Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/1140 K.2025/640

İncelenen Kararın Mahkemesi : Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi Tarihi: 14/06/2023 Davanın Türü: Alacak (Sözleşmeden Kaynaklanan) Karar Yazım T: 03/06/2025

İlk derece mahkemesince verilen karar istinaf edilmekle dairemiz üyesi tarafından hazırlanan rapor okunduktan ve dosya kapsamı incelendikten sonra yapılan müzakere sonucu gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili açtığı dava ile, taraflar arasında ....İli ...İlçeleri arıza bakım onarım işine ait sözleşme imzalandığını, sözleşme gereği davalının hüküm ve tasarrufunda bulunan sahada tesislerin arıza bakım onarım işlerinin tamamının yapımı yönünde anlaşmaya varıldığını, sözleşmenin 9. maddesi gereğince, sözleşmenin ayrılmaz parçası olan özel şartnamenin 4.1.7. kapasite arttırımı maddesine istinaden, fazla yaptırılan işlerin bedelinin davacıya ödenmediğini, borcun ödenmemesi nedeniyle Antalya 12. İcra Müdürlüğünün...

Esas sayılı dosyasında icra takibi başlattıklarını, davalının itiraz ederek takibi durdurduğunu, itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, davalının itirazının iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL üzerinden takibin devamına ve % 20'den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili dosyaya sunduğu ıslah dilekçesi ile, davayı alacak davası olarak ıslah ettiğini bildirmiş, icra inkar tazminatı hariç olmak üzere 50.000,00 TL alacak taleplerinin karar altına alınmasını istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevabında, davacı tarafın iddialarının haksız ve hukuki mesnetten yoksun olduğunu, sözleşmeye aykırı olacak şekilde davacı tarafa fazladan yaptırılan ve bedeli ödenmeyen herhangi bir iş söz konusu olmadığını, böyle bir iddia kabul edilse dahi alacağın zamanaşımına uğradığını, bu nedenle zamanaşımı yönünden davanın reddinin gerektiğini, kapasite artırımının zaten işin kapsamında olduğunu, yüklenicinin görevinin herhangi bir sınırlama olmaksızın sözleşme ve eklerinde belirtilen tüm işlerin yapılması olduğunu, tüm bunların sözleşme ile belirlendiği belirtilerek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Dairemizin kaldırma / gönderme kararı sonrası ilk derece mahkemesi 14/06/2023 tarihli kararı ile, dosya kapsamına alınan ve hüküm kurmaya elverişli bulunan, kaldırma kararı öncesinde alınan bilirkişi raporlarının da değerlendirildiği, 28/03/2023 havale tarihli bilirkişi heyeti raporunda da belirlendiği üzere, davacı...Ltd. Şti. ile davalı idare ... Satış A.Ş. arasında akdedilen, sözleşme ve Arıza Onarım ve Bakım İşleri Özel Şartnamesinin 4.1.7. maddesinde ve 6.1

maddesinde belirtildiği üzere, kapasite artırımı ile ilgili yatırımların (yani yeni direk dikilmesi) idare

tarafından yapılacağı, yükleniciye yaptırılması halinde ise aylık en

fazla 15 direk diktirilebileceğinin belirlendiği, taraflar arasında akdedilen sözleşme ve eki dokümanlar çerçevesinde (Arıza Onarım ve Bakım İşleri

Özel şartnamesi 4.1.7. maddesinde ve 6.1 maddesinde belirtildiği üzere) kapasite artırımlarının idarenin

sorumluluğunda olmakla birlikte, yeni abone taleplerinin karşılanması bakımından 5 direk ve aylık

işletme bazında 15 direğe kadar tesis yapımının sözleşme kapsamında olduğu, davacının yaptığı 5 direk

