Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2022/1001 K.2023/2253

Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 02/03/2022 tarih, 2020/557 Esas, 2022/200 sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;... Tic. Ltd. Şti.'ne borçları olmamasına rağmen 01/10/2018 düzenleme tarihli 31/05/2019 vade tarihli alacaklısı .... Makine olan 39.000 TL bedelli senedin tahsil edilmek istenmesi üzerine Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş dosyasında ihtiyati tedbir kararı alındığını ve akabinde Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyasında menfi tespit davası açıldığını, ancak senet lehtarı tarafından senedin üçüncü kişilere ciro edilmesi nedeni ile müvekkili aleyhine Bursa 6. İcra Müdürlüğünün 2019/10020 sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, bunun üzerine Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ....Esas sayılı dosyasında yapılacak ödemelerin dava sonuna kadar alacaklıya ödenmemesi hususunda tedbir kararı aldıklarını, senedin düzenleme tarihinde senet düzenleme yetkisinin....e ait olmasına rağmen senedin sadece ... tarafından imzalandığının düşünüldüğünü, dolayısı ile müvekkili şirketi borçlandırıcı bir hukuki işlemin söz konusu olmadığını,

23/02/2018 tarihli Ticaret Sicil Gazetesinde şirket müdürünün 1 yıl süre ile...'ün atandığının ve şirketi her hususta müştereken imzaları ile temsil ve ilzam etmek üzere yetkilendirildiğinin ilan edildiğini, yetkisiz temsilcinin attığı imzanın sadece imza atanı bağlayacağını, müvekkil şirketi ile senet lehtarı ... şirketine borçlu olmadığını müvekkili şirketin alacaklı olduğunun ticari defterlerin incelenmesinde anlaşılacağını, senet hakkında ...A.Ş. tarafından 07/06/2019 tarihinde ödeme protestosu çekilerek şifaen bankadan senedin cirosu silinmiş ... tarafından protesto edildiğinin öğrenildiğini,

bu durumda ....'den sonra diğer davalılar ... ve....Şirketinin senedi protesto edildikten sonra ciro etmiş olmaları nedeni ile cironun temlik cirosu olup ...Makine'ye karşı ileri sürülen tüm hususların davalılara karşıda ileri sürülebileceğini, lehtar şirkete borçlarının olmaması ve senedin çift imza taşıması hususlarının protestodan sonra cirosu bulunan davalılar yönünden de değerlendirilmesi gerektiğini, davalı ....şirketi ile herhangi bir ticari ilişkisinin olmadığını, cirosu silinen ...'nin de davalı .... ile bir ticari ilişkisinin bulunmadığını,

silme işleminden sonra ciro atan davalı...adlı şirketin ise davalı... şirketinin ortaklarından olduğunu, davalı ...'nın ise tacir olmadığını ve Davalı ... adlı şirket arasında ticari ilişki bulunmadığını, ciro silinmesinden ve protestodan sonra senedin alınmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davalı... tarafından icra dosyasında diğer cirantalara karşı etkin ve tahsile yönelik işlem yapılmadığını, sadece müvekkili hakkında banka hesaplarına bloke konularak,

taşınmaz ve araçlarına haciz için etkin takip yapıldığını, senedin birden fazla kez ciro edilmesinin tek sebebinin TTK 687 maddesinden iyi niyet korunmasından yararlanmak olduğunu, dosyanın Bursa 1. Asliye Ticaret mahkemesinin ...Esas sayılı dosya ile birleştirilmesini belirterek takibe konu senedin müvekkili şirketi borçlandırmaya ehil olmadığının ve her halukarda borçlu olmadıklarının tespiti ile davalılar aleyhine %40'tan aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının iddiasının yasal dayanağı olmadığı gibi söz konusu defiinin müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, ödeme tarihinde şirketi münferiden temsile yetkili kişinin Arif Karagöz olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte eksik temsil söz konusu olsa bile işlemin yapıldığı esnada tamamlandığını, kimsenin kendi kusurundan lehine sonuç çıkaramayacağını, bu kapsamda düzenleme tarihinde müşterek imza yetkisi olduğunu iddia ederek senedi tek başına imzalayan ...'ün senet tanziminden sonra ki tarihte, vade tarihinde ve şuan halen münferiden şirketi tam temsile yetkili konumda olduğundan davacı şirketin iddialarının hukuki dayanaktan yoksun ve kötü niyetli olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Diğer davalılara Mahkemece TK 35 maddesine göre tebligat yapıldığı davalıların cevap dilekçesi ibraz etmedikleri anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde.

