Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/2488 K.2024/363

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, davalı tarafından... numaralı 250.000,00 TL bedelli çeke dayanak olarak hakkında Korkuteli İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası üzerinden takip başlatıldığını, takibe konu çeki ... isimli kişiye verdiğini, ... ' ın çeki kaybetmesi nedeniyle Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında çek iptali davasının bulunduğunu, davalı ile bir ticaretinin olmadığını, takibe konu çekten ötürü davalıya borçlu olmadığını ve çekte yazılı tutarın %20 si oranındaki kötü niyet tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davacının meyve alım satım işi ile iştigal ettiğini, bu doğrultuda ... ile kiraz tedarik edilmesi hususunda anlaştıklarını, ... ' ın davacı adına kirazları topladığını, ödemenin yapılması ve malın teslimi için davacıyı soğuk hava deposuna çağırdığını, davacının kamera kayıtlarından da sabit olduğu üzere çeki düzenleyerek teslim ettiğini, çek bedelinini ödememek kastıyla ... ile hareket edip her zaman düzenlenmesi mümkün olan belgeyi düzenlediklerini, çekin meşru hamilinin kendisi olduğunu, davacının müvekkili hakkında suç duyurusunda bulunduğunu, Korkuteli Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasında yapılan soruşturma nedeniyle müvekkili hakkında takipsizlik kararı verildiğini, davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Davacı ise keşideci olmakla TTK 757/2. Fıkra uyarınca çek bedelini çek iptali davasının veya devamında istirdat davasının görüldüğü yargılamada mahkemenin belirlediği yere tevdi hakkına sahiptir. Bu nedenle eldeki davada davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı anlaşıldığından davanın usulden reddine ..." şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı istinaf dilekçesinde özetle; İlk davanın İcra İflas Kanunun 72. Maddesi kaynaklı borçlu olmadığının tespiti olduğunu, hukuki mahiyeti nedeni ile açılan davanın tür olarak Hukuk Muhakemeleri Kanunun 106. Maddesiyle düzenlenen tespit davası olduğunu, hukuki yararının olduğunu bu sebeple davanın usulden reddine karar verilmesinin haksız olduğunu istinaf nedeni olarak öne sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, hakkındaki takip dayanağı çekin davalı tarafından tarafından haksız olarak ele geçirildiği, bu çekten dolayı davalıya karşı borçlu olmadığı iddiasıyla keşideci tarafından açılan menfi tespit davasıdır.

Mahkemece davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Menfi tespit davası, kendisinden alacaklı olduğu iddiasında bulunan davalıya karşı borçlu olmadığı iddiasındaki davacı tarafından açılan bir davadır. Kambiyo senetlerine bağlı bir alacak hakkında ancak lehtar, ciranta yada hamil sıfatını taşıyan kişiye karşı menfi tespit davası açılabilir. (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 01.10.2015 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamı)

Yine TTK'nın 818/1-e maddesindeki atıf sebebiyle çek için de uygulama alanı bulan aynı kanunun 687/1. maddesi hükmünde geçen "... hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." ibaresinden "hamilin çekle ilgili olarak, borçlunun temel ilişki içerisinde olduğu hak sahiplerine karşı (örneğin keşidecinin lehtara karşı) sorumluluğunun kalmadığını bilmesi ve hak sahibi ile işbirliği yaparak borçlu zararına hareket etmiş olması" olduğu belirtilmiştir.

Nitekim Yargıtay emsal bir kararında "Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 677 nci maddesinde düzenlenen imzaların bağımsızlığı ilkesi gereğince davacı keşideci, kendi imzasından sorumlu olduğu, şeklen ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığı, hamil ... Tic. Ltd. Şti.'nin çeki bile bile davacının zararına hareket ederek kötü niyetle iktisap ettiğini davacının ispatlaması gerektiği, ... davalı ... Tic. Ltd.

Şti.'nin bilerek davacının zararına hareket ettiğini, kötü niyetli olduğunu gösterir bir delil bulunmadığı" gerekçesiyle verilen davanın reddine ilişkin kararı onamıştır. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 13.04.2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamı)

Tüm bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; mahkemece davacının tüm delilleri toplanıp incelenmeden, TTK'nın 818/1-e maddesindeki atıf sebebiyle çek için de uygulama alanı bulan aynı kanunun 687/1. Maddesi gereği davacının davalı hamilin kötüniyetini ispat imkanı sağlanmadan ve dava dışı ... davalıya karşı açtığı çek iade davasının sonucu beklenmeden davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmesi hatalı olmuştur. Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...