üzeri ve aylık işletme bazında 16 direk ve üzeri yeni abone talepleri ile ilgili kapasite artırım işlerinin

sözleşme dışı ilave iş niteliğinde olduğu ve sözleşme kapsamında düzenlenen hak edişlerde yer

almaması sebebiyle bu işlere ait bedellerin, rayiç bedellerinin davacıya, davalı

tarafından ödenmesi gerektiği, davacının talebine konu, güç artırımları, güç trafolarının servise alınıp çıkarılması, güç trafolarının

montaj ve demontaj edilmesi ve buna ilişkin diğer işlerin sözleşme kapsamında bulunmadığı, bu yönde

de davacı tarafından yapılmış bu işlerin sözleşme dışı ilave iş niteliğinde olduğu ve sözleşme kapsamında düzenlenen hak edişlerde yer almaması sebebiyle bu işlere ilişkin rayiç bedellerin davacıya davalı tarafından ödenmesi gerektiği,

dosya kapsamına sunulmayan Kasım 2009 ve Aralık 2009 ayları hakediş raporlarındaki fazlaya ilişkin verilerin, hem

davacının sunduğu, hem de dosya kapsamına alınan bilirkişi heyeti raporlarındaki tablolarda yer alan fazlaya ilişkin veriler ve

hesaplamalar ile örtüştüğünden kabulü gerektiği, bu kapsamda yapılan inceleme ve hesaplama sonucunda, davacının kapasite artışından kaynaklı gerçekleştirdiği işin bedelinin 830.771,74 TL olduğu, bu bedele

%18 KDV eklenmesiyle davacı yanın toplam 980.310,66 TL alacaklı olduğunun belirlendiği anlaşılmış olup, davanın taleple bağlı kalınarak 50.000,00 TL üzerinden kabulü ile davacının fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına karar vermek gerektiği, kabul edilen alacağa daha önce davalının usulüne uygun olarak temerrüde düşürülmemiş olması nedeni ile alacağın dava tarihinden itibaren tarafların tacir olması nedeni ile talep doğrultusunda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile,

50.000,00 TL'nin dava tarihi olan 11/05/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı yandan alınarak davacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin hakkının saklı tutulmasına karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Nedenleri

Davalı vekili, sözleşmenin 5 maddesinde yapılan iş tanımında kapasite arttırımının zaten işin tanımına dahil olduğu, ayrıca özel şartnamenin 4. maddesinde, davacı yüklenicinin sözleşme ve eklerinde belirlenmiş tüm işleri yapmakla mükellef olduğunun belirtildiği, dolayısıyla somut olayda davacı yüklenicinin görevinin herhangi bir sınırlama olmaksızın sözleşme ve eklerinde belirtilen tüm işlerin yapılması olduğu, davacı tarafından sözleşme kapsamına girmeyen ve dolayısıyla ek bedel hakkı doğuran herhangi bir işin söz konusu olmadığı,

basiretli bir tacir gibi hareket etmek durumunda olan davacının gerek sözleşmenin kurulması aşamasında, gerekse hak edişlerin ve kesin hesabın çıkartılması aşamasında sözleşmenin içeriğini ve bedele ilişkin koşulları kabul ettiği, bilirkişi raporunda davaya konu taleplerin rayiç piyasa değeri üzerinden hesaplanmasının hatalı olduğu, eksik ve hatalı bilirkişi raporuna istinaden hüküm kurulduğu, kararın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğu gibi nedenlerle kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, kapasite arttırımı kapsamında fazla yaptırılan işlerin bedelinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, taraflar arasında düzenlenen 27/04/2019 tarihli hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

2. Ön İnceleme ve İncelemenin Kapsamı

İlk derece mahkemesi kararının; kesinlik, süre, istinaf başvuru şartları ve diğer usul konuları yönünden HMK 352. maddesine göre ön incelemesi yapılmış ve eksiklik bulunmadığı anlaşılan dosyanın incelenmesine geçilmiştir. İstinaf incelemesi de, HMK 355. maddesi göz önünde bulundurularak, kamu düzeninden olan hususlar re'sen gözetilmek suretiyle istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

3. Değerlendirme

3.1.Taraflar arasında, işin yapılma yeri Antalya il merkezi (Büyükşehir sınırları dahilinde olan) olan ve fiili işe başlama tarihinden itibaren 24 ay süreli 27/04/2009 tarihli elektrik dağıtım şebekelerinin arıza onarım ve bakım işleri için teklif birim fiyatlı hizmet alım sözleşmesi bulunmaktadır.