"Senetlerin davacı keşidecinin ticari defterlerinde kayıtlı olmasına ve bu anlamda davacının kendi defter kaydının kendi iddiasının aleyhine kayıt içermesine rağmen ardından menfi tespit davası açmasının TMK 2. maddesi ile bağdaşmayacağının kabulü karşısında; davacı iddialarına yönelik olarak eğer keşidecinin lehdara borçlu olduğunu kabul ediyorsak mahkememiz dava dosyası davalıları senet cirantalarına da borçlu olduğunu kabul etmek gerekir.

Kaldı ki; davacının lehtara karşı ileri sürdüğü şahsi defiler davalı cirantalara karşı ileri sürülemez. İleri sürülebilmesi ancak davalıların kötüniyetinin, senetleri iktisap ederken bile bile davacı borçlu keşidecinin zararına hareket ettiğinin ispatı halinde söz konusu olacaktır." gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı ve davalı ... vekili tarafından ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf talebinde bulunan davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; senet lehtarı hakkında Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasındaki davanın sonucunun beklenmesi gerektiğini, Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesine açılan davaların kabul ile sonuçlandığını, söz konusu dosyada alınan bilirkişi raporuna göre müvekkilinin lehtardan 325.070,50 TL alacaklı olduğunu, ayrıca 3. kişilerin bildiği iddiaları mevcut olduğundan onlar yönünden bilirkişi incelemesi yapılmamasının hatalı olduğunu, müvekkili şirketin senedin tanzim tarihinde çift imza ile temsil edildiğini, ticaret sicil kayıtlarının dosyada olduğunu,

buna rağmen senetlerin bir kişinin imzası ile tanzim edildiğini, müvekkilinin davaya konu senetler bakımından da sorumlu olmadığını, senet protesto edildikten sonra ciro edildiğini, protestodan sonra senedi sırasıyla davalıların ciro ettiklerini, protestodan sonra yapılan cironun temlik hükmünde olduğunu, hem şekil itibariyle hemde ticari defterlerine göre lehtar ... şirketine borçlu olmadıkları hususu temlik alan 3. kişi davalılara karşı da ileri sürülebileceğini,

senedin protestosu sorularak protestodan sonra yapılan ciroların tespit edilmesi ve temlik hükümleri uyarınca borçlu olmadıklarının bu kişilere karşıda ileri sürülebileceğinin kabulünün gerektiği, senet müvekkillinin ticari defterlerine kayıtlı olsada müvekkilinin senetler uyarınca borçlu olmadıklarının ortada olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Haksız yere duran icra icra takibi neticesinde alacağına kavuşamayan müvekkili lehine yerel mahkemece %20 tazminata hükmedilmemesinin yerinde olmadığını belirterek kararın bu yönden kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava; Menfi tespit istemine ilişkindir. HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;

