye dayanılmış ise, alacağın diğer yan delillerle kanıtlanması gerekir.

6102 Sayılı TTK'nın 818/1-m maddesinin yollaması ile 732/1. maddesinde "Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar." düzenlemesi yer almış, maddenin 4. bendinde zamanaşımı süresi poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıl olarak düzenlenmiş ve ispat yükünün sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene ait olduğu hüküm altına alınmıştır.

Somut olayda; ihtiyati haciz talebine dayanak çekin süresinde ibraz edilmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda çek hamili olan davacı, kambiyo hukukundan kaynaklanan hakları kullanamaz. Çek hamili olan davacı, kendisine ciro yapan cirantaya karşı temel ilişkinden kaynaklanan alacağını ileri sürebileceği gibi, çek lehdarı cirantanın çekten kaynaklanan alacağını hamile temlik etmesi halinde hamil olan davacı keşideciye başvurabilir.

6102 sayılı TTK' nın 818/1-m bendi atfıyla aynı kanunun 732. maddesinde zamanaşımının dolduğu tarihten itibaren bir yıl içinde sebebsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak hamilin keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre müracaat hakkı bulunmaktadır.

TTK'nın 732. maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı olarak ihtiyati haciz talep eden hamilin, taleple bağlılık ilkesi uyarınca keşideciye başvurabileceğinin kabulü gerektiğinden mahkemenin bu yöndeki talebin reddine yönelik kararının doğru olmadığı anlaşılmıştır.

Bu nedenle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca esastan kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

......