3.2. Taraflar arasındaki sözleşmenin 9. maddesi uyarınca, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi (HİGŞ) sözleşme ekidir.

Sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan ve somut olaya uygulanması gereken HİGŞ'nin 42. maddesinde yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu takdirde karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu “idareye verilen ... tarihli dilekçemde yazılı ihtirazı kayıtla” cümlesini yazarak ya da bu anlama gelecek bir itiraz şerhi ile imzalaması gereklidir.

Eğer yüklenicinin, hakediş raporunu imzalamasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten itibaren en geç 10 gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorunda olduğu, yüklenicinin itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı düzenlenmiştir.

Şartnamenin bu hükümleri sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte bulunan HMK'nın 193. maddesi uyarınca delil sözleşmesi niteliğinde olup, hakim tarafından re'sen gözetilmesi gerekir. Şartnamenin yukarıda belirtilen hükmüne göre davacının alacak talebinde haklı olması yeterli olmayıp, talep hakkının da düşmemiş olması gerekir.

HİGŞ’nin 42. maddesindeki düzenlemeye göre ihtirazi kayıt ileri sürülmeden imzalandığı takdirde düzenlenen hakedişler bakımından yüklenicinin talep ve dava hakkı düşecektir. (Bkz. Yargıtay 15. HD.'nin 03/02/2014 gün ve 2013/351 Esas 2014/620 Karar, 30/10/2017 gün ve 2016/1619 Esas 2017/3663 Karar)

3.3. Taraflar arasındaki benzer nitelikteki uyuşmazlıklardan kaynaklanan davalara ilişkin olarak yapılan istinaf incelemesi neticesinde, ilk derece mahkemesince verilen kabul kararlarının ortadan kaldırılmasına ve davanın reddine dair; Dairemizce verilen ...Esas ... Karar sayılı kararın temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 13/12/2021 gün ve ...Esas... Karar sayılı ilamıyla hükmün onanmasına, yine Dairemizce verilen ... Esas ... Karar sayılı kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 10/11/2021 gün ve ... Esas ... Karar sayılı ilamıyla hükmün onanmasına karar verilmiştir.

3.4. Yapılan açıklamalar kapsamında, somut olayın değerlendirilmesinde, davacı yüklenicinin düzenlenen hakediş raporlarına yukarıda belirtilen şartnamenin ilgili hükümleri gereğince usulüne uygun olarak ihtirazi kayıt koymadığı, bu nedenle talep ve dava hakkının düştüğü anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi isabetli olmadığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nun 353/1-b/2 maddesi uyarınca, kararın düzeltilmesi amacıyla kaldırılarak yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR

1)İlk derece mahkemesi kararının tümüyle ORTADAN KALDIRILMASINA,

2)Davanın REDDİNE,

3)Alınması gerekli 615,40 TL karar ve ilam harcının, peşin alınan 864,70 TL harçtan mahsubu ile fazladan yatırılan 249,30 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,

4)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

5)Davalı tarafından yapılan 3.205,00 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

6)Davalı kendini vekille temsil ettirmiş olmakla karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 30.000,00 TL ücreti vekaletin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

7)Peşin alınan istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve isteği halinde ilk derece mahkemesince istinaf yoluna başvuran tarafa iadesine,

8)Taraflarca yatırılan gider avanslarının kullanılmayan kısımlarının HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde, ilk derece mahkemesince yatıran taraflara iadesine,

...