Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/2214 K.2023/1834

... DAVALI : ... ... VEKİLİ : Av. ... ...

DAVANIN KONUSU

Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali

KARAR TARİHİ : 27/11/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 27/11/2023

Davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmış olmakla dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatifin üyesi olduğunu, davalı kooperatifin 27/10/2018 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında müvekkili şirketin kooperatiften ihracına karar verildiğini, bu kararın yasaya ve usule aykırı biçimde alındığını, toplantı sırasında müvekkili şirket temsicisinin söz haklarının kısıtlandığını, ihraç gerekçesinin belirtilmediğini, genel kurul toplantısının da usule aykırı biçimde yapıldığını, çağrıların usulsüz olduğunu, divan heyetinin usulsüz teşekkül ettiğini ileri sürerek ihraç kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, OSB mevzuatı uyarınca katılımcı olmak isteyen kişilerin Bakanlık tarafından hazırlanmış tip sözleşmeyi imzalamak ve müteşebbis heyet veyahut yönetim kurulu tarafından belirlenmiş arsa tahsis bedellerini belirlenen vadelerde ödemekle yükümlü olduklarını, Bakanlık kredilerinin ödenmesi ve mevzuata uygun şekilde arsa tahsis süreçlerinin tamamlanması için davacıya 10/10/2016 ve 07/02/2017 tarihlerinde ihtar çekildiğini, davacının yükümlülüklerini yerine getirmediği için BİDOSB Müteşebbis Heyet tarafından 265 sayılı karar uyarınca kooperatif üyeliğinden gelen kazanılmış haklarının iptaline karar verildiğini,

davacı tarafından 265 sayılı BİDOSB Müteşebbis Heyet kararına karşı iptal davası açıldığını, 2017 yılı Olağan Genel Kurul toplantısının usulüne uygun şekilde yapıldığını, davacı şirket temsilcinin toplantıya katıldığını, kendisine söz hakkı da verildiğini, soruların cevaplandığını, 265 sayılı BİDOSB Müteşebbis Heyet kararı ile Tas. Hal. S.S. ... ... Top.

İşyeri Yapı Koop. üyeliğinden gelen kazanılmış hakları iptal edilen davacı taraf hakkında 27/10/2018 tarihli Genel Kurul kararı ile Toplu İşyeri Kooperatifi Anasözleşmesi doğrultusunda 393 Nolu ortak ... Sağlık ve Eğitim Hiz. Tic. Ltd. Şti.nin oy çokluğu ile ihraç edilmesine karar verildiğini, davacının üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğinden kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; davanın, davacının kooperatif üyeliğinden ihracına ilişkin genel kurulunun iptali istemine ilişkin olduğu, davalı kooperatifin 27/10/2018 tarihli 2017 yılına ait genel kurul toplantısının (2) nolu maddesinde davacının ihracına karar verildiği, kararda davacının hangi gerekçe ile ihraç edildiğine dair bir kayda yer verilmemiş ise de gerek taraflar arasındaki ihtar ve yazışmalardan gerekse davalı tarafların cevaplarından davacının arsa tahsis işlemlerine ilişkin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediği gerekçesi ile bu ihraç kararının alındığının anlaşıldığı,

davalı kooperatifin ana sözleşmesinin 14. maddesinde ihraç sebeplerinin sayıldığı, buna göre; ana sözleşmenin 10. maddesinde yazılı şartları kaybedenler, parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyenler, kura çekimi sonunda kendilerine düşen iş yerlerini kabul etmeyenler, tapuda kendi adlarına tescilden önce iş yerinde yaptıkları tahribat ve tadilatı yazılı ihtara rağmen düzeltmeyenler, kooperatifin para, mal ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlar yönünden mahkum olanlar hakkında ihraç kararı verilebileceği, yine ana sözleşmenin 14. maddesinde ortakların bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamayacağı hüküm altına alındığı,