Somut olayda; davalı ... tarafından davacı şirket ve diğer davalılar aleyhine 01/10/2018 tanzim tarihli 31/05/2019 vade tarihli 39.000 TL bedelli senet hakkında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatıldığı, davacı tarafından söz konusu senet üzerinde sadece Şirket Müdürü ...'ün imzasının bulunduğu, senet tanzim tarihi itibari ile şirketin iki müdürünün şirketi birlikte imzaya yetkili oldukları bu itibarla senedin yetkisiz temsilci tarafından tanzim edilmesi nedeni ile borçlu olmadıkları aynı zamanda lehtara karşı ticari ilişkiden kaynaklı da borçlarının bulunmadığı,

bu durumun davalılar tarafından bilindiğini, lehtara karşı açılan her iki dosyanın birleştirilmesi ile müvekkili şirketin senetler nedeni ile borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesi talep edilmiş, mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın lehtara karşı açılan menfi tespit davasında alınan bilirkişi raporu ve mahkeme ilamı dosya içerisine konularak senetlerin davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmasına rağmen menfi tespit davası açılmasının MK 2. maddesine aykırı olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

1.6102 sayılı TTK'nun 372. maddesi gereğince şirketin ünvanı altına atılan imzanın şirketi sorumlu kılabilmesi için imzanın şirket adına imza yetkisine haiz kişiler tarafından atılması zorunludur.

TTK.nun 678 maddesi uyarınca temsile yetkili olmadığı halde temsilci sıfatıyla bir poliçeyi imzalayan kimse poliçeden bizzat sorumlu olur. Bu madde, TTK.nun 778/2-e Maddesi uyarınca bonolar hakkında da uygulanır.

Türk Borçlar Kanunun 46. maddesinde bir kimsenin yetkisi olmadığı halde temsilci olarak bir hukuki işlem yapması halinde bu işlemin onandığı halde temsil olunanı bağlayacağı belirtilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmamış, davacı tarafından lehtar ... şirketine karşı Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu dosya içerisine alınarak, söz konusu rapor kapsamında davaya konu senedin davacının ticari defterlerine işlenmiş olduğu kabul edilerek hüküm tesis edilmiştir.

Davacı tarafça da davaya konu senedin ticari defterlerine kayıtlı olmadığı yönünde bir iddiada bulunulmamıştır. Bu itibarla davaya konu senedin davacının ticari defterlerine işlenmiş olması nedeni ile yetkisiz temsilci tarafından yapılan işleme icazet verilmiş olduğu, sonrasında senedin yetkisiz temsilci tarafından düzenlendiği iddiasının MK 2. Maddesine uygun olmadığına ilişkin mahkeme kabulünde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.

2. Davacı tarafça davalılar ... ve ... şirketinin senet protesto edildikten sonra senedi ciro ettikleri, Senedin ... tarafından protesto edildikten sonra ciro eden davalılar bakımından alacağın temliki hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

6102 Sayılı TTK'nun 825. Maddesinde “(1) Borçlu, emre yazılı bir senetten doğan alacağa karşı ancak senedin geçersizliğine ilişkin veya senet metninden anlaşılan def’ilerle alacaklı kim ise ona karşı, şahsen haiz bulunduğu def’ileri ileri sürebilir. (2) Borçlu ile önceki hamillerden biri veya senedi düzenleyen kişi arasında doğrudan doğruya varolan ilişkilere dayanan def’ilerin ileri sürülmesi, ancak senedi iktisap ederken hamilin bilerek borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde caizdir” hükmü düzenlenmiştir.

TTK'nun 778. maddesi yollaması ile bonolarda da uygulanması gereken aynı Kanun'un 690/1. maddesi gereğince; “...ödenmeme protestosundan veya bu protestonun düzenlenmesi için öngörülmüş sürenin geçmesinden sonra yapılan ciro, sadece alacağın temliki hükümlerini doğurur." Senetlerin bu tarihten sonra ciro edilmeleri, kambiyo senedi niteliklerini kaybetmelerine neden olmaz. Sadece def'iler yönünden alacağın temliki hükümlerinin uygulanmasını gerektirir. Öte yandan ödememe protestosu sonrasında bono alacağı sadece alacağın temliki hükümlerine göre devredilebilir.

Dosya içerisinde mevcut Ödememe Protestosunun ...Bankası A.Ş.

