Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2026/28 K.2026/81

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili ile taraflar arasında Antalya 16. Noterliği 19.08.2019 tarih ve .... yevmiye numaralı sözleşmesi ile ortak girişim beyannamesi imzalandıklarında daha sonra Antalya 16. Noterliğinin 09.09.2019 tarih ve ... yevmiye numaralı kira sözleşmesi ile ... ili ... İlçesi, ... Mevkiinde bulunan .... barınağını Antalya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden birlikte kiraladıklarını, akabinde barınağı işletmek üzere ....İşletme ve Ticaret Ltd.

Şti.ni kurarak işlettiklerini, davalı kooperatifin 2021 yılı Genel Kurul Toplantısından sonra "pilot" ortak olduğunu ve şirketin faaliyetine engel olmaya başladığını, davalı koperatifin 30.10.2021 tarihinde gerçekleştirdiği olağanüstü genel kurul toplantısından sonra yeni seçilen yönetim kurulunun "..." giriş kapısındaki şirkete ait makbuzları alarak kendi kooperatifinin makbuzlarını koyarak,

giriş çıkışlardan elde edilen gelirleri tek başına tahsil etmeye başladığını, barınakta bağlı bulunan teknelerin bağlama ücretlerini, aidatları barınakta tahsil edilen ne kadar ödeme varsa hepsini kendi başlarına tahsil ettiklerini, tahsil edilen tutarları müvekkili ile paylaşmadıklarını, müvekkili tarafından davalı kooperatife gönderilen ihtarnamelerle tarafların ortak olduğunu ve ortaklık sözleşmesinde pilot kooperatif olmasının ayrıcalık tanımadığını ve yetki vermediğini belirterek haksız eylemlerini sonlandırmalarını ihtar ettiklerini,

davalı kooperatifin bakanlık makamlarınca da konunun netleştirilmesi bakımından açıklama yapılmış olmasına rağmen davalının haksız eylemlerine devam ettiğini, 19/08/2022 tarih ...yevmiye nolu ihtarıyla bakanlık yazısı doğrultusunda yanlıştan dönülmesi talebinde bulunulduğu fakat davalı tarafından verilen 7 günlük kesin süre içerisinde yanlıştan dönülmemesi halinde dava açılacağının ihtarının yapıldığı,

ihtara rağmen yanlıştan dönülmemesi üzerine müvekkili tarafından davalı kooperatifin Antalya 7.Sulh Hukuk Mahkemesinin ...D.İş sayılı dosyasında kapı giriş ücreti, tekne bağlama ücreti, çekek hizmet ücreti, bağışlar, market ve restoran işletmelerinden ne kadar toplandığının tespiti için delil tespiti talebinde bulunulduğunu, davalı kooperatifin sözleşme şartlarına uymadığını tüm bu nedenlerle davanın kabulü ile tarafların müşterek imzaladıkları sözleşmedeki muarazanın giderilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı cevap dilekçesi sunmamış, bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde ise.

05.06.2023 tarihli sözleşmenin genel kurulda onaylanmadığı tespitinin hatalı olduğunu, zira bu sözleşmeden önce kendi genel kurulunda bu tür bir sözleşmenin yapılması için yönetim kuruluna yetki verildiğini ve yönetim kurulunun bu yetki çerçevesinde sözleşmeyi imzaladığını, bu nedenle ayrıca genel kurul onayına ihtiyaç bulunmadığını, davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını, 05.06.2023 tarihli sözleşmede zaten tarafların eşit şekilde işletme ve sorumluluk esaslarının düzenlendiğini, davacının dava açmak yerine sözleşmeyi genel kurulda onaylayarak durumu düzeltebileceğini,

dava açıldıktan sonra 30.01.2024 tarihine kadar bu durumun sürdüğünü, bu tarihten sonra sözleşmenin yürürlükte olduğunu ve davanın konusuz kaldığını, yargılamaya kendilerinin sebebiyet vermediğini, yargılama giderlerinin üzerlerine yüklenmemesi gerektiğini belirtmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Davanın taraflar arasındaki kira sözleşmesinin 1.maddesindeki "pilot ortak" ifadesinden kaynaklanan muarazanın giderilmesi talepli olduğu, dosya kapsamında kooperatifler hukuku konusunda uzman mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen ve mahkememizce de hükme esas alınan bilirkişi kök ve ek raporunda dava tarihi itibariyle taraflar arasında düzenlenmiş 19.08.2019 tarihli ortak girişim beyannamesinde ve 09.10.2019 tarihli kira sözleşmesinde,

dava konusu olan balıkçı barınağını kiraya veren idare tarafından yapılacak tüm yazışma ve bildirimlerin pilot ortak olarak tayin edilen davalı kooperatife yapılacağı, bu durumda da yazışma ve bildirimlerin pilot ortak olarak belirlenen davalı kooperatife yapılacağının anlaşıldığı fakat dava konusu olan Antalya balıkçı barınağının işletilmesinin davalı kooperatif tarafından yapılacağı ile ilgili bir bilginin olmadığının belirtildiği anlaşıldığından davanın kabulüne; taraflar arasındaki Antalya 16.Noterliğinin 09.09.2019 tarih ve ....yevmiye sayılı kira sözleşmesinin 1. Maddesindeki "pilot ortak" ifadesinden kaynaklanan uyuşmazlığın.