davacının arsa tahsis işlemlerine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmediği gerekçesinin Kooperatifler Kanunu ve ana sözleşmenin 14. maddesi uyarınca ihraç sebebi sayılıp sayılmayacağının tartışılması gerektiği, taraflar arasında arsa tahsis işleminin iptali ile ilgili yargılaması devam eden dava dosyası bulunduğu,

yargılamanın halen devam ettiği, 4562. sayılı Organize Sanayi Bölgesi Hakkındaki Kanunun 18. maddesi ve OSB Uygulama Yönetmeliğinin 55, 60 ve 62. maddelerine göre arsa tahsisine ilişkin yükümlülüklere uymamanın müeyyidesinin arsa tahsis işleminin iptali olduğunu, ana sözleşmenin 14. maddesindeki haller haricinde ihraç kararı verilemeyeceğine ilişkin ana sözleşme hükmü karşısında arsa tahsisin iptalinin gerekçelerinin ihraç kararının gerekçesi olamayacağı, gerek kanun gerek yönetmelikte arsa tahsisine ilişkin yükümlülüklere uymamanın (arsa tahsisinden doğan mali yükümlülükler dahil) ihraç sebebi olarak öngörülmediği,

bu hususun arsa tahsis işleminin iptalinin gerekçesi olabileceği, nitekim taraflar arasında arsa tahsisinin iptali kararına yönelik davacı tarafından açılmış bu kararın iptali davası da bulunduğu, organize sanayi bölgelerinde OSB 'ye üyelerin arsa tahsislerine katılmalarının davalı kooperatifin işleyişi ve devamlılığı bakımından gerekli bulunmakla birlikte arsa tahsisine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranmanın ana sözleşmede bir çıkarma sebebi olarak kararlaştırılmadığı sürece kooperatif ortağının ihraç gerekçesi yapılamayacağı,

şayet arsa tahsisine ilişkin yükümlülüklere ait mali yükümlülüklere aykırılık kapsamında değerlendirilseydi taraflar arasındaki arsa tahsis işleminin iptaline ilişkin devam eden davanın sonuçlanmasının beklenilmesi gerekeceği, fakat yukarıda açıklanan gerekçelerle arsa tahsisine ilişkin yükümlülüklere aykırılığın da ortağın ortaklıktan çıkarılması gerekçesi sayılamayacağından bu davanın eldeki dava için bekletici mesele yapılmasına da gerek bulunmadığı,

davacının yapılan bilirkişi incelemeleri ve kooperatif kayıtlarındaki incelemeler karşısında, arsa tahsisine ilişkin yükümlülükler dışında davalı kooperatif birliğine mali bir borcu da bulunmadığından ihraç kararının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile davalı tasfiye halinde S.S. ...

Toplu İş Yeri Kooperatifinin 27/10/2018 tarihli 2017 yılına ait olağan genel kurul toplantısının 2 nolu maddesinde alınan davacının ihracına ilişkin kararın iptaline karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf talebinde bulunan davalı vekili, davanın niteliği itibariyle basit yargılama usulüne tabi olduğu halde davacı tarafça cevaba cevap dilekçesi verildiği ve mahkemece bu konuda herhangi bir (ret) karar verilmediğini, bilirkişi raporunda her ne kadar arsa tahsis sözleşmesi ile kooperatif üyeliğinin birbirinden farklı ve bağımsız olduğu tespiti yapılmış ise de söz konusu tespitin tamamen hatalı olup hükme esas alınabilecek mahiyette olmadığı,

müvekkili kooperatifin kurulma amacının arsa ve arazi satın almak, birleştirmek, imar planına uygun biçimde böldürülerek altyapı, plan, proje ve maliyet hesapları hazırlamak ve ortaklarına toplu iş yeri vermek olduğunu, davacı tarafın kooperatifin amacı olan işyeri/arsa tahsisini kabul etmeden kooperatife üyeliğinin devam etmesini talep ettiğini, arsa tahsisini kabul etmeyerek zaten kooperatife katılma amacını reddetmekte olduğunu, ayrıca davacının ana sözleşmenin ortaklıktan çıkarma başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasına dayalı usulüne göre ortaklıktan çıkarıldığını,