Tarafından 07/06/2019 tarihinde düzenlendiği, senedin 31/05/2019 vade tarihli olduğu, TTK.nun 778. maddesi göndermesi ile bonolar hakkında da uygulanması gereken TTK.nun 714 ve 730. maddeleri uyarınca, 2 iş günü içerisinde (Resmi tatil günleri dikkate alınarak) protestonun çekildiği, protesto içerisinde kimin lehine işlem yapıldığının belirtilmediği görülmekle, davacı tarafından senedin Yücel Benli tarafından protesto edildiğinin haricen öğrenildiği belirtilmiştir.

Senet üzerinde davalıların cirosunun protestodan sonra olduğuna ilişkin herhangi bir ibare bulunmamaktadır.

Her ne kadar mahkemece protestonun kimin tarafından düzenlendiği araştırılmamış ise de, davacının iddiası, protestonun Yusuf Benli tarafından düzenlendiğini belirtmesi, lehtarın cirosundan sonra ...'nin cirosundan önce davalı...Grup şirketinin cirosunun bulunması ve ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmaması nazara alındığında, alacağın temliki hükümlerinin uygulanması halinde dahi ...i'den önceki ciranta davalı MİD Grup şirketi olup, davacı iddiasına göre diğer cirantalara davalı ...

Grup şirketine karşı haiz olduğu defileri ileri sürebilecektir. Ancak dosyada davalı MİD şirketinin kötü niyetli olduğuna ilişkin davacı iddiası ispatlanmamıştır.

Her nekadar davacı tarafça davalıların ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmadığı iddia edilmiş ise de, ticari defterler tek başına kötü niyetin ispatı için yeterli olmayıp, davacı tarafça davalı Mİd şirketinin kötü niyetli olduğuna ilişkin somut delil sunulmaması karşısında davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

3.Davacı tarafça dosyanın Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası ile birleştirme taleplerinin mahkemece yerine getirilmediği belirtilerek istinaf itirazında bulunulmuş ise de, mevcut dosya kapsamı, toplanan deliller, lehtardan sonraki cirantanın kötü niyetle iktisabının davacı tarafça ispatlanamamış olması dikkate alındığında davacı tarafın istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

4.Davalı vekilince lehlerine tazminata hükmedilmesinin yerinde olmadığı belirtilerek istinaf itirazında bulunulmuştur.

İİK 72. maddesi uyarınca "Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez. " hükmü yer almaktadır.

Somut uyuşmazlıkta davacı tarafın başvurusu üzerine Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 12/08/2020 Tarih... D.iş E.K. Sayılı dosyasında davalı ... tarafından başlatılan Bursa 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası ile ilgili İİK'nın 72/3 maddesi uyarınca tedbir kararı verildiği ve İcra dosyasının ( Yeni Dosya Bursa 3 Genel İcra Dairesi 2023/31771 E.) UYAP'tan incelenmesinde 17/08/2020 tarihinde mahkemece tedbirin uygulanması için müzekkere yazıldığı anlaşılmakla davalı tarafça açıkça cevap dilekçesinde tazminat talep edilmiş olmasına rağmen mahkemece tazminata hükmedilmemesi yerinde görülmemiştir.

5. Davacı tarafından dava açılmadan önce arabuluculuğa müracaat edilmiş ve arabuluculuk son tutanağı tanzim edilmiştir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşm.azlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13, 18/14 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326. maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Bakanlık bütçesinden ödenen arabuluculuk ücreti yargılama giderlerinden sayılır. Bu nedenle eldeki dava yönünden arabuluculuk ücreti hususunda mahkemece hükümde değerlendirme yapılmaması yerinde görülmemiştir.

Taraf vekillerinin istinaf başvurusu yukarıda açıklanan 5. Nolu bentte belirtilen nedenlerle kamu düzeni açısından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen 4. Nolu bentteki nedenlerle kabulü ile, yerel mahkemenin kararının kaldırılarak, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353/1-b/2 maddesi gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

... Başkan ... e-imza ... Üye ... e-imza ... Üye ... e-imza ... Katip ... e-imza