Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/502 K.2025/573

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkilinin ulaşım, lojistik, yemek - gıda vs. destek hizmetleri sektöründe faaliyet gösterdiğini, resmi kurumlar yanında şirket ve şahıslara hizmet verdiğini, davalı şirketle de aralarındaki ticari ilişkiden dolayı fatura alacağına yönelik Antalya Genel İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasında takip başlattığını, davalının haksız itirazı nedeniyle takibin durduğunu, Antalya Arabuluculuk Bürosu’nun ... başvuru numaralı dosyasından arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, anlaşma sağlanamaması sebebiyle alacağın tahsili amacıyla eldeki davayı açma zaruriyetinin doğduğunu beyanla borçlu davalı şirketin haksız ve yersiz itirazının iptaline, takibin devamına ve alacağın %20’si oranında icra inkar tazminatının davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili; müvekkili ile davacı şirket arasında taşıt kiralama sözleşmesi bulunduğunu, davacının kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak davalarında görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğunu ve dava süresinde açılmadığından zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, müvekkilinin davacıdan 31.10.2024 ve 22.06.2024 tarihlerinde bir takım araçlar kiraladığını, davacı tarafından kiralanan araçların tesliminin gerçekleşmediğini,

sözleşme edimlerini yerine getirmeyen davacıya Antalya 10.Noterliği'nin 30.07.2024 tarihili ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ve Antalya 10. Noterliği'nin 03.09.2024 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamelerinin tebliğ edildiğini, taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesinin bulunmadığını beyanla haksız ve mesnetsiz davanın reddini, başlatılan takip nedeniyle % 20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece," taraflar arasındaki uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklandığı, takip konusu faturaların içeriklerinin araç kira bedeline ilişkin olduğu anlaşılmakta olup davaya bakma görevinin Sulh Hukuk Mahkemesi'ne ait olduğu, Mahkememizin davaya bakmaya görevli olmadığı, görev hususu kamu düzenine ilişkin olup dava şartlarından oluşu ve yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden göz önünde bulundurulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak davanın göreve ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesinde her ne kadar görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemeleri olacağı yönünde beyanda bulunmuş iseler de taraflar arasındaki ilişki yolcu taşımayı da ilgilendirdiği için görevli mahkemenin Tüketici Mahkemeleri de olmasının mümkün olduğunu, Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03.04.2025 tarihli gerekçeli kararında davanın konusunun taşıt kira sözleşmesi olduğu ve bundan dolayı görev yönünden davayı reddederek görevli mahkemenin Antalya Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu yönünde karar verdiğini, hukuka ve hakkaniyete aykırı kararın kabulünün mümkün olmadığını,

görevli mahkemenin Tüketici Mahkemeleri olduğunun düşünüldüğünü, taraflar arasındaki ilişkinin araç kiralama ve yolcu taşıma sözleşmesinden kaynaklandığını, müvekkili şirket ile karşı taraf arasındaki ilişkinin sözleşme içeriğinden anlaşıldığı üzere yolcu taşıma işine yönelik olduğunu, müvekkili şirketin anlaşma yaptığı yolcuların taşıma işinin davacı tarafından yapıldığını, TKHK'nın 3. maddesinin;

"l) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi,…ifade eder." şeklinde olduğunu, davacı tarafın dilekçelerinde ve ihtarnamelerinde de ikrar ettiği üzere taraflar arasında taşıma ilişkisi bulunduğunu, kanunda da açıkça belirtildiği üzere görevli mahkemelerin Tüketici Mahkemeleri olduğunu,

taraflar arasındaki ilişkinin kiralanan araçların sigortalı çalışan şöför ile birlikte kiralanıp kiralanmamış olmasına göre taşıma mı yoksa salt kira sözleşmesi mi olup olmadığının İlk Derece Mahkemesince değerlendirilmediğini beyanla Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, fatura alacağına dayalı olarak başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemece yazılı gerekçeyle, mahkemenin görevsizliğine, davanın göreve ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasında 31/10/2024 ve 22/06/2024 tarihli iki adet taşıt kiralama sözleşmesi akdedildiği konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık sözleşmelerin niteliğine ilişkindir.

Davaya konu sözleşmelerin 3. maddesinde "Sözleşme yapılan taşıt karayolu alt yapısı ve trafik bakımından bir sakıncası olmamak yasaklama ve kısıtlaması bulunmamak şartıyla yurt içinde yetki belgesi sahibinin unvanı altında taşıma yapmak için kullanılacaktır" düzenlemesi bulunduğu gibi taşıma hizmetinin de davalı yanca belirtilen zamanda ve belirlenen yolcuların, taşıt sahibi veya taşıt sahibinin istihdam ettiği şöförler tarafından yerine getirildiği anlaşılmaktadır.

Bahse konu sözleşme hükümlerine göre taraflar arasında kiralanan bir araç bulunmayıp, davalının kendisine ait araçla davacıya ait yolcuları taşımasını düzenleyen taşıma sözleşmesine ilişkin olup, sözleşmenin 4. maddesinde bedel de belirlenmiştir.

Öte yandan 6102 sayılı TTK'nın Taşıma İşleri başlıklı 850. maddesinde '' Taşıyıcı, taşıma sözleşmesiyle eşya veya yolcu taşıma işini veya ikisini birlikte üstlenen kişidir. Eşya her türlü yükü de kapsar. Taşıyıcı, taşıma sözleşmesiyle eşyayı varma yerine götürmeyi ve orada gönderilene teslim etmeyi veya yolcuyu varma yerine ulaştırmayı; buna karşılık, eşya taşımada gönderen ve yolcu taşımada yolcu, taşıyıcıya, taşıma ücretini ödemeyi borçlanır.

Taşıma işleri ticari işletme faaliyetidir. '' , 851. maddesinde ise "eşya ve yolcu taşımayı arizi olarak üstlenen kişi hakkında da bu Kitap hükümleri, uygun düştükleri ölçüde, uygulanır '' düzenlemeleri bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen sözleşmesel ve yasal düzenlemelere göre taraflar arasındaki uyuşmazlık taşıma sözleşmesinden kaynaklanmakta olup taşıma işinin bir başkasına gördürülmesinin veya tarafların hukuki nitelemeyi yanlış yapmalarının mahkemeyi bağlamayacağı anlaşılmakla İlk Derece Mahkemesi görevli olup Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna ilişkin kararında isabet bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-3. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren yerel mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...