kazanılmış haklarını kaybeden ve bu konuda defaten uyarılan davacının edimlerini ve kooperatif üyeliği gereklerini yerine getirmediğinden dolayı çıkarılmaya maruz kaldığını, ayrıca davacının arsa tahsis sözleşmesini imzalamayıp ödenmesi gereken bedellerin ödenmemesi nedeniyle 14/2. maddesine göre de parasal yükümlülükleri yerine getirmediğini, davacı usulüne uygun şekilde Bakanlık tarafından hazırlanmış tip sözleşmeyi imzalamamış olması sebebiyle katılımcı sıfatına haiz olmadığını, yerel mahkemenin taleplerini ve delilleri incelemeden ve değerlendirmeye almadan karar verdiğini, gerekçeli kararın kanun ve anayasaya aykırı nitelikte olduğunu,

hükmedilen yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde, müvekkilinin 25/05/1991’den itibaren ...San Toplu İşyeri Yapı Kooperatifi üyesi olduğunu, söz konusu kooperatifin tasfiye sürecine girmesi ile 16/06/2014 tarihli kooperatif üyelerinin doğrudan organize sanayi bölgesi katılımcısı olarak kabul edilerek, 2/308 sayılı BİDOSB'un yazısı ile katılımcı sıfatını kazandığını, huzurda görülen davanın konusunun ihraç kararının iptali olduğunu belirterek istinaf başvurusunun reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;

Dava, kooperatif genel kurulunda alınan ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş olup karara karşı süresi içerisinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Somut olayda; davalı kooperatifin 27/10/2018 tarihinde yapılan 2017 yılı olağan genel kurulunun (2) nolu gündem maddesi ile davacının genel kurul kararıyla ihraç edildiği, yasal (3) aylık süre içerisinde açılan dava ile davacının alınan kararın iptalinin talep ettiği anlaşılmaktadır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun, "ortaklıktan çıkarılma esasları ve itiraz" başlıklı 16.maddesinde; "Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.

Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme,çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.

Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği,çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.

Üç aylık süre içinde,genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir.

Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder." düzenlemesi yer almaktadır.

Davalı Kooperatif ana sözleşmesinin ''Ortaklıktan Çıkarma '' başlıklı 14. maddesinde de; ana sözleşmenin 10. maddesinde yazılı şartları kaybedenler, parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyenler, kura çekimi sonunda kendilerine düşen iş yerlerini kabul etmeyenler, tapuda kendi adlarına tescilden önce iş yerinde yaptıkları tahribat ve tadilatı yazılı ihtara rağmen düzeltmeyenler, kooperatifin para, mal ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlar yönünden mahkum olanlar hakkında ihraç kararı verilebileceği düzenlenmiş olup ortakların bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamayacağı belirtilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, davalı kooperatif genel kurulunca davacının ortaklıktan çıkarılmasına karar verilmiş ise de;1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 16/3 maddesine aykırı olarak göre ihraç kararının gerekçeli olarak alınmadığı, dosya kapsamından davacının arsa tahsis sözleşmesini imzalamadığı ve gerekli bedeli ödemediği olduğu anlaşılan ihraç gerekçesinin ise ana sözleşmenin 14.maddesinde ortaklıktan çıkarma sebepleri arasında düzenlenmediği, bu nedenlerle davalı kooperatif genel kurulunca verilen ihraç kararının hukuka aykırı olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, dosya kapsamı içerisindeki bilgi ve belgeler, ilk derece mahkeme gerekçesinde dayanılan deliller ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, mahkemece tarafların talep ve delillerinin değerlendirildiği, kararın gerekçeli olduğu, hükmedilen yargılama giderleri ve vekalet ücretinin usul ve yasaya uygun olduğu, yerel mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön olmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK. 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

Başkan · ... · ¸e-imza · ... · Üye · ... · ¸e-imza · ... · Üye · ... · ¸e-imza · ... · Katip · ... · ¸e-imza