"Tarım İl/İlçe Müdürlüğü ve diğer 3. Kişi kurum ve kuruluşlar nezdinde sadece temsil anlamı taşıdığı, kira sözleşmesine konu barınağın işletilmesi açısından her iki kooperatifin hak ve vecibelerinin eşit olduğunun tespiti suretiyle muarazanın giderilmesine..." şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Gerekçeli kararda davacı talepleri ve bilirkişi raporuna değinilmekle birlikte, kendi beyanlarına hiç değinilmediğini ve itirazlarının tartışılmadığını, bunun gerekçeli karar ilkesine aykırı olduğunu, bilirkişi raporlarının dosyadaki dilekçeler dikkate alınmadan hazırlandığını, davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddi gerektiğini, 05.06.2023 tarihli İşletme Sözleşmesi'nde tarafların işletmede eşit hak sahibi olduğunun belirtildiğini, bilirkişinin bu sözleşmenin genel kurullarda onaylandığına dair karar olmadığı tespitini yaptığını, ancak kendi kooperatiflerinin genel kurulunda yönetim kuruluna yetki verildiğini,

davacı kooperatifin sözleşmeyi onaylamaması nedeniyle sözleşmenin yürürlüğe giriş tarihinin davadan sonra 30.01.2024 olduğunu, bu durumun Antalya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün raporunda da belirtildiğini, davacının sözleşmeyi genel kurulda onaylamak yerine dava açtığını, bu nedenle davacının hukuki yararı bulunmadığını, aksi kanaatte ise dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, adi ortaklık ilişkisinden kaynaklı muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece yukarıda yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Tarafların, noterde düzenledikleri 19.08.2019 tarihli ortak girişim beyannamesi ile, ... ili ... ilçesi ...mevkiinde bulunan balıkçı barınağının 10 yıl süre ile kiralanması işine birlikte teklif vermek ve işin kendilerine ihale edilmesi halinde sözleşme yaparak işin yapılması amacıyla özel ortaklık kurdukları, pilot ortağın davalı kooperatif olarak belirlendiği, pilot ortağın ortaklık adına hareket etmeye tam yetkili sayıldığı,

ayrıca işin yerine getirilmesinden birlikte ve dayanışma içinde müşterek ve müteselsilen sorumlu olacaklarını kararlaştırdıkları, akabinde Antalya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ile taraflar arasında 10.10.2019 tarihli ....yevmiye numaralı kira sözleşmesinin imzalandığı; her iki kooperatifin kiracı sıfatıyla sözleşmede yer aldıkları, ortak girişim beyannamesi ile pilot ortak olarak belirlenen davalı ortağın bu sıfatının sözleşmede de yer aldığı, barınağın kiracılar tarafından işletileceğinin yazılı olduğu görülmektedir.

Barınak kiralandıktan sonra 31.10.2021 tarihine kadar tarafların %50 şer hisse ile ortak oldukları bir limited şirket eliyle işletilmiş, Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan barınağın şirket eliyle işletilemeyeceği yönünde yazı gelmesi üzerine taraflar arasında 05.06.2023 tarihli yeni bir sözleşme daha imzalanarak bu durumun tespiti ile barınağın yeniden her iki kooperatif tarafından müştereken yürütülmesi konusunda karar alınmış, her iki ortağın başkan/ yönetim kurullarının müşterek/müteselsil sorumluluğu kabul edilmiş, sözleşmenin her iki kooperatif genel kurulunda onaylanmasıyla yürürlüğe gireceği kararlaştırılmıştır.

Davacı 31.10.2021 tarihinden sonraki dönemde davalının barınağı tek başına işletmeye ve geliri tek başına elde etmeye başladığını, kendilerine gelir ve söz hakkı tanımadığını ileri sürerek, kira sözleşmesine konu barınağın işletilmesi bakımından her iki kooperatifin hak ve vecibelerinin eşit olduğunun tespiti suretiyle murazanın giderilmesini talep etmektedir.

Dosya kapsamından tarafların karşılıklı açıklamaları ve Tarım Bakanlığının konuyla ilgili 30.06.2022 tarihli cevabi yazısından anlaşılacağı üzere, her iki kooperatifin kiracı oldukları ve barınağı müştereken birlikte işletecekleri konusunda taraflar arasında herhangi bir uyuşmazlığın bulunmadığı, gerek taraflar arasındaki sözleşmelerde gerekse kira sözleşmesinde bu konuda murazaaya sebep olacak ve yorum gerektirecek bir durumun da olmadığı,

davacının fiiliyatta ortaklık kurallarına aykırı olacak şekilde davalının bu işletmede kendisine söz hakkı tanımadığı ve işletmeden elde edilen geliri kendisi ile paylaşmadığı iddiasıyla eldeki davayı açtığı, adi ortaklığın güven esasına dayalı bir ortaklık olması sebebiyle ortaklığın gerektirdiği şartlara aykırılık halinde davacının adi ortaklığa ilişkin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 620 vd. maddelerinden yararlanarak davalı kooperatiften talepte bulunma ve gerektiği takdirde eda davası açma hakkı varken,

eldeki murazaanın giderilmesi davasını açmasında hukuki yararının bulunmadığı gözetilerek davanın bu gerekçeyle reddedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz bulunmuş, davalının istinaf başvurusu kabul edilmiştir (benzer yönde karar için bknz. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 04/12/025 tarih 2025/2296 esas 2025/5904 karar sayılı ilamı).